Giải pháp đưa Thái Nguyên trở thành trung tâm kinh tế công nghiệp hiện đại

Hoạt động sản xuất phục hồi tích cực

Trong 7 tháng đầu năm 2024, với sự cố gắng triển khai các phương án, giải pháp cân đối cung cầu hàng hóa và giá cả thị trường góp phần hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và đảm bảo an sinh xã hội, đồng thời tăng cường nắm bắt, tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, cùng sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, hoạt động sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã phục hồi tích cực, tăng trưởng vượt kế hoạch đề ra. Cụ thể, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) ước tăng 7,15% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 45.145 tỷ đồng (tăng 16,3% so với cùng kỳ năm trước, bằng 59,8% kế hoạch năm); chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tính chung 7 tháng đầu năm 2024 tăng 3,62% so với bình quân cùng kỳ năm 2023.

Tính đến nay, toàn tỉnh có 27/41 cụm công nghiệp đã có chủ đầu tư hạ tầng, với tổng vốn đăng ký đầu tư hạ tầng là 10.368 tỷ đồng; trong đó có 11 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động, thu hút 63 dự án đầu tư với tổng số vốn 9.492 tỷ đồng.

Thái Nguyên là một trong những tỉnh, thành phố tạo thành Vùng Thủ đô, có vị trí địa kinh tế thuận lợi và hệ thống giao thông kết nối tương đối đồng bộ, nhất là giao thông kết nối liên Vùng và kết nối quốc tế. Đồng thời, Thái Nguyên cũng là tỉnh có quỹ đất công nghiệp lớn và nguồn tài nguyên, khoáng sản phong phú, đa dạng (như vonfram, than, sắt, titan, thiếc, chì, kẽm, vàng, thủy ngân...); một số loại khoáng sản có trữ lượng lớn, tiêu biểu như vonfram đa kim có trữ lượng đứng thứ hai thế giới, là nguồn nguyên liệu quan trọng cho các ngành công nghiệp công nghệ cao. Đặc biệt, Thái Nguyên có bề dày kinh nghiệm trong phát triển công nghiệp nặng; được xem là "cái nôi" của ngành công nghiệp luyện kim cả nước và hiện vẫn là một trong những "thủ phủ" luyện kim.

Mặt khác, Thái Nguyên cũng có nguồn nhân lực với trình độ học vấn khá cao, tập trung nhiều trường đại học, cao đẳng, dạy nghề.

5 giải pháp trọng tâm

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã chỉ ra những hạn chế, khó khăn cần chú trọng khắc phục trong lĩnh vực Công Thương của Thái Nguyên và gợi ý một số giải pháp trọng tâm trong lĩnh vực Công Thương của tỉnh như:

Thứ nhất, quán triệt, triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế xã hội năm 2024 và những năm tiếp theo, nhất là một số chính sách mới có hiệu lực thi hành, như: Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các quy định về giảm 2% thuế VAT, chính sách miễn, giảm, gia hạn thời hạn nộp thuế, phí, lệ phí, tiền sử dụng đất; nhất là các chính sách mới trong lĩnh vực năng lượng. Đồng thời, tập trung rà soát tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của những dự án trọng điểm đang triển khai trên địa bàn; rà soát, bãi bỏ hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền bãi bỏ các quy định, thủ tục, điều kiện kinh doanh không phù hợp, giúp giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Thứ hai, chủ động rà soát, cập nhật và đề nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch tỉnh, bảo đảm phù hợp, liên thông với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng và các quy hoạch ngành quốc gia, bởi Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên được phê duyệt từ khá sớm, trước khi Quy hoạch Vùng nhiều quy hoạch ngành quốc gia được phê duyệt nên sẽ có những nội dung chưa được cập nhật một cách đầy đủ, đồng bộ trong quy hoạch của tỉnh; đồng thời, rà soát, bổ sung quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương, phù hợp với quy hoạch tỉnh để có đầy đủ cơ sở pháp lý, sẵn sàng tiếp nhận, triển khai các dự án đầu tư, tạo dư địa, động lực tăng trưởng mới.

Thứ ba, khẩn trương chỉ đạo và triển khai thực hiện các Quy hoạch ngành quốc gia thuộc lĩnh vực năng lượng, khoáng sản trên địa bàn; tập trung đẩy nhanh tiến độ lựa chọn các nhà đầu tư đủ năng lực để triển khai, bảo đảm đưa các dự án vào vận hành đúng tiến độ theo quy hoạch đã được phê duyệt (bởi đến nay Tỉnh đã có đầy đủ cơ sở để triển khai các dự án đã được xác định rõ trong các Quy hoạch ngành quốc gia và Quy hoạch tỉnh), góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.

Thứ tư, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành công nghiệp theo hướng hiện đại, quy mô lớn, công nghiệp xanh, tuần hoàn, phát triển bền vững. Để trở thành tỉnh có công nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, Thái Nguyên cần tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng mà tỉnh có thế mạnh như: Công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp vật liệu, luyện kim, chế tạo, khai thác chế biến sâu các loại khoáng sản, vật liệu, điện tử…, gắn với tận dụng lợi thế, thành quả của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ Tư, chuyển đổi số và chú trọng xử lý vấn đề môi trường, bảo đảm sự phát triển bền vững.

Đặc biệt, tỉnh cần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nội ngành công nghiệp, nhất là ngành công nghiệp cơ khí chế biến, chế tạo theo hướng đẩy mạnh các nhóm ngành, sản phẩm công nghệ ứng dụng công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, công nghệ sạch và sản xuất hàng xuất khẩu.

Tăng cường liên kết, hợp tác giữa các DN trong nước với doanh nghiệp FDI trong quá trình đầu tư, SXKD, từng bước tham gia sâu vào chuỗi sản xuất, cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu, nhất là đối với các ngành hàng công nghệ cao (như điện tử, máy vi tính và thiết bị điện), công nghiệp vật liệu mới và sản xuất kim loại.

Thu hút đầu tư khai thác chế biến sâu khoáng sản để tăng nguồn thu cho ngân sách, tạo nguyên liệu đầu vào cho các ngành cơ khí chế tạo, điện tử phát triển. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ phục vụ các ngành công nghiệp chủ lực, thế mạnh của tỉnh và khu vực, đáp ứng nguyên liệu đầu vào, tăng tỷ trọng nội địa trong sản xuất công nghiệp.

Chú trọng rà soát, hoàn thiện các cơ chế chính sách của địa phương, bảo đảm đồng bộ, khả thi; thúc đẩy đầu tư công để dẫn dắt, đầu tư các nguồn lực xã hội phát triển hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối và hạ tầng các khu, cụm công nghiệp (nhất là ở khu vực phía Nam của tỉnh, gắn với sự phát triển của Vùng Thủ đô Hà Nội, tạo điều kiện đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển SXCN trên địa bàn).

Chủ động triển khai Luật Đất đai 2024 để phát triển quỹ đất sạch, đủ lớn, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư có năng lực về tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quản lý, triển khai các dự án lớn, tạo cú huých và động lực mới cho địa phương

Có chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển các ngành chế biến nông, lâm sản và khai thác nguyên liệu sẵn có; chú trọng hình thành các CCN tại khu vực nông thôn, miền núi để giải quyết việc làm tại chỗ và thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa các địa phương trong tỉnh.

Bộ trưởng cũng lưu ý tỉnh Thái Nguyên có 48% diện tích rừng che phủ nên cần chú trọng xây dựng, phát triển thị trường mua bán chứng chỉ carbon. Gắn phát triển thương mại với du lịch và xuất khẩu tại chỗ; nghiên cứu mô hình phát triển kinh tế ban đêm.

Thứ năm, về phát triển thương mại, Bộ trưởng cho rằng, tỉnh cần hướng dẫn, hỗ trợ các doanh nghiệp tận dụng tốt các cơ hội từ các FTA mà Việt Nam là thành viên, nhất là các FTA thế hệ mới để phát triển sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa. Đồng thời, chú trọng xây dựng kế hoạch quảng bá thươn hiệu sản phẩm, chủ động xây dựng kế hoạch XTTM phù hợp với nhu cầu và năng lực XTTM của doanh nghiệp; chú trọng đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng CNTT trong XTTM nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp mở rộng thị trường, phát triển các mặt hàng xuất khẩu mới.

Đối với các kiến nghị, đề xuất của tỉnh thuộc các lĩnh vực năng lượng, phát triển công nghiệp, khoáng sản, cụm công nghiệp và thương mại của tỉnh, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh đại diện các đơn vị tham gia Đoàn công tác đã trao đổi, giải đáp cơ bản các kiến nghị của tỉnh. Sau hội nghị này, Bộ sẽ có thông báo kết luận chính thức về những nội dung này, trong đó có việc giải đáp cụ thể những kiến nghị, đề xuất của tỉnh để làm cơ sở cho địa phương triển khai thực hiện.

Về phát triển thương mại điện tử, xây dựng thương hiệu sản phẩm quốc gia cho địa phương nhất là nông sản, đề nghị Cục Xúc tiến thương mại; Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số hỗ trợ cho tỉnh Thái Nguyên. Ngoài ra, có một số kiến nghị khác liên quan đến chức năng của các Bộ, ngành khác và thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương sẽ tổng hợp, chuyển đến các Bộ, ngành liên quan để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.