Go Global: Tư duy mới, mô hình mới cho xuất khẩu Việt Nam

Xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn bứt phá và thách thức mới

Việt Nam với độ mở thương mại cao và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng, đang đứng trước cơ hội quan trọng để gia tăng thị phần, đa dạng hóa thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tuy nhiên để tận dụng cơ hội này đòi hỏi doanh nghiệp phải đổi mới tư duy và áp dụng các mô hình xuất khẩu hiện đại, đồng bộ từ chiến lược đến vận hành thực tế.

Trong 10 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 762 tỷ USD, tăng 17,4% so với cùng kỳ 2024, trong đó xuất siêu gần 20 tỷ USD, dự kiến cả năm sẽ đạt trên 900 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay.

Phát biểu tại Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2025, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), nhấn mạnh xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế Việt Nam, với cơ cấu hàng hóa chuyển dịch tích cực theo hướng chế biến, chế tạo; nhiều doanh nghiệp tư nhân năng động, tiên phong đã chinh phục các thị trường khó tính và xây dựng thương hiệu Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời góp phần nâng cao vị thế hàng hóa Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, ông Vũ Bá Phú cũng cảnh báo rằng, số lượng doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp vẫn còn hạn chế, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng thương hiệu, quản trị chuỗi cung ứng và ứng dụng thương mại số cần tiếp tục được nâng cao, trong khi nhiều thị trường tiềm năng như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản hay Trung Đông - châu Phi vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2025 do đó tập trung vào hai phiên thảo luận quan trọng, xoay quanh các chủ đề “nóng” gồm đổi mới mô hình xuất khẩu, chuyển đổi xanh, nâng cấp chuỗi giá trị, gia tăng sức cạnh tranh toàn cầu, tối ưu hóa lợi thế từ các FTA, quản trị rủi ro thương mại và mở rộng thị trường chiến lược.

Những ý kiến đóng góp của các chuyên gia tại diễn đàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Bộ Công Thương đang xây dựng Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2035 (Go Global), nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra toàn cầu theo hướng dẫn dắt chuỗi giá trị, mở rộng thị trường sâu rộng và bền vững, tận dụng tối đa các FTA thế hệ mới, thực hiện chuyển đổi xanh, nâng cấp tiêu chuẩn xuất khẩu và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong xúc tiến thương mại.

Ông Vũ Bá Phú cho biết, Việt Nam đang ở trong giai đoạn bản lề quan trọng, giai đoạn 2021-2025 chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của xuất khẩu Việt Nam, với mức tăng trưởng kim ngạch đều hai con số và xuất siêu duy trì ổn định hơn một thập kỷ, nhưng trong bối cảnh thế giới biến động sâu sắc với những thay đổi địa chính trị, xung đột thương mại, xu hướng bảo hộ gia tăng cùng yêu cầu cấp bách về chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, hoạt động xúc tiến thương mại buộc phải bước sang một giai đoạn phát triển mới, hiện đại và toàn diện hơn.

Theo các chuyên gia, Việt Nam hiện vẫn đối diện với ba thách thức lớn: giá trị gia tăng nội địa còn thấp, liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI còn lỏng lẻo và mạng lưới xúc tiến thương mại chưa thống nhất, thiếu cơ chế chia sẻ dữ liệu và đánh giá hiệu quả. Chính vì vậy, cần xây dựng một hệ sinh thái xúc tiến thương mại mới, hiện đại, chuyên nghiệp, kết nối toàn bộ nguồn lực trong và ngoài nước để tối ưu hóa hiệu quả xuất khẩu và nâng cao vị thế quốc gia trên thị trường toàn cầu.

Ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh: “Tư duy cũ sẽ không mở ra cánh cửa mới. Chúng ta cần thay đổi cách làm, thay đổi công cụ và thay đổi tư duy về xúc tiến thương mại, trong đó mô hình mới phải dựa trên dữ liệu, công nghệ và sự liên kết của toàn bộ hệ thống.”

Định hướng chiến lược và mô hình xuất khẩu hiện đại

Để giải quyết những thách thức về giá trị gia tăng thấp và liên kết doanh nghiệp lỏng lẻo, ông Vũ Bá Phú cho biết Kế hoạch Xúc tiến thương mại quốc gia sẽ triển khai dựa trên năm định hướng chiến lược chủ đạo:

Thứ nhất, xúc tiến thương mại theo cụm ngành hàng, chuyển từ tiếp cận từng doanh nghiệp riêng lẻ sang tổ chức theo chuỗi và cụm sản phẩm có liên kết chiều sâu, nhằm tăng sức mạnh thương hiệu quốc gia.

Thứ hai, thúc đẩy chuyển đổi xanh và tiêu chuẩn bền vững, không chỉ đơn thuần là đưa hàng hóa ra thế giới mà phải đưa hàng bằng con đường xanh, với sản xuất sạch hơn, logistics phát thải thấp và truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Thứ ba, hình thành Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, xây dựng nền tảng số quốc gia tích hợp dữ liệu, Big Data, AI để phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định chính xác.

Thứ tư, xây dựng bộ nhận diện xuất khẩu quốc gia, thống nhất hình ảnh hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế, gắn với chương trình Thương hiệu quốc gia Vietnam Value.

Thứ năm, triển khai Chương trình “Go Global” trọng điểm, lựa chọn các doanh nghiệp đầu ngành làm đầu tàu dẫn dắt, kéo theo hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh cùng vươn ra toàn cầu.

Diễn đàn cũng dành thời gian cho hai phiên thảo luận chuyên sâu tập trung vào đổi mới mô hình xuất khẩu, chuyển đổi xanh, nâng cấp chuỗi giá trị và tối ưu hóa lợi thế từ các FTA, quản trị rủi ro thương mại, nhấn mạnh rằng xúc tiến thương mại trong kỷ nguyên mới không còn là nhiệm vụ riêng lẻ, mà là sự phối hợp đồng bộ giữa Chính phủ, bộ ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Các chuyên gia đều đồng thuận rằng doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi để dẫn đầu, chủ động đầu tư vào nghiên cứu, thiết kế, phát triển sản phẩm, ứng dụng công nghệ và thương mại số, đồng thời xây dựng thương hiệu quốc gia mạnh để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Với tinh thần “chuyển đổi để dẫn đầu, bứt phá để thành công”, Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2025 được kỳ vọng sẽ mở ra mô hình xuất khẩu chất lượng hơn, thông minh hơn và xanh hơn, qua đó củng cố và nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp Việt chủ động đổi mới tư duy, đổi mới mô hình và nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.