EU dự định ban hành Kế hoạch Tầm nhìn về nông nghiệp và thực phẩm

Siết chặt các quy định nhập khẩu nông nghiệp

Ủy ban châu Âu (EC) dự định sẽ công bố một kế hoạch chi tiết về lĩnh vực nông nghiệp sau khi tham khảo ý kiến của các nhóm vận động hành lang trong ngành nông nghiệp và các tổ chức phi chính phủ về môi trường. Kế hoạch này có tên là "Tầm nhìn về Nông nghiệp và Thực phẩm," nhằm giải quyết một số vấn đề mà giới nông dân đang phải đối mặt, như gánh nặng pháp lý, sự giảm sút doanh thu và cạnh tranh không công bằng từ các đối thủ nước ngoài.

Theo một dự thảo mà hãng tin AFP có được, EU sẽ áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất nghiêm ngặt hơn đối với hàng nông sản nhập khẩu để bảo vệ ngành nông nghiệp nội địa. Cụ thể, EU sẽ đảm bảo rằng các loại thuốc trừ sâu độc hại nhất, vốn đã bị cấm sử dụng trong EU vì lý do sức khỏe và môi trường, sẽ không được phép xuất hiện trên các sản phẩm nhập khẩu vào EU.

Tuy bản dự thảo không chỉ rõ thời gian áp dụng hoặc những sản phẩm hay quốc gia nào sẽ bị ảnh hưởng, nhưng việc EU siết chặt các quy định nhập khẩu có thể gây ra xáo trộn trong các thị trường quốc tế, đặc biệt khi căng thẳng thương mại đang gia tăng.

Một trong những mục tiêu của kế hoạch là việc cải cách Chính sách Nông nghiệp Chung (CAP) của EU, với mục đích giảm bớt thủ tục hành chính và điều chỉnh các khoản trợ cấp lớn sao cho hỗ trợ đúng đối tượng là những nông dân thực sự cần giúp đỡ. Điều này sẽ thay đổi cách tính toán trợ cấp nông nghiệp hiện tại, vốn ưu tiên các trang trại lớn, sang việc hỗ trợ các nông hộ quy mô nhỏ hơn.

Bà Celia Nyssens-James, đại diện Văn phòng Môi trường châu Âu nhận định, đây là một thay đổi quan trọng vì các khoản trợ cấp nông nghiệp tại EU rất lớn, đặc biệt đối với các nước nông nghiệp như Pháp, Ireland và các quốc gia Đông Âu. Trong ngân sách của EU giai đoạn 2021-2027, khoảng 387 tỷ euro (tương đương 460 triệu USD) đã được dành cho ngành nông nghiệp.

Ngoài ra, EU cũng sẽ đơn giản hóa quy trình tiếp cận nguồn vốn cho các nông hộ nhỏ và vừa thông qua việc giảm bớt các điều kiện và thủ tục kiểm soát. Một trong những điểm nhấn của kế hoạch là EU sẽ giảm sự phụ thuộc vào các nguồn cung ứng từ ngoài và đa dạng hóa chuỗi cung cấp, đặc biệt chú ý đến việc nhập khẩu phân bón từ Nga.

Ngành nông nghiệp đóng góp 1,3% vào Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của EU trong năm 2023 và tạo ra việc làm cho khoảng 30 triệu người, chiếm 15% tổng số việc làm trong khu vực. Do đó, các thay đổi này sẽ có tác động lớn đến các quốc gia thành viên EU và các đối tác thương mại.

Bên cạnh các điều chỉnh trong chính sách nông nghiệp, EU cũng đang thắt chặt các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm và môi trường đối với nông sản tươi nhập khẩu từ các quốc gia khác. Các quy định mới này chủ yếu nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Khuyến cáo cho doanh nghiệp Việt Nam

Thị trường Bắc Âu, bao gồm các quốc gia như Thụy Điển, Đan Mạch và Na Uy, nổi tiếng với yêu cầu cao về chất lượng nông sản, điều này vừa là thách thức, vừa là cơ hội lớn cho các nhà xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Cụ thể, EU yêu cầu nông sản nhập khẩu phải đáp ứng mức dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật (MRLs) rất nghiêm ngặt. Những hóa chất bị cấm sử dụng trong EU sẽ không được phép có mặt trong sản phẩm nhập khẩu. Một ví dụ cụ thể là theo Quy định 2023/915, mức dư lượng cadmium tối đa được giảm đối với các loại trái cây như dâu, cam quýt, xoài, chuối và dứa.

Ngoài yêu cầu về dư lượng hóa chất, EU cũng yêu cầu nông sản nhập khẩu phải có chứng nhận kiểm dịch thực vật. Chứng nhận này đảm bảo rằng sản phẩm không mang theo các sinh vật gây hại cho hệ sinh thái của EU. Một số loại trái cây như chuối, dừa và sầu riêng không cần chứng nhận kiểm dịch này, nhưng với các loại trái cây khác như xoài, EU yêu cầu phải có biện pháp xử lý nhiệt hoặc các biện pháp tương tự để ngăn ngừa sự xuất hiện của ruồi đục quả.

Thêm vào đó, EU cũng tăng cường kiểm tra và giám sát các sản phẩm nhập khẩu từ những quốc gia có nguy cơ dư lượng hóa chất cao. Đặc biệt, sản phẩm nông sản từ Việt Nam có thể nằm trong danh sách những mặt hàng bị kiểm tra nhiều hơn do tỷ lệ dư lượng hóa chất có thể vượt mức cho phép.

Trước bối cảnh đó, Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển khuyến cáo các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản tươi vào thị trường Bắc Âu cần tuân thủ chặt chẽ các quy định về dư lượng hóa chất. Doanh nghiệp cần đảm bảo rằng sản phẩm không vượt mức dư lượng cho phép và đáp ứng yêu cầu của các nhà nhập khẩu khắt khe tại Bắc Âu.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần sử dụng các loại hóa chất bảo vệ thực vật được EU chấp thuận và kiểm tra dư lượng hóa chất tại các phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế trước khi xuất khẩu. Các doanh nghiệp cũng cần hợp tác chặt chẽ với cơ quan kiểm dịch tại Việt Nam để đảm bảo quy trình kiểm tra và cấp chứng nhận đúng chuẩn.

Sản phẩm nông sản Việt Nam, đặc biệt là các loại trái cây nhiệt đới như ớt, đậu và xoài, có thể nằm trong danh sách rủi ro cao, dẫn đến tỷ lệ kiểm tra cao hơn. Vì vậy, các doanh nghiệp cần chú trọng vào việc kiểm soát chất lượng tại nguồn và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ về quy trình sản xuất để giải quyết kịp thời khi có vấn đề phát sinh.

Đặc biệt, doanh nghiệp Việt Nam nên tận dụng các tiêu chuẩn của EU để tạo lợi thế cạnh tranh. Việc tuân thủ tốt các quy định của EU không chỉ giúp sản phẩm đáp ứng yêu cầu mà còn góp phần xây dựng uy tín đối với khách hàng tại Bắc Âu, từ đó mở rộng thị phần tại khu vực này.

Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển khuyến cáo các doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng để đáp ứng tiêu chuẩn cao của thị trường Bắc Âu. Dù thách thức là lớn, với chiến lược đúng đắn, doanh nghiệp có thể tận dụng cơ hội để mở rộng thị phần và tăng trưởng bền vững tại khu vực này.