Hồ tiêu Quảng Trị trước yêu cầu phát triển bền vững

Chăm sóc sau thu hoạch - mắt xích quyết định chất lượng vùng nguyên liệu

Hồ tiêu từ nhiều năm nay là một trong những cây công nghiệp chủ lực, góp phần tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho hàng nghìn hộ nông dân tại Quảng Trị. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, cây tiêu còn từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp theo hướng chất lượng cao và xuất khẩu.

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, hiện nay, vùng trồng hồ tiêu của tỉnh phân bố tại nhiều địa phương như Khe Sanh, Cửa Tùng, Vĩnh Hoàng, Cồn Tiên, Gio Linh, Cam Lộ, Bố Trạch, Nam Trạch, Trường Phú, Tân Mỹ, Trung Thuần... Toàn tỉnh có trên 3.100 ha hồ tiêu, sản lượng hằng năm đạt khoảng 3.000 - 3.500 tấn, trong đó gần 100 ha đã được chứng nhận sản xuất hữu cơ.

Những con số này cho thấy hồ tiêu tiếp tục giữ vai trò là một trong những ngành hàng nông sản có lợi thế cạnh tranh của Quảng Trị. Không chỉ được tiêu thụ rộng rãi trong nước, sản phẩm hồ tiêu của tỉnh đã từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế và có mặt tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, cùng với những cơ hội từ thị trường, ngành hồ tiêu cũng đang đối mặt nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu khiến nắng nóng kéo dài xuất hiện với tần suất lớn hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và khả năng phục hồi của cây sau thu hoạch. Bên cạnh đó, tại một số địa phương, việc chăm sóc và quản lý sâu bệnh chưa tuân thủ đầy đủ quy trình kỹ thuật, làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch hại, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

Trong bối cảnh đó, chăm sóc vườn tiêu sau thu hoạch không còn đơn thuần là công việc kỹ thuật thường niên mà trở thành khâu quyết định khả năng tái tạo sức sinh trưởng, giúp cây bước vào vụ sản xuất mới với nền tảng khỏe mạnh hơn.

Nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ vùng nguyên liệu hồ tiêu, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đã ban hành văn bản đề nghị UBND các xã, phường cùng các đơn vị trực thuộc tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn người dân thực hiện đồng bộ các biện pháp chăm sóc hồ tiêu sau thu hoạch.

Theo đó, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền để nông dân áp dụng đầy đủ các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thời tiết. Việc tạo bồn giữ ẩm, phủ gốc bằng vật liệu hữu cơ, tưới nước hợp lý vào sáng sớm hoặc chiều mát được xem là những giải pháp cần thiết nhằm giảm tác động của nắng nóng và duy trì độ ẩm cho đất.

Song song với đó, việc bón phân cần được thực hiện cân đối, tăng cường sử dụng phân hữu cơ kết hợp kali, canxi, magie và hạn chế bón thừa đạm trong điều kiện nhiệt độ cao để tránh gây sốc cho cây.

Việc duy trì cây che bóng ở mật độ hợp lý, đồng thời giữ cho vườn tiêu luôn thông thoáng cũng giúp nâng cao khả năng chống chịu trước điều kiện thời tiết bất lợi và hạn chế sự phát triển của nhiều loại nấm bệnh.

Hướng tới vùng hồ tiêu an toàn, chất lượng và thích ứng biến đổi khí hậu

Theo khuyến cáo của ngành chuyên môn, sau thu hoạch là thời điểm cần tiến hành cắt tỉa toàn diện các cành già, cành sâu bệnh, cành vô hiệu, cành sát mặt đất và dây lươn nhằm giảm tiêu hao dinh dưỡng, đồng thời tạo điều kiện cho cây phân hóa mầm hoa và phát triển ổn định trong vụ tiếp theo.

Cùng với đó, vệ sinh đồng ruộng đóng vai trò rất quan trọng trong phòng trừ dịch hại. Toàn bộ tàn dư thực vật cần được thu gom và tiêu hủy để cắt đứt nguồn lây lan của nhiều loại nấm và vi sinh vật gây bệnh.

Đối với chế độ dinh dưỡng, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị khuyến khích sử dụng từ 10 - 15 kg phân hữu cơ hoai mục hoặc 1 - 1,5 kg phân hữu cơ vi sinh cho mỗi gốc, kết hợp bón phân vô cơ theo đúng khuyến cáo và chia thành nhiều đợt phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng.

Ngoài ra, việc bổ sung phân bón lá chứa các nguyên tố trung, vi lượng theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật sẽ giúp cây phục hồi nhanh hơn sau khi thu hoạch, tăng sức chống chịu và chuẩn bị tốt cho vụ mới.

Trong điều kiện mùa mưa sắp đến, công tác chủ động phòng ngừa ngập úng cũng được đặt lên hàng đầu. Người dân cần khơi thông mương rãnh, xây dựng hệ thống thoát nước hợp lý nhằm hạn chế tình trạng úng nước kéo dài - một trong những nguyên nhân làm phát sinh các bệnh nguy hiểm như chết nhanh, chết chậm trên cây hồ tiêu.

Bên cạnh chăm sóc dinh dưỡng, việc theo dõi diễn biến sâu bệnh cần được thực hiện thường xuyên. Các đối tượng gây hại như tuyến trùng, bệnh thán thư, bệnh chết nhanh và chết chậm phải được phát hiện ngay từ giai đoạn đầu để xử lý kịp thời.

Đối với những cây đã bị bệnh, cần nhanh chóng thu gom và tiêu hủy nhằm tránh lây lan sang diện tích lân cận; đồng thời xử lý đất bằng vôi bột và ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học trong phòng trừ dịch hại.

Trong trường hợp bắt buộc phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, người trồng cần lựa chọn các loại thuốc nằm trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam, ưu tiên thuốc sinh học và tuân thủ nghiêm nguyên tắc "4 đúng" nhằm bảo đảm an toàn cho sản phẩm và môi trường.

Để các giải pháp kỹ thuật được triển khai đồng bộ, Sở Nông nghiệp và Môi trường giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tăng cường theo dõi diễn biến sâu bệnh, hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cũng như kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp trên địa bàn.

Trong khi đó, Trung tâm Khuyến nông tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, xây dựng các mô hình sản xuất hồ tiêu an toàn, bền vững; đồng thời thường xuyên cập nhật thông tin về thị trường, giá cả, tiến bộ kỹ thuật và tình hình dịch hại để người dân chủ động điều chỉnh phương thức sản xuất.