Định vị lại vai trò hiệp hội doanh nghiệp trong kỷ nguyên bứt phá

Dấu ấn từ những con số phản biện

Nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước những bước ngoặt phát triển quan trọng, nơi khu vực kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực then chốt. Trong dòng chảy đó, các hiệp hội doanh nghiệp không còn đơn thuần là những tổ chức mang tính đại diện bề nổi, mà đã và đang dịch chuyển mạnh mẽ để trở thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị xây dựng chính sách.

Nhìn lại chặng đường vừa qua, hệ thống hiệp hội doanh nghiệp tại Việt Nam đã phát triển đồng bộ hơn, tập hợp đa dạng các loại hình quy mô và lĩnh vực. Vai trò lớn nhất của hệ thống này chính là khả năng chuyển hóa những vướng mắc thực tế từ thị trường thành những kiến nghị chính sách mang tính xây dựng.

Ông Nguyễn Đức Phong, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhấn mạnh rằng các hiệp hội đã tham gia tích cực vào quá trình phản biện và góp ý xây dựng chính sách pháp luật, từ đó tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi hơn.

Những con số biết nói luôn mang lại sức nặng định lượng cho các nhận định. Trong giai đoạn từ năm 2024 đến năm 2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng các hiệp hội doanh nghiệp đã tham gia góp ý cho gần 1.000 văn bản liên quan đến chính sách pháp luật, thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh.

Đây không chỉ là một thống kê cơ học mà là kết quả của hàng ngàn giờ làm việc, khảo sát và tổng hợp tâm tư từ hàng vạn doanh nghiệp trên cả nước. Việc cắt giảm các thủ tục hành chính rườm rà, khơi thông những điểm nghẽn pháp lý chính là động lực trực tiếp giúp nâng cao sức cạnh tranh cho toàn nền kinh tế.

Đặc biệt, sự ra đời của Nghị quyết 68 gần đây được xem như một dấu mốc chiến lược đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Theo đánh giá từ đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nghị quyết này mang lại cơ sở pháp lý và tinh thần vững chắc để cộng đồng doanh nhân phát huy tối đa nội lực, tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới đầy biến động nhưng cũng giàu cơ hội.

Hóa giải những điểm nghẽn nội tại để bứt phá tầm vóc

Mặc dù, đã đạt được nhiều thành tựu mang tính nền tảng, thực tế phát triển của các hiệp hội doanh nghiệp hiện nay vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng và tốc độ xoay chuyển của nền kinh tế toàn cầu. Một góc nhìn thẳng thắn và tư duy phản biện sâu sắc là điều cần thiết lúc này để nhận diện rõ những rào cản đang kìm hãm sức mạnh của các tổ chức đại diện.

Sự thiếu hụt về nguồn lực tài chính ổn định đang là bài toán đau đầu của không ít hiệp hội, đặc biệt là các hiệp hội ngành nghề quy mô nhỏ hoặc tại các địa phương chưa phát triển. Khi tiềm lực tài chính yếu, việc đầu tư cho đội ngũ chuyên gia chất lượng cao, có đủ năng lực phân tích vĩ mô và thấu hiểu luật pháp quốc tế trở nên vô cùng xa xỉ. Điều này dẫn đến hệ quả là tính chủ động trong các hoạt động phản biện chính sách hoặc hỗ trợ xúc tiến thương mại bị phân hóa rõ rệt, chỗ mạnh chỗ yếu và chưa tạo được tiếng vang đồng bộ.

Bên cạnh đó, mức độ liên kết giữa các hội viên trong cùng một hệ sinh thái đôi khi còn lỏng lẻo. Hiện tượng mạnh ai nấy chạy hoặc cạnh tranh thiếu lành mạnh ngay trong nội bộ ngành vẫn diễn ra, làm suy giảm đi sức mạnh tổng lực khi bước ra biển lớn. Để giải quyết câu chuyện nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, trước hết các hiệp hội phải là người kiến tạo được văn hóa liên kết cộng sinh giữa các thành viên của mình.

Đồng hành cùng trăn trở này, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cho biết tổ chức này đã chủ động phối hợp với nhiều bộ ngành liên quan, bao gồm cả Bộ Nội vụ, nhằm rà soát toàn diện các vấn đề pháp lý và vận hành. Mục tiêu cốt lõi không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ kinh nghiệm hoạt động hội thông thường, mà phải tìm kiếm các giải pháp cụ thể để các hiệp hội tham gia sâu hơn, thực chất hơn vào công tác cải cách thể chế.

Môi trường kinh doanh toàn cầu năm 2026 đòi hỏi những phản ứng chính sách nhanh chóng, linh hoạt và chuẩn xác. Khi các doanh nghiệp hội viên phải đối mặt với các tiêu chuẩn xanh, hàng rào kỹ thuật khắt khe từ thị trường quốc tế, vai trò dẫn đường, cung cấp thông tin và dự báo của các hiệp hội trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các đề xuất về mô hình hợp tác mới, cơ chế liên kết vùng và việc tăng cường hiệu quả hoạt động cần sớm được các cơ quan quản lý nhà nước tiếp thu, hiện thực hóa bằng các cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Khi những nút thắt nội tại của chính các hiệp hội được tháo gỡ, tiếng nói đại diện của họ sẽ ngày càng có trọng lượng, trở thành một bệ đỡ vững chắc nâng tầm sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế.