Doanh nghiệp cần chủ động kịch bản thích ứng từ sớm với El Nino mạnh

Nguy cơ thiết lập các kỷ lục El Nino dị thường

Hệ thống khí hậu toàn cầu đang phát đi những tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng khi hiện tượng El Nino chính thức hình thành trên khu vực xích đạo trung tâm Thái Bình Dương với tốc độ dịch chuyển tương đối nhanh.

Theo các mô hình dự báo khí hậu trong nước và quốc tế, hình thái thời tiết này gần như chắc chắn sẽ duy trì xuyên suốt nửa cuối năm 2026 và có khả năng kéo dài sang đầu năm 2027. Đáng lo ngại hơn, xác suất xuất hiện một đợt El Nino đạt ngưỡng rất mạnh hiện được các cơ quan chuyên môn đánh giá ở mức cao kỷ lục, dao động từ 60% đến 65%.

Hệ lụy trực tiếp từ hiện tượng này là sự xáo trộn nghiêm trọng về nền nhiệt và lượng mưa trên phạm vi toàn quốc. Dự báo các tháng cuối năm 2026, nhiệt độ trung bình cả nước sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1,5°C, riêng giai đoạn cao điểm từ tháng 10 đến tháng 12 có thể chênh lệch tới 2,0°C.

Bà Đặng Thanh Mai, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn, cảnh báo khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ phải đối mặt với nhiều đợt nắng nóng gay gắt hơn hẳn mọi năm, không loại trừ khả năng xuất hiện các giá trị nhiệt độ cực đoan vượt mốc lịch sử.

Đi kèm với nắng nóng là tình trạng thiếu hụt lượng mưa nghiêm trọng từ 25% đến 50%, biểu hiện rõ rệt nhất tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ. Nguy cơ khô hạn cục bộ và trên diện rộng đang đặt các ngành sản xuất phụ thuộc lớn vào nguồn nước trước một thử thách sống còn.

Tuy nhiên, quy luật thời tiết trong các năm El Niño thường mang tính dị thường rất cao. Dù tổng lượng mưa giảm, thị trường và người dân vẫn phải đề phòng những trận mưa đối lưu cực đoan trong thời gian ngắn, tương tự như trận mưa lũ lịch sử tại Quảng Ninh năm 2015 hay đợt lũ quét tại Quảng Nam và Quảng Ngãi năm 2009.

Kích hoạt kịch bản liên ngành, thích ứng chủ động với El Nino

Trước các rủi ro toàn cầu mà Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đã cảnh báo, Việt Nam đang khẩn trương xây dựng la bàn phản ứng chiến lược để bảo vệ nền kinh tế. Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết cơ quan khí tượng đã theo dõi sát diễn biến từ đầu năm 2026. Minh chứng là các kịch bản dự báo liên tục được cập nhật và điều chỉnh từ mức cảnh báo 20% vào tháng 4 lên 37% vào tháng 5 và hiện tại là trên 60%, cho thấy mức độ nguy hiểm của thiên tai đang ngày một hiện hữu rõ nét.

Để giảm thiểu tối đa các thiệt hại về người và tài sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao Cục Khí tượng Thủy văn khẩn trương rà soát, đánh giá chi tiết cấu trúc thiệt hại tiềm năng để tham mưu cho Chính phủ ban hành kế hoạch hành động khẩn cấp.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp chỉ rõ, tính chất đặc biệt của đợt El Niño năm nay là thời gian kéo dài liên năm, tác động trực diện đến an ninh lương thực của ngành nông nghiệp, an ninh năng lượng của hệ thống thủy điện và làm trầm trọng thêm tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Trọng tâm của phương án ứng phó giai đoạn này không chỉ dừng lại ở công tác dự báo mà phải chuyển hóa thành năng lực hành động thực tế của địa phương và doanh nghiệp. Hệ thống thủy lợi và phòng chống thiên tai toàn quốc cần chủ động kiểm kê, điều tiết dung tích các hồ chứa, ưu tiên nguồn nước cho sinh hoạt và các ngành công nghiệp trọng điểm.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp và người dân, việc chủ động thay đổi lịch thời vụ, lựa chọn các giống cây trồng chịu hạn và triển khai các giải pháp tích trữ nước tuần hoàn là điều kiện tiên quyết để thích ứng an toàn, biến những thách thức dị thường của thiên tai thành sự chủ động trong chu kỳ sản xuất mới.