Gia Lai đưa công nghệ vào vùng nguyên liệu nông sản 

Vùng nguyên liệu chuyển sang sản xuất có kiểm soát

Gia Lai hiện có hơn 70.675 ha cây trồng được chứng nhận VietGAP, GlobalGAP và nông nghiệp hữu cơ. Cùng với đó, tỉnh hình thành 226 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ với tổng diện tích hơn 253,1 nghìn ha.

Các chuỗi liên kết kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân từ sản xuất đến tiêu thụ. Đây là cách tổ chức giúp kiểm soát nguyên liệu, chất lượng và đầu ra theo một quy trình thống nhất.

Gia Lai đã được cấp 451 mã số vùng trồng, phần lớn phục vụ xuất khẩu. Mã số vùng trồng gắn với yêu cầu quản lý khu vực sản xuất và truy xuất nguồn gốc, tạo cơ sở để kiểm soát nông sản trước khi đưa vào các thị trường.

Công nghệ đang được đưa vào từng vùng sản xuất. Tại xã Ia Phí, mô hình dưa lưới sử dụng nhà màng và hệ thống tưới tiết kiệm thông minh theo tiêu chuẩn VietGAP. Tại xã Ia Tôr, cây chuối được sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, sử dụng tưới tiết kiệm, phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học.

Với cà phê, doanh nghiệp liên kết với người dân xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao. Quy trình sản xuất chú trọng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và tăng tỷ lệ quả chín khi thu hoạch.

Cây chanh dây được tổ chức theo chuỗi khép kín từ cung cấp giống, hướng dẫn kỹ thuật đến chế biến và xuất khẩu. Doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình sản xuất giúp kiểm soát nguyên liệu ngay từ đầu vụ.

Mục tiêu của các mô hình này là kiểm soát chất lượng từ vùng trồng. Công nghệ tưới, nhà màng, vật tư sinh học và quy trình canh tác theo tiêu chuẩn được đưa trực tiếp vào sản xuất.

Kết quả xuất khẩu đang tạo thêm động lực cho quá trình này. Trong 8 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông sản Gia Lai đạt hơn 1,2 tỷ USD. Nông sản của tỉnh đã có mặt tại hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Quy mô thị trường tăng kéo theo yêu cầu cao hơn về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Doanh nghiệp muốn duy trì thị trường xuất khẩu phải kiểm soát được nguyên liệu và quy trình sản xuất.

Số hóa chuỗi, mở thêm kênh tiêu thụ

Truy xuất nguồn gốc được Gia Lai xác định là một nội dung quan trọng trong chuyển đổi số nông nghiệp. Thông tin từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến lưu thông được số hóa để tăng khả năng kiểm soát và minh bạch sản phẩm.

Với doanh nghiệp, dữ liệu giúp quản lý vùng nguyên liệu, theo dõi quá trình sản xuất và kiểm soát chất lượng. Khi chuỗi liên kết mở rộng, việc quản lý bằng dữ liệu cũng giúp giảm phụ thuộc vào phương thức ghi chép thủ công.

Thương mại điện tử tiếp tục được đưa vào tiêu thụ nông sản. Doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất có thể đưa sản phẩm lên các nền tảng số, sàn thương mại điện tử và kênh bán hàng trực tuyến. Livestream được sử dụng để giới thiệu và bán sản phẩm.

Sở Công Thương Gia Lai phối hợp với Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số tổ chức các chương trình quảng bá, hỗ trợ các chủ thể sản xuất tiếp cận thêm kênh phân phối.

Kênh bán hàng số tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp trong tiêu thụ nông sản. Việc mở rộng phân phối trực tuyến cũng hướng tới giảm phụ thuộc vào tiêu thụ theo mùa vụ.

Khâu chế biến tiếp tục có dư địa lớn. Với kim ngạch xuất khẩu nông sản hơn 1,2 tỷ USD trong 8 tháng và thị trường hơn 70 quốc gia, vùng lãnh thổ, doanh nghiệp có cơ sở để mở rộng đầu tư vào sơ chế, chế biến và xây dựng chuỗi sản xuất khép kín.

Cơ hội cũng nằm ở lĩnh vực cung ứng công nghệ. Nhu cầu về giống, phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm và giải pháp quản lý dữ liệu tăng cùng quá trình chuẩn hóa vùng nguyên liệu.

Quy mô 226 chuỗi liên kết với hơn 253,1 nghìn ha diện tích tham gia tạo không gian lớn cho doanh nghiệp hợp tác với nông dân và hợp tác xã. Trọng tâm là chuyển các liên kết tiêu thụ ngắn hạn thành chuỗi ổn định từ sản xuất, chế biến đến thị trường.

Gia Lai đang chuyển cách làm nông nghiệp từ dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn và dữ liệu. Vùng trồng được cấp mã số, quy trình được kiểm soát, nguồn gốc được số hóa và sản phẩm được đưa lên các kênh phân phối số.

Với doanh nghiệp, hướng đi này mở ra cơ hội ở cả vùng nguyên liệu, công nghệ, chế biến và thương mại điện tử. Khả năng kết nối các khâu thành một chuỗi hoàn chỉnh sẽ quyết định giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Gia Lai.