Gỡ ách tắc gần 500 container chè tại Pakistan, bảo vệ chuỗi xuất khẩu và sinh kế người trồng chè

Nguyên nhân do đứt gãy vận chuyển

Ngay sau khi tiếp nhận kiến nghị khẩn cấp từ Hiệp hội Chè Việt Nam và các doanh nghiệp xuất khẩu, Bộ Công Thương đã chỉ đạo sát sao các đơn vị chức năng liên quan, trong đó giao Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Cục Xuất nhập khẩu phối hợp chặt chẽ với Thương vụ Việt Nam tại Pakistan để nhanh chóng nắm bắt tình hình thực tế, làm rõ nguyên nhân gây ách tắc, đồng thời chủ động đề xuất các phương án xử lý khả thi, phù hợp với bối cảnh và điều kiện thực tế tại nước sở tại.

Theo các báo cáo cập nhật từ Thương vụ Việt Nam tại Pakistan và Đại sứ quán Việt Nam tại Pakistan, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ách tắc kéo dài đối với các lô hàng chè của Việt Nam là do đứt gãy vận chuyển đường bộ giữa Pakistan và Afghanistan. Trong bối cảnh Pakistan áp dụng các biện pháp kiểm soát mới đối với hoạt động vận tải quá cảnh, trong khi phần lớn các hợp đồng xuất khẩu chè của Việt Nam được ký kết với đối tác tại Afghanistan thông qua hình thức trung chuyển qua cảng Karachi, sự gián đoạn này đã khiến hàng hóa không thể tiếp tục hành trình như kế hoạch.

Đáng chú ý, tình trạng ùn ứ tại cảng Karachi không chỉ xảy ra đối với hàng hóa của Việt Nam mà mang tính chất bất khả kháng, diện rộng, tác động nghiêm trọng đến toàn bộ hoạt động xuất nhập khẩu và trung chuyển của chính Pakistan. Theo thông tin từ phía Pakistan, hiện tại cảng Karachi đang tồn đọng khoảng 11.000 container hàng trung chuyển sang Afghanistan chưa thể giải phóng, cùng với đó là khoảng 25.000 container hàng nhập khẩu và 15.000 container hàng xuất khẩu của Pakistan bị ùn tắc. Nguyên nhân trực tiếp là do các hiệp hội vận tải Pakistan tạm dừng hoạt động để phản đối các chính sách mới liên quan đến xử phạt phương tiện và lái xe, khiến chuỗi cung ứng nội địa của Pakistan rơi vào tình trạng đình trệ nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, các container chè của Việt Nam bị kẹt lại tại cảng Karachi đã phải gánh chịu chi phí lưu container, lưu bãi ngày càng lớn theo thời gian. Việc ùn ứ kéo dài không chỉ làm gia tăng chi phí logistics, mà còn tiềm ẩn nguy cơ suy giảm chất lượng hàng hóa, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thụ, gây áp lực lớn lên dòng tiền của doanh nghiệp, tác động tiêu cực đến khả năng trả nợ ngân hàng và làm gián đoạn chuỗi liên kết sản xuất – xuất khẩu – tiêu thụ chè trong nước. Hệ lụy cuối cùng, như Bộ Công Thương nhấn mạnh, chính là nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và sinh kế của người trồng chè, đặc biệt tại các vùng sản xuất tập trung.

Áp dụng các biện pháp tháo gỡ đặc biệt

Trước những tác động tiêu cực đó, với tinh thần bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp và người nông dân, Bộ Công Thương đã chỉ đạo Thương vụ Việt Nam tại Pakistan chủ động, liên tục làm việc với các cơ quan chức năng của Pakistan, bao gồm cơ quan cảng vụ, hải quan và các đầu mối liên quan, nhằm đề nghị phía bạn xem xét áp dụng các biện pháp tháo gỡ đặc biệt đối với các lô hàng chè của Việt Nam đang bị ách tắc.

Song song với các hoạt động làm việc trực tiếp của Thương vụ, Bộ Công Thương đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao và Đại sứ quán Việt Nam tại Pakistan gửi công hàm chính thức tới các cơ quan chức năng của Pakistan, đề nghị tạo điều kiện thuận lợi, linh hoạt trong xử lý các lô hàng chè của Việt Nam trên tinh thần quan hệ hữu nghị và hợp tác kinh tế – thương mại giữa hai nước. Đại sứ quán Việt Nam tại Pakistan đã trực tiếp làm việc với lãnh đạo Bộ Thương mại Pakistan, Phó Thứ trưởng Bộ Thương mại Pakistan phụ trách khu vực Afghanistan và Trung Á, cũng như Bộ trưởng Bộ Thương mại Pakistan, đề nghị phía bạn xem xét tính chất đặc thù của hàng hóa Việt Nam và không áp dụng một cách máy móc các biện pháp tạm dừng quá cảnh đối với các lô hàng chè đang bị ùn ứ.

Trên cơ sở các cuộc trao đổi và làm việc tích cực đó, phía Việt Nam đang cùng Pakistan bàn thảo nhiều phương án tháo gỡ nhằm giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. Theo Bộ Công Thương, các phương án đang được trao đổi bao gồm việc cho phép chuyển tiếp các container chè đang kẹt tại cảng Karachi sang Afghanistan khi điều kiện an ninh và vận tải cho phép. Trường hợp phương án này không thể triển khai, phía Việt Nam đề nghị Pakistan xem xét cho phép tái xuất các lô hàng sang thị trường thứ ba. Trong tình huống bất khả kháng, phương án cuối cùng được đặt ra là cho phép tái nhập các lô hàng về Việt Nam nhằm hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Bộ Công Thương khẳng định sẽ tiếp tục bám sát diễn biến tình hình, duy trì làm việc thường xuyên với các cơ quan chức năng của Pakistan, đồng thời chỉ đạo Thương vụ Việt Nam tại Pakistan cập nhật tình hình hằng ngày, kịp thời báo cáo và chủ động đề xuất các giải pháp phù hợp, khả thi nhất để bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp Việt Nam.

Cùng với các biện pháp hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Công Thương cũng đề nghị các doanh nghiệp xuất khẩu chè chủ động phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội Chè Việt Nam và Thương vụ Việt Nam tại Pakistan, cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến các lô hàng bị ách tắc để phục vụ công tác làm việc với phía bạn. Đồng thời, các doanh nghiệp cần rà soát kỹ các điều khoản hợp đồng đã ký kết, đánh giá các phương án logistics thay thế và khả năng tài chính của mình để cùng cơ quan quản lý lựa chọn phương án xử lý tối ưu trong từng trường hợp cụ thể.

Về dài hạn, Bộ Công Thương khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu chè tăng cường đánh giá rủi ro thị trường, đa dạng hóa tuyến vận chuyển và điều kiện giao hàng, hạn chế phụ thuộc vào các tuyến trung chuyển có mức độ rủi ro cao, qua đó nâng cao khả năng chống chịu của hoạt động xuất khẩu trước các biến động bất thường của thị trường và chuỗi cung ứng quốc tế.