Động lực cho doanh nghiệp phát triển từ Nghị quyết 66 và 68: Góc nhìn từ Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang

Tại Tuyên Quang, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đã sớm có văn bản tập hợp các ý kiến, kiến nghị gửi tới các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Ban Chỉ đạo Trung ương, nhằm góp phần hiện thực hóa các mục tiêu cải cách đã đề ra. Để làm rõ thêm nội dung và tinh thần của bản kiến nghị này, Tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Thập - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang.

PV: Thưa ông, xin ông chia sẻ thêm về bối cảnh của bản kiến nghị này?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang: Đúng vậy. Ngày 06/6/2025, Hiệp hội chúng tôi đã gửi văn bản số 46/CV-HHDN tới Ban Chỉ đạo Trung ương và quốc gia thực hiện Nghị quyết số 66 và 68 của Bộ Chính trị. Trong bối cảnh Đảng ta ban hành hai nghị quyết chiến lược về cải cách pháp luật và phát triển kinh tế tư nhân, chúng tôi thấy rõ trách nhiệm của mình trong việc chuyển tải tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp địa phương – những người trực tiếp chịu tác động bởi chính sách – tới các nhà hoạch định chính sách cấp cao.

PV: Thưa ông, cộng đồng doanh nghiệp đang kỳ vọng vào những điểm nào trong Nghị quyết 66 và Nghị quyết 68?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang: Nghị quyết 66-NQ/TW tập trung đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, còn Nghị quyết 68-NQ/TW đề ra chiến lược phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Cả hai đều nhấn mạnh đến ba chỉ tiêu rất cụ thể: cắt giảm 30% điều kiện kinh doanh, 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính và 30% chi phí tuân thủ pháp luật. Đây chính là những “nút thắt” mà doanh nghiệp mong chờ được tháo gỡ lâu nay. Song, các điều kiện kinh doanh bị cắt thường mang tính kỹ thuật nhỏ lẻ, trong khi những rào cản then chốt vẫn tồn tại dưới tên gọi mới.

PV: Theo ông, đâu là “chìa khóa” thực sự để tháo gỡ những rào cản đang cản trở doanh nghiệp hiện nay?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang: Theo chúng tôi, mấu chốt nằm ở việc cải cách phải đi vào thực chất, không dừng lại ở các con số báo cáo hay hình thức bên ngoài. Việc rà soát, cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính cần xuất phát từ thực tiễn – tức từ chính những phản ánh, đề xuất của cộng đồng doanh nghiệp, là những người đang trực tiếp bị tác động. Chúng tôi kiến nghị phải thiết lập cơ chế giám sát độc lập, với sự tham gia đầy đủ của các hiệp hội ngành nghề, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, đảm bảo tiếng nói của doanh nghiệp được lắng nghe và phản ánh kịp thời. Đồng thời, cần tăng cường trách nhiệm giải trình của các bộ, ngành trong việc ban hành và duy trì thủ tục – quy định pháp luật, nhằm đảm bảo mọi chính sách đưa ra đều minh bạch, hợp lý và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất – kinh doanh.

PV: Một đề xuất rất đáng chú ý trong văn bản của Hiệp hội là sửa đổi Bộ luật Hình sự để tránh hình sự hóa quan hệ kinh tế. Vì sao ông cho rằng điều này cấp thiết?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang: Hiện nay, nhiều tranh chấp thuần túy kinh tế - thương mại giữa doanh nghiệp với nhau hoặc giữa doanh nghiệp với cơ quan Nhà nước vẫn bị đẩy thành vụ việc hình sự. Điều này tạo ra tâm lý bất an, ngại rủi ro, làm cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất.

Chúng tôi đề xuất sửa đổi Khoản 3, Điều 8 của Bộ luật Hình sự theo hướng: Không coi là tội phạm nếu hành vi đã được khắc phục hậu quả, đạt thỏa thuận dân sự, không còn nguy hiểm cho xã hội. Ngoài ra, cần bổ sung điểm d, Khoản 2, Điều 29 để miễn trách nhiệm hình sự với cá nhân, tổ chức đã tự giác khắc phục hậu quả. Đó là cách tiếp cận nhân văn, phù hợp với thông lệ quốc tế.

PV: Theo văn bản kiến nghị của Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang, một trong những điểm nghẽn đáng chú ý hiện nay là thủ tục hành chính trong lĩnh vực đầu tư vẫn còn rườm rà và thiếu nhất quán. Vậy theo ông, đâu là điểm cần sửa đổi trong Luật Đầu tư để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong nước yên tâm đầu tư?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang: Vấn đề nổi cộm hiện nay là thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với nhà đầu tư trong nước đang gây ra sự chồng chéo và trùng lặp với nhiều luật chuyên ngành khác như Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Khoáng sản… Điều này không chỉ khiến quy trình chuẩn bị dự án trở nên rườm rà, kéo dài tới 2–3 năm, mà còn khiến doanh nghiệp đánh mất thời cơ đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực cần tính thời điểm cao như du lịch, sản xuất hay khai khoáng.

Vì vậy, Hiệp hội kiến nghị cần bãi bỏ thủ tục này đối với các nhà đầu tư trong nước, để tạo môi trường đầu tư thông thoáng, đồng bộ và thực chất hơn. Tuy nhiên, chúng tôi cũng xác định rõ: với các dự án đặc biệt – có quy mô từ 1.000 tỷ đồng trở lên, sử dụng diện tích đất lớn từ 100 ha trở lên hoặc có yếu tố liên quan đến quốc phòng, an ninh, tài nguyên công – thì vẫn nên giữ cơ chế chấp thuận nhằm đảm bảo giám sát chặt chẽ về mặt chiến lược và an sinh xã hội.

PV: Trong văn bản gửi Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang đã nhấn mạnh đề xuất xây dựng Đề án quốc gia về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào cải cách hành chính. Xin ông chia sẻ rõ hơn về kỳ vọng của Hiệp hội với đề xuất này?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang: Đây là một bước đi đột phá mang tính chiến lược. Trên thực tế, cải cách thủ tục hành chính ở nhiều lĩnh vực hiện nay vẫn còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố con người, dẫn đến tình trạng chậm trễ, phiền hà hoặc thiếu minh bạch trong xử lý hồ sơ của người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ – đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) – sẽ tạo ra bước chuyển căn bản về chất lượng và tốc độ phục vụ hành chính công.

Ngay từ tháng 4/2025, chúng tôi đã có Công văn số 27/KN-HHDN gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ ngành liên quan, kiến nghị xây dựng Đề án quốc gia về ứng dụng AI trong giải quyết thủ tục hành chính. Chúng tôi tập trung vào ba nhóm đề xuất chính:

Thứ nhất, cần ban hành hệ thống quy chuẩn pháp luật, kỹ thuật và tiêu chuẩn dữ liệu liên quan đến AI, trong đó có quy định rõ về bảo mật, an toàn thông tin, tính hợp pháp của dữ liệu, cũng như quy trình tương tác giữa hệ thống AI với công dân, doanh nghiệp.

Thứ hai, cần cho phép triển khai thí điểm mô hình AI trong một số lĩnh vực cụ thể như đăng ký kinh doanh, thuế, đầu tư, đất đai, bảo hiểm… tại các địa phương có điều kiện phù hợp, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia cùng nhà nước phát triển các nền tảng số hỗ trợ thủ tục công.

Thứ ba, phải triển khai đồng bộ, có lộ trình rõ ràng từ Trung ương đến địa phương, từ khung pháp lý đến hạ tầng công nghệ và đào tạo nhân lực. Có như vậy, mới thực sự hiện thực hóa được mục tiêu “30-30-30” mà Nghị quyết 66 và 68 đã đề ra: giảm 30% điều kiện kinh doanh, 30% thời gian xử lý thủ tục và 30% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Chúng tôi tin rằng, nếu được triển khai bài bản, ứng dụng AI không chỉ là công cụ hỗ trợ cải cách thủ tục hành chính, mà còn là động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia, gia tăng hiệu quả quản trị công và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.

PV: Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang đã chỉ ra thực trạng ban hành văn bản pháp luật chưa phù hợp, gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Ông có thể chia sẻ một trường hợp cụ thể minh chứng cho điều này?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang:  Một trường hợp điển hình là Công văn số 3854/TCT-CS của Tổng cục Thuế ban hành ngày 25/9/2019, hướng dẫn thực hiện Thông tư 152/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính về thuế tài nguyên. Theo đánh giá của Hiệp hội và nhiều doanh nghiệp, nội dung tại Điều 6 của Thông tư – được hướng dẫn bởi công văn nêu trên – đã ấn định mức thuế tài nguyên không đúng với quy định của các văn bản pháp lý có hiệu lực cao hơn như Luật Thuế tài nguyên năm 2009 và Nghị định số 50/2010/NĐ-CP.

Chúng tôi đã có Công văn số 32/CV-HHDN gửi tới Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan từ tháng 7/2020 để kiến nghị bãi bỏ văn bản hướng dẫn này. Sau đó, vào tháng 8/2020, Bộ Tư pháp đã tổ chức cuộc họp với sự tham gia của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các hiệp hội doanh nghiệp. Tại đây, Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) đã kết luận rõ: quy định tại Điều 6 của Thông tư 152 chứa quy phạm pháp luật ấn định thuế, gây bất lợi cho doanh nghiệp và trái với quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, đến nay, sau nhiều năm, kiến nghị này vẫn chưa được xử lý triệt để.

PV: Từ đầu năm 2025 đến nay, Hiệp hội đã gửi khá nhiều kiến nghị khác nhau. Phải chăng đây là một chiến lược đồng bộ?

Ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch HHDN tỉnh Tuyên Quang: Chính xác. Ngoài những kiến nghị trên, chúng tôi còn gửi văn bản góp ý về quy định giờ lái xe vận tải (đề xuất nâng lên 66 giờ/tuần), dự thảo Thông tư về kinh doanh xăng dầu, đề xuất AI vào hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, góp ý sửa Luật Đầu tư… Tất cả đều xuất phát từ thực tiễn doanh nghiệp phản ánh. Mỗi kiến nghị đều thể hiện trí tuệ, tâm huyết và trách nhiệm với sự phát triển bền vững của đất nước.

Chúng tôi kỳ vọng Ban Chỉ đạo sớm thể chế hóa các đề xuất thành quy phạm pháp luật cụ thể, và có cơ chế phản hồi trực tiếp từ doanh nghiệp. Mong muốn lớn nhất của chúng tôi là xây dựng một môi trường pháp lý công bằng, minh bạch và an toàn – nơi mà doanh nhân có thể an tâm cống hiến, để thế hệ sau cũng tự hào nói rằng: “Lớn lên con sẽ làm doanh nhân”.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi rất sâu sắc và tâm huyết này!