Đội tàu Giải Phóng – Tự Lực – Quyết Thắng: Những chiến công và sự vinh danh

I. Những chiến tích song hành cùng mất mát, hi sinh

1. Những thành tích đã đạt được trong quá trình hoạt động của 3 đội tàu

Theo báo cáo của Cục vận tải Đường biển, 3 lực lượng chính tham gia các chiến dịch vận tải gồm: đội tàu Giải Phóng, đội tàu Tự Lực và đội tàu Quyết Thắng đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ vận tải, chi viện cho Khu IV và chiến trường miền Nam, cụ thể như sau:

- Chiến dịch 37 ngày đêm Đông Xuân 1965 – 1966 đã đưa vào Bến Thủy  (Nghệ An) được 21.360 tấn hàng. Chiến dịch Đông Xuân 1966 – 1967 trong 3 đợt ngừng bắn Noel – Tết Dương lịch - Tết Nguyên Đán, tuy chỉ có 169 ngày hoạt động, 3 đội tàu đã chở được 9.961 tấn hàng, trong đó vào tận Cảng Gianh (Quảng Bình) là 7.185 tấn (Đội tàu Giải Phóng tham gia 50% quân số của chiến dịch này). 6 tháng cuối năm 1968 đã vận chuyển cho Khu IV 21.551 tấn hàng hóa vũ khí các loại.

- Chiến dịch VT5 (1968) chở được 140.142 tấn lương thực thực phẩm, xăng dầu đạn dược cho quân dân ở Nam Khu IV và chiến trường miền Nam, gấp 1,5 lần khối lượng vận chuyển vào chiến trường này trong 3 năm 1965, 1966 và 1967 cộng lại và vượt 12.000 tấn theo kế hoạch đề ra. Khối lượng hàng hóa do Đường biển vận chuyển trong chiến dịch này bằng 58,8% tổng khối lượng chung của ngành Vận tải Trung ương và địa phương. Đội tàu Giải Phóng tham gia 100% quân số. Đây là chiến công tuyệt vời, niềm tự hào của ngành Vận tải biển Việt Nam.

- Chiến dịch (25/3/1972) Đội tàu Giải Phóng – Tự Lực vận chuyển 59.000 tấn vào Nghệ An, 30.600 tấn vào Hà Tĩnh. Trong 25.000 tấn chuyển tải tàu Hồng Kì từ Hòn Ngư vào Quảng Bình, Nghệ Tĩnh tàu Giải Phóng đảm nhiệm chính.

- Chiến dịch Đông Bắc Hải Phòng - Trung Quốc (07/1972 - 12/1972), Đội tàu Giải Phóng – Tự Lực, đội tàu Quyết Thắng chạy tuyến Hải Phòng - (Bắc Hải - Phòng Thành) Trung Quốc - HP, ông Kì Lân, Nguyễn Hải, Ngô Tuyết tổ chức chỉ đạo chiến dịch/ Thiết kế luồng do Thuyền trưởng Cao Trọng Tùng, Trần Văn Tiên, chạy  mở luồng là tàu GP-16, GP 22; do Thuyền Trưởng Nguyễn Ngọc Tuyền và Thuyền trưởng Nguyễn Ngọc Quang đảm nhận. Tháng 7 khai mở chiến dịch đạt 7.000 tấn, tính đến hết tháng 12/1972 tổng số chở được: 93.000 tấn hàng khô và 117.300 tấn xăng, dầu.

- Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Đội tàu Tự Lực trạm K4, 36 tàu TL, treo cờ Mặt Trận Tổ Quốc Miền Nam chở đầy ắp tên lửa SAM2 phục vụ cho tiến công quân ngụy ven biển. 4 tàu Giải Phóng chở cán bộ quản lý và hàng chi viện cho mặt trận Đà Nẵng. Vào Thuận An giải phóng Huế xong, vào giải phóng Đà Nẵng, xong chạy tiếp tục tiến vào giải phóng Nha Trang. Các tàu Tự Lực khác chở nhu yếu phẩm cho nhân dân vùng vừa mới được giải phóng.

2. Những tổn thất, hi sinh của 3 đội tàu trong quá trình hoạt động

Tuy trong quá trình hoạt động, 3 đội tàu đã luôn đạt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, nhưng cái giá phải trả cho những chiến công và thành tích trên là không hề nhỏ:

Trong các chiến dịch trên, 25 tàu bị chìm do bị bom, rocket, thủy lôi, 17 tàu hư hỏng, 33 sỹ quan, thuyền viên hi sinh và 17 sỹ quan thuyền viên bị thương. Những hi sinh mất mát của các thuyền viên, chiến sỹ là tấm gương sáng cho nhiều thế hệ ngành hàng hải noi theo.
 

II. Thành tích đã được khen thưởng của 3 đội tàu Giải Phóng – Tự Lực – Quyết Thắng trong giai đoạn 1965 - 1975

Trải qua mười năm sản xuất và chiến đấu (1965 - 1975), sĩ quan, thuyền viên của 3 đội tàu đã có những cống hiến xuất sắc, được Đảng, Nhà nước, và các ban, ngành tặng thưởng nhiều giấy khen, bằng khen, huân, huy chương cũng như những danh hiệu khác. Đối với thành tích cá nhân, do chiến tranh đã lâu, người còn, người mất; đối với tập thể chỉ có một số tàu và thời gian có hạn nên đến nay chưa thể tập hợp được đầy đủ. Dưới đây chỉ nêu lên một số trường hợp điển hình:

- Ngày 07/6/1972, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Tôn Đức Thắng đã ký lệnh tặng “Danh hiệu Anh hùng cho tập thể tàu TL06-50 với nội dung: “Không sợ hy sinh gian khổ nêu gương quyết chiến, quyết thắng giặc Mỹ của người Đảng viên và Đoàn viên trên mặt trận giao thông vận tải”.

- Ngày 31/12/1973, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Tôn Đức Thắng đã ký lệnh tặng “Danh hiệu Anh hùng cho tàu Tankit154 (phá bom) thuộc Công ty Vận tải Đường biển với nội dung: “Đã lập được nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động sản xuất, công tác thúc đẩy sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước được thắng lợi”.

- Năm 1972, tàu Giải Phóng 16 được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba (Do có thành tích mở luồng thành công tuyến vận tải Đông Bắc). 

- Hàng trăm sĩ quan, thuyền viên được Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tặng thưởng Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, Nhì, Ba và Huy chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, Nhì trong những năm của thập niên 90.

- Thuyền trưởng Phạm Bá Tâm tàu Giải Phóng 20 được Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Lao Động Hồ Chí Minh và Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải tặng 8 bằng khen trong thời gian từ năm 1967 - 1972.

Trên cơ sở thành tích của 3 đội tàu này và thành tính chống, rà phá thủy lôi tại các Cảng biển, Cục Hàng Hải Việt Nam, năm 2010 đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lương vũ trang trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước .
 

Tổ chức của 3 đội tàu tuy đến nay không còn nữa, nhiều sỹ quan, thuyền viên đã hi sinh, một số đã về cõi vĩnh hằng hoặc đã về hưu… nhưng những tấm gương lao động sáng tạo, dũng cảm vượt qua bom đạn của họ  dưới sự chỉ huy của cán bộ quản lý để bảo vệ tàu, hàng hoá... đã, đang và chắc chắn sẽ là bài học quý giá trong sự nghiệp phát triển ngành Hàng hải Việt Nam cho hôm nay và cho cả mai sau.

Việc này là một sự động viên rất lớn cho gần 3000 sỹ quan thuyền viên của 3 đội tàu. Như vậy có thể khẳng định rằng: Cùng với đội tàu không số của Hải quân Việt Nam, 3 đội tàu Giải Phóng – Tự Lực – Quyết Thắng đã vận chuyển hàng hóa như lương thực, nhu yếu phẩm, vũ khí đạn dược, xăng dầu từ miền Bắc vào Khu 4 để đoàn 559 của Tướng Đồng Sỹ Nguyên đưa vào Nam phục vụ chiến trường miền Nam, góp phần chiến thắng đế quốc Mỹ giải phóng hoàn toàn miền Nam.