Gấp rút chuẩn bị thi hành Luật Đất đai 2024

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành văn bản số 202 về việc triển khai thi hành Luật Đất đai 2024. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu trước ngày 31/3/2024, Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, trình Chính phủ về dự thảo tờ trình của Chính phủ (kèm theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội) trình Quốc hội cho phép Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 (sớm hơn so với quy định của Luật là ngày 1/1/2025)...

Đề xuất Quốc hội cho phép thi hành Luật từ ngày 1/7/2024

Để có cơ sở đề xuất Quốc hội cho phép Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, sớm đưa Luật Đất đai vào cuộc sống, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính có ý kiến chỉ đạo các Bộ ngành, địa phương thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Cụ thể, Thủ tướng chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan trình Chính phủ: Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; Nghị định quy định về điều tra cơ bản đất đai; đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và hệ thống thông tin đất đai; Nghị định quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định quy định về giá đất; Nghị định quy định về lấn biển; Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng được yêu cầu chủ trì, phối hợp với Bộ, ngành liên quan xây dựng và ban hành theo thẩm quyền: Thông tư quy định kỹ thuật điều tra, đánh giá đất đai; kỹ thuật bảo vệ, cải tạo, phục hồi đất; Thông tư quy định về thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất; Thông tư quy định về hồ sơ địa chính, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; Thông tư quy định về nội dung, cấu trúc và kiểu thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Với Bộ trưởng Bộ Tài chính, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan trình Chính phủ: Nghị định quy định về quỹ phát triển đất; Nghị định quy định về thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Cùng với đó chủ trì, phối hợp với Bộ, ngành liên quan xây dựng và ban hành theo thẩm quyền: Thông tư quy định về mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý, sử dụng phí khai thác và sử dụng tài liệu đất đai.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan trình Chính phủ Nghị định quy định chi tiết về đất trồng lúa.

Bộ trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan trình Thủ tướng Chính phủ: Quyết định về cơ chế, chính sách giải quyết việc làm và đào tạo nghề cho người có đất bị thu hồi.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ, ngành liên quan xây dựng và ban hành theo thẩm quyền: Thông tư quy định về việc lập, quản lý hồ sơ địa giới đơn vị hành chính và hướng dẫn việc giải quyết trường hợp chưa thống nhất về địa giới đơn vị hành chính.

Thủ tướng cũng chỉ đạo Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND cấp tỉnh ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết các nội dung được giao trong Luật Đất đai 2024.

Ngoài ra, Bộ trưởng các Bộ: Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Lao động- Thương binh và Xã hội, Nội vụ và Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND cấp tỉnh tập trung và khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ trên, đảm bảo đúng thời gian trình theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 222/QĐ-TTg ngày 5/3/2024 ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Đất đai 2024.

Thủ tướng yêu cầu trước ngày 31/3, Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, trình Chính phủ về dự thảo tờ trình của Chính phủ (kèm theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội) trình Quốc hội cho phép Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2024.

Bước tiến quan trọng

Luật Đất đai số 31/2024/QH15 được thông qua tại Kỳ họp bất thường lần thứ 5, Quốc hội khóa XV ngày 18/1/2024 gồm 16 chương, 260 điều, trong đó, sửa đổi, bổ sung 180/212 điều của Luật Đất đai 2013, bổ sung mới 78 điều. Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025. Riêng Điều 190 (hoạt động lấn biển) và Điều 248 (đất lâm nghiệp) có hiệu lực sớm, từ ngày 1/4/2024.

Luật Đất đai 2024 đã có bước tiến quan trọng trong minh bạch giá đất, điển hình là việc thu thuế chuyển nhượng quyền sử dụng đất dựa trên bảng giá của Nhà nước, chứ không dựa trên giá giao dịch. Quy định này giúp giảm tình trạng người dân và doanh nghiệp cố tình ghi thấp giá đất để giảm nghĩa vụ thuế.

Việc định giá đất theo phương pháp hàng loạt dựa trên cơ sở dữ liệu về giá cũng được coi là một điểm mới tiến bộ khác. Tuy khá giống với phương pháp so sánh, nhưng định giá đất theo phương pháp hàng loạt là so sánh với toàn bộ các mảnh đất tương tự đã có trong cơ sở dữ liệu; giúp giảm bớt sự tùy tiện và sai sót khi chọn mẫu so sánh, từ đó ngăn chặn tình trạng “căn chỉnh” giá đất theo ý muốn chủ quan. Tuy nhiên, để áp dụng được phương pháp định giá hàng loạt, việc quan trọng phải làm là xây dựng cơ sở dữ liệu và quy trình định giá. Đây là việc cần hướng dẫn và cần có thời gian để thực hiện, thậm chí phải tính bằng năm.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, những đổi mới quản lý nhà nước theo hướng giảm đầu mối, giảm trung gian; phân cấp trong chuyển mục đích sử dụng đất, trong quyết định giá đất cụ thể, thu hồi đất... là những quy định rất tiến bộ, tạo sự minh bạch trong hoạt động của thị trường bất động sản.

Sẽ không thể tránh khỏi việc một số doanh nghiệp quy mô nhỏ, thực lực kém không “trụ” lại được trên thị trường do chịu tác động của các quy định mới về đấu giá, đấu thầu. Sự sàng lọc này khắt khe, nhưng cần thiết. Trong khi đó, về phía chính quyền địa phương, việc bỏ quy định về khung giá đất và phân cấp thẩm quyền quyết định giá đất cụ thể cho chủ tịch UBND cấp tỉnh, chủ tịch UBND cấp huyện vừa là trao thêm quyền chủ động nhưng cũng là giao thêm trách nhiệm không hề nhỏ.

Luật Đất đai 2024 quy định chủ tịch UBND cấp huyện quyết định giá đất cụ thể đối với các trường hợp giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất, gia hạn sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, xác định giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất, cho thuê đất, điều chỉnh quy hoạch xây dựng chi tiết, thu hồi đất thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện.

Tuy nhiên, năng lực định giá đất của địa phương, nhất là của cấp huyện hiện nay còn khá hạn chế. Do đó, nhiều văn bản hướng dẫn cần được các bộ, ngành có liên quan tiếp tục nghiên cứu, ban hành. Bên cạnh đó, cần nâng cao chuyên môn, năng lực của đội ngũ cán bộ chịu trách nhiệm xác định giá đất, bởi công việc này đòi hỏi sự cẩn trọng và tính liêm chính rất cao.