Giải mã sự đột biến và dự cảm giá vàng năm 2026

Giá vàng lập đỉnh lịch sử

Cụ thể : Giá vàng thế giới ngày 29/1/2026 giá vàng giao ngay lập mức đỉnh cao nhất mọi thời đại là 5.594,82USD/ounce, tăng khoảng 24% chỉ trong tháng 1, rồi đảo chiều giảm gần 490 USD/ounce vào trưa 30/1. Giá vàng SJC, vàng nhẫn trong nước ngày 29/1 cũng lập đỉnh cao nhất từ trước đến nay là 191,3 triệu đồng/lượng và đồng loạt "lao dốc không phanh", giảm mạnh hơn 11 triệu đồng/lượng vào trưa 30/1/2026, dù phục hồi về mức 178,6 - 184,5 triệu đồng/lượng.

Nguyên nhân tăng giá vàng chủ yếu thời gian qua là do các ngân hàng trung ương trên thế giới, nhất là Trung Quốc và Ấn Độ liên tục mua vào với khối lượng lớn, tổng giá trị các khoản mua này đã tăng 13% trong năm 2025.

Theo Hội đồng Vàng thế giới (WGC) vàng hiện chiếm hơn 20% trong cơ cấu dự trữ của các ngân hàng trung ương, mức tỷ trọng chưa từng xuất hiện kể từ đầu những năm 1990. Riêng năm 2025, nhu cầu vàng vật chất toàn cầu lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 5.000 tấn nếu tính cả các giao dịch phi tập trung, và tổng giá trị đạt 555 tỷ USD, tăng 45% so với năm 2024. Kim loại quý này đã thiết lập 53 kỷ lục mới, đẩy giá trung bình hằng năm lên 3.431 USD/ounce, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động đầu tư đóng vai trò chủ đạo, với lượng vàng nắm giữ trong các quỹ ETF tăng 801 tấn, trong khi nhu cầu vàng thỏi và tiền xu đạt gần 1.375 tấn, mức cao nhất trong vòng 12 năm. Các ngân hàng trung ương mua vào 863 tấn vàng, thấp hơn mức kỷ lục gần đây, nhưng vẫn cao so với tiêu chuẩn lịch sử. Tỷ lệ đầu tư hằng năm vào vàng thỏi và tiền xu ở Trung Quốc đã vượt qua kỷ lục được thiết lập vào năm 2013 và lần đầu tiên vượt qua mức tiêu thụ vàng trang sức.

Nhu cầu mua vào này gắn với nhờ sự suy yếu của đồng bạc xanh so với các loại tiền tệ khác; với căng thẳng địa chính trị tiếp tục gia tăng liên quan đến quan hệ Iran – Mỹ và cả biến động chính trị nhiều nước lớn. Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất điều hành trong khoảng 3,50%-3,75% khiến các tài sản không sinh lợi suất như vàng trở nên hấp dẫn hơn. Cùng với đó, căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là giữa Mỹ và Iran, cũng như các phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến vai trò của đồng USD, đã làm gia tăng nhu cầu đối với tài sản trú ẩn an toàn.

Giá vàng tăng không chỉ do nhu cầu vàng tăng, mà còn do tốc độ khai thác vàng tăng chậm hơn mức tăng cầu. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), trên thế giới chỉ có khoảng hơn 200.000 tấn vàng đã được khai thác trong suốt lịch sử nhân loại; Nguồn cung vàng tái chế hiện chiếm gần 30% nguồn cung toàn cầu và vượt xa mức tăng trưởng nguồn cung mới từ khai thác mỏ.

Còn nguyên nhân gây giảm mạnh giá vàng thế giới ngày cuối tháng 1/2026 gắn với quy luật quen thuộc trên thị trường: Khi vàng tăng giá quá nhanh trong thời gian ngắn thường kéo theo hoạt động chốt lời khi giá chạm các mức kỷ lục.

Theo đó, trên thế giới xuất hiện làn sóng chốt lời sau khi các kim loại quý vừa thiết lập những mức cao kỷ lục mới, với cú hích tiêu biểu là quỹ tín thác vàng lớn nhất thế giới xả gần 4 tấn vàng trong một phiên, tạo hiệu ứng dây chuyền bán tháo trên toàn cầu.

Là nước phụ thuộc cao vào nguồn nhập khẩu vàng, nên giá vàng Việt Nam hoàn toàn chịu tác động từ sự đảo chiều đột ngột trên sàn Kitco, khi giá giảm từ mốc gần 5.600 USD/ounce xuống còn khoảng 5.190 - 5.300 USD/ounce (giảm hơn 5% chỉ trong một phiên).

Vàng trở lại vai trò “trú ẩn”

Về tổng thể, năm 2026 không còn là kênh đầu cơ lướt sóng, mà trở về là "hầm trú ẩn" tài sản thông minh. Thị trường vàng trong nước và quốc tế sẽ ghi nhận tiếp tục đan xen các nhịp điều chỉnh tăng giảm biến động khó lường, nghiêng về khả năng tăng nhẹ hoặc neo giữ giá cao. Theo Tập đoàn ngân hàng đầu tư JPMorgan, đà tăng của vàng có thể còn tiếp diễn. Thậm chí, Ngân hàng UBS dự báo giá vàng lên 6.200 USD/ounce cho ba quý đầu năm, sau đó sẽ giảm về khoảng 5.900 USD/ounce vào cuối năm 2026 sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Ngân hàng này cũng nâng dự báo nhu cầu vàng năm 2026 ở hầu hết các lĩnh vực, ngoại trừ khối ngân hàng trung ương, nơi lượng mua vẫn được ước tính quanh mức 950 tấn (Ba Lan nâng mục tiêu dự trữ vàng từ 550 tấn lên 700 tấn). Tại Trung Quốc, nhu cầu vàng vật chất vẫn duy trì ổn định bất chấp giá ở mức kỷ lục, nhờ yếu tố mùa vụ và tâm lý tích cực, dù dự kiến sẽ hạ nhiệt sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.

Các yếu tố tác động tới giá vàng thế giới nổi bật vẫn là chính sách điều hành lãi suất và chỉ số USD của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) với kỳ vọng Fed sẽ bắt đầu cắt giảm lãi suất trong tháng 6/2026 khi bắt đầu nhiệm kỳ của tân lãnh đạo Cục này. Đồng thời, giá vàng tiếp tục phụ thuộc căng thẳng địa chính trị; quy mô và tốc độ mua vào vàng của các ngân hàng TW, các quỹ đầu tư; sự phục hồi kinh tế của các nước lớn và đặc biệt là kết quả thương lượng chính sách thuế đối ứng của Mỹ với các nước còn lại trên thế giới. Bởi vậy, UBS cũng không loại trừ kịch bản giảm giá vàng xuống vùng 4.600 USD/ounce nếu Fed thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh hơn dự kiến.

Vàng hiện vẫn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, đặc biệt trong bối cảnh rủi ro về lạm phát đình trệ đang tăng lên. Vàng tăng giá cũng khiến các kim loại quý khác (như Bạc, Bạch kim, Palladium) và tỷ giá USD tăng theo…

Giá vàng trong nước vẫn biến động khó lường, cùng chiều với giá vàng thề giới và tuỳ thuộc vào các chính sách tài chính-tiền tệ, mức lãi suất tiền gửi tiết kiệm và độ nóng thị trường chứng khoán, sự phục hồi thị trường bất động sản và khơi mở các kênh và cơ hội đầu tư sinh lời cao theo tinh thần Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Nguồn cung vàng SJC sẽ dần được cải thiện do NHNN tăng nguồn cung ra thị trường qua các kênh ngân hàng thương mại và kết quả xử lý các hành vi tiêu cực trong quản lý vàng miếng SJC, cũng như do niềm tin của người dân vào vàng nhẫn dần khôi phục và củng cố, thay vì sùng bái quá mức và vô lý vào thương hiệu vàng miếng SJC.

Đặc biệt, giãn cách giá vàng trong nước và quốc tế có thể thu hẹp trước chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ về khai trương sàn giao dịch vàng ngay trong quý I/2026, bởi sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP vào ngày 26/8/2025, có hiệu lực từ 10/10/2025, để sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý thị trường vàng miếng, NHNN đã nhận được 9 hồ sơ xin cấp giấy phép sản xuất vàng miếng. Các doanh nghiệp có giấy phép vàng miếng sẽ được NHNN xem xét cấp phép nhập khẩu vàng. Nếu việc cấp phép nhập khẩu diễn ra thuận lợi với khối lượng đủ lớn, chênh lệch có thể giảm từ mức gần 20 triệu đồng/lượng hiện nay xuống còn khoảng 6-10 triệu đồng/lượng, song khó có thể giảm nhanh trong thời gian ngắn.

Về lâu dài, giá vàng tương lai phụ thuộc vào sự ổn định địa chính trị (nhất là vào xu hướng ổn định ở Trung Đông và kỳ vọng giải quyết xung đột quân sự Nga-Ukraine, sự ổn định chính trị của Trung Quốc…) và sự lành mạnh của hệ thống tài chính, lạm phát và xu hướng lãi suất các ngân hàng TW; vào sự phục hồi vững chắc của nền kinh tế thế giới và trong nước, sự đa dạng sản phẩm và cải thiện niềm tin trên kênh trái phiếu doanh nghiệp nói riêng, thị trường chứng khoán nói chung; sự liên thông thị trường trong nước và quốc tế, cũng như sự minh bạch, cạnh tranh bình đẳng giữa các thương hiệu vàng trong nước…

Trong bối cảnh chênh lệch mua - bán quá rộng và nhanh giữa giá trong nước và nước ngoài, việc lướt sóng vàng có thể mang lại lợi nhuận kỳ vọng cho nhà đầu tư, song có rủi ro cao cho người nào rơi vào tình trạng rủi ro"mua đỉnh, bán đáy" do thiếu thông tin, vay nợ lãi cao để đầu cơ vàng …/.