Hơn 100.000 tấn nhãn Sơn La tiêu thụ khó, phương án nào được đặt ra?

Nhãn Sơn La năm nay cho năng suất cao

Hiện nay, tổng diện tích nhãn trên địa bàn toàn tỉnh trên 19.200ha trong đó diện tích cho thu hoạch khoảng 12.000ha được tập trung tại các huyện như: Sông Mã, Mai Sơn, Yên Châu, Mường La,…

Ước tính sản lượng nhãn toàn tỉnh Sơn La ước đạt khoảng 113.000 tấn. Thời gian thu hoạch nhãn chín sớm từ ngày 10/6 – 10/7 và nhãn chính vụ bắt đầu thu hoạch từ ngày 15/7 đến đầu tháng 9.

Sản lượng ước tính nhãn toàn tỉnh Sơn La được 113.000 tấn nhưng toàn tỉnh hiện chỉ có trên 2.200 ha nhãn được cấp mã số vùng trồng và sản lượng khoảng 22.000 tấn đủ tiêu chuẩn về chất lượng để xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, EU, Anh, Úc…

Thời điểm nhãn chín sớm đã nhận được khá nhiều đơn đặt hàng từ các tỉnh, công ty chế biến, xuất khẩu nhờ vậy giá bán nhãn ở mức tương đối cao. Đặc biệt là nhãn được trồng theo theo tiêu chuẩn VietGAP có sản lượng ước đạt trên 200 tấn.

Khó khăn khi nhãn vào chính vụ

Do việc thu hoạch nhãn chính vụ ở Sơn La vào đúng thời điểm dịch Covid-19 bùng phát nên đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiêu thụ nội địa cũng như chế biến nhãn phục vụ cho xuất khẩu do giãn cách xã hội, việc lưu thông trở nên khó khăn.

Tính đến ngày 10/8 toàn huyện Sông Mã đã tiêu thụ và xuất khẩu hơn 33.600 tấn, tương đương 48% tổng sản lượng trong đó tiêu thụ trong nước hơn 15.600 tấn, chế biến long nhãn trên 17.700 tấn và xuất khẩu ra nước ngoài khoảng 305 tấn.

Sản lượng nhãn vào vụ tiêu thụ khó khăn cũng một phần do các thông tin về thị trường tại một số nước nhập khẩu còn hạn và khó khăn trong cách thức bảo quản số lượng lớn. Đặc biệt, một số doanh nghiệp, thương nhân cũng nằm trong vùng dịch nên sản lượng tiêu thụ bị hạn chế.

Ông Lường Văn Mười, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Hoa Mười, Hà Nội là thị trường tiêu thụ nhãn chủ yếu nhưng từ khi thành phố áp dụng giãn cách xã hội nhiều chợ đầu mối đang tạm thời đóng cửa nên các thương lái hạn chế việc nhập hàng, một số đã dừng hẳn để đảm bảo phòng dịch.

Ông Đào Ngọc Bằng, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Hoàng Tuấn bản Hải Sơn, xã Chiềng Khoong (Sông Mã) cho biết, trong kế hoạch tiêu thụ của HTX sẽ có 5 tấn nhãn xuất đi thị trường EU và 100 tấn sang thị trường Trung Quốc, nhưng do dịch nên đến nay việc tiêu thụ mới khoảng 20% còn 80% vẫn tồn đọng đang chờ phương án giải quyết.

Ông Bằng cũng cho biết thêm, trước tình hình đó nếu không chủ động dễ dẫn nhãn bị hỏng. Vậy nên, HTX và hầu hết các hộ trồng nhãn đều chủ chuyển sang hình thức sấy khô làm long nhãn có tính hiệu quả cao.

Dự kiến sấy 80.000 tấn nhãn

Phó Chủ tịch UBND huyện Sông Mã – Ông Nguyễn Văn Phương cho biết, để đảm bảo tiêu thụ trong mùa dịch Covid-19, UBND huyện đã ban hành kế hoạch điều chỉnh phương án sản xuất, chế biến, tiêu thụ thay vì bán tươi sẽ đẩy mạnh phương án sấy khô.

Hiện nay, HTX, các hộ trồng nhãn tập trung đầu tư kho lạnh bảo quản, nâng cấp, mở rộng lò sấy long nhãn. Phấn đấu chế biến 75% sản lượng làm long nhãn chỉ hướng đến xuất khẩu 25% sản lượng quả tươi.

Chỉ tính riêng huyện Sông Mã đã xây dựng 2.700 lò sấy long nhãn, trung bình mỗi ngày sơ chế khoảng 1.500 – 2.000 tấn. Trong đó 6 hộ đầu tư container lạnh, 1 HTX và 1 doanh nghiệp đầu tư xây dựng 1 kho lạnh để bảo quản nhãn.

Cùng với đó, tỉnh Sơn La đặt ra mục tiêu trong niên vụ 2021 với sản lượng 113.000 tấn nhãn sẽ được tiêu thụ hướng đến chế biến khoảng 80.000 tấn làm long nhãn cũng như lập phương án hỗ trợ các cơ sở chế biến.

Nắm bắt tình hình kịp thời, Sở Công thương tỉnh Sơn La xây dựng 2 phương án tiêu thụ, chế biến và xuất khẩu nhãn trong điều kiện phòng chống dịch Covid-19.

Phương án 1: Nếu tình hình dịch bệnh Covid -19 diễn biến phức tạp, một số tỉnh, thành phố trong cả nước phải thực hiện giãn cách xã hội. Tỉnh sẽ lên phương án tập trung tiêu thụ nhãn tại thị trường trong nước thông qua các chợ đầu mối, siêu thị, qua hệ thống các cửa hàng phân phối, bán lẻ sản, sàn thương mại điện tử,…

Phương án 2: Sẽ đẩy mạnh việc đưa nhãn tươi vào chế biến sấy thành long nhãn với sản lượng ước đạt khoảng 80.000 tấn. Trong đó, sản phẩm nhãn tiêu thụ trong nước dự kiến đạt trên 19.100 tấn.

Bên cạnh đó, ngành Giao thông vận tải tỉnh sẽ hướng dẫn thành lập “Đội vận tải xanh” sẵn sàng vận chuyển hàng hóa nông sản nhãn đi đến các vùng có dịch và các địa phương để tiêu thụ. Tạo điều kiện cho lái xe trong việc lưu thông hàng hóa nhưng vẫn đảm bảo phòng dịch.

Ngoài ra, tỉnh Sơn La cũng cần tập trung vào giới thiệu quảng bá sản phẩm nhãn trên các phương tiện thông tin đại chúng, sàn thương mại điện tử cũng như tìm kiếm các đơn hàng xuất khẩu nhãn ra nước ngoài để gỡ khó khăn cho tỉnh, hạn chế thiệt hại xảy ra.

Phan Huy – Quỳnh Nga