Dòng vốn Nhà nước từ bảo toàn sang dẫn dắt tăng trưởng

Bước chuyển tư duy từ giữ nhịp sang kiến tạo

Trong suốt một thập kỷ qua, quản trị vốn Nhà nước thường bị đóng khung trong tư duy bảo toàn và chống thất thoát. Dù đây là rào dậu cần thiết để bảo vệ tài sản công, nhưng vô hình trung nó đã tạo ra một lực cản tâm lý khiến nhiều doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) rơi vào trạng thái trì trệ, thiếu đột phá.

Sự ra đời của Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị vào đầu năm 2026 như một luồng sinh khí mới, tái định nghĩa lại hoàn toàn vai trò của khu vực kinh tế này: không còn chỉ là giữ nhịp ổn định mà phải trở thành lực lượng dẫn dắt, mở đường cho sự phát triển.

TS. Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế, nhận định rằng với hệ tọa độ mới này, DNNN không còn làm thay thị trường. Thay vì đầu tư dàn trải vào những lĩnh vực mà khu vực tư nhân đã làm rất tốt, DNNN được yêu cầu rút lui để tập trung nguồn lực vào các ngành then chốt có tính lan tỏa cao.

Đó là hạ tầng chiến lược, công nghệ nền tảng và năng lượng những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ, thời gian hoàn vốn dài và rủi ro cao mà các doanh nghiệp tư nhân thường e dè. Đây chính là sự trả lại đúng sân chơi cho thị trường, nơi Nhà nước chỉ can thiệp vào những lĩnh vực có ý nghĩa sống còn đối với chủ quyền kinh tế.

Sự thay đổi này đòi hỏi một cuộc cách mạng về nội lực. DNNN phải rũ bỏ tư duy an toàn thái quá để vận hành theo chuẩn mực thị trường. Hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh quốc tế sẽ là thước đo chủ đạo thay cho các chỉ tiêu hành chính khô khan.

Khi DNNN trở thành đầu tàu mạnh mẽ, họ sẽ tạo ra các chuỗi giá trị và hệ sinh thái sản xuất, từ đó kéo theo sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong khu vực tư nhân, tạo thành một chỉnh thể kinh tế thống nhất và sức mạnh.

Cơ chế giữ lại nguồn lực và cú hích cho thị trường chứng khoán

Một trong những điểm đột phá nhất của Nghị quyết 79 chính là cơ chế tài chính cho phép giữ lại toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tái đầu tư, tăng vốn điều lệ cho chính doanh nghiệp.

Đây là một sự thay đổi mang tính bản lề, giải quyết bài đói vốn kinh niên của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước khi muốn thực hiện các dự án quy mô lớn. Trước đây, dòng tiền này thường được nộp về ngân sách để chi tiêu công, khiến DNNN mất đi nguồn lực trực tiếp để tái sản xuất mở rộng.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, kỳ vọng cơ chế này sẽ tạo ra tác động tích cực lan tỏa lên thị trường chứng khoán thông qua các kênh truyền dẫn trực tiếp. Việc phân tách rõ ràng giữa doanh nghiệp chiến lược và doanh nghiệp thương mại sẽ kích hoạt một làn sóng thoái vốn mạnh mẽ trong giai đoạn 2026-2027.

Tại các đơn vị không thuộc lĩnh vực an ninh quốc phòng hay hạ tầng trọng điểm, tỷ lệ sở hữu Nhà nước có thể giảm xuống dưới mức chi phối 50%, mở ra không gian cho các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước tham gia quản trị.

Sự minh bạch trong lộ trình thoái vốn và mục tiêu sử dụng vốn rõ ràng sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn lạc quan hơn về triển vọng của các cổ phiếu DNNN. Thay vì lo ngại về sự trì trệ, thị trường sẽ kỳ vọng vào những đợt tăng vốn điều lệ, những dự án đầu tư mới đầy tham vọng trong các ngành công nghệ xanh, logistics và tài chính ngân hàng. Khi vốn Nhà nước được đặt vào đúng hệ tọa độ dẫn dắt, nó không còn là một khối tài sản tĩnh mà trở thành công cụ vật chất linh hoạt để điều tiết và thúc đẩy nền kinh tế.

Việc đưa DNNN về đúng chức năng kiến tạo không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực quốc gia mà còn xóa bỏ những xung đột vai trò với khu vực tư nhân. Một khi ranh giới giữa doanh nghiệp chiến lược và doanh nghiệp thương mại được xác lập rõ ràng, nền kinh tế Việt Nam sẽ sở hữu một bộ máy vận hành nhịp nhàng hơn, nơi vốn Nhà nước đóng vai trò là dòng máu nuôi dưỡng những đại dự án mang tầm vóc quốc gia, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng dài hạn và hội nhập sâu rộng.