Định hướng hợp tác ASEAN - Hoa Kỳ: Nâng tầm quan hệ chiến lược trong giai đoạn mới

Bốn định hướng hợp tác lớn do Việt Nam đề xuất

Sự kiện không chỉ thể hiện cam kết của Hoa Kỳ đối với Đông Nam Á trong vai trò một đối tác kinh tế - an ninh trọng yếu, mà còn khẳng định vị thế trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình lại sâu sắc trước những biến động địa chính trị và chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tại hội nghị, lãnh đạo các nước ASEAN đánh giá cao vai trò và những đóng góp thực chất của Hoa Kỳ trong các cơ chế hợp tác khu vực do ASEAN dẫn dắt, đặc biệt là trong thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và duy trì hòa bình, ổn định. Việc Tổng thống Donald Trump trực tiếp tham gia hỗ trợ tiến trình đàm phán, dẫn đến ký kết Tuyên bố hòa bình giữa Thái Lan và Campuchia ngay tại Kuala Lumpur trong cùng ngày, được coi là minh chứng rõ ràng cho tinh thần đối thoại và cam kết hòa bình của Hoa Kỳ đối với khu vực.

Các nhà lãnh đạo thống nhất nhận định quan hệ ASEAN - Hoa Kỳ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, toàn diện và hiệu quả trên hầu hết các lĩnh vực. Năm 2024, kim ngạch thương mại hai chiều đạt hơn 453 tỷ USD, chiếm 11,8% tổng thương mại của ASEAN, đưa Hoa Kỳ trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai và nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất của khu vực.

Việc hoàn tất toàn bộ Kế hoạch hành động ASEAN - Hoa Kỳ 2021-2025 với hàng loạt chương trình hợp tác về chính trị - an ninh, kinh tế, khoa học - công nghệ, năng lượng và nông nghiệp đã khẳng định tính hiệu quả của khuôn khổ hợp tác này. Đặc biệt, Hoa Kỳ đã hỗ trợ ASEAN hoàn tất nghiên cứu về Cơ chế Một cửa ASEAN thế hệ mới (ASW 2.0), mở ra triển vọng tăng cường kết nối thương mại và chuỗi cung ứng nội khối.

Tổng thống Donald Trump khẳng định Đông Nam Á tiếp tục giữ vị trí chiến lược trong chính sách của Hoa Kỳ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời nhấn mạnh Washington mong muốn làm sâu sắc hơn nữa quan hệ đối tác với ASEAN không chỉ trong các lĩnh vực truyền thống như thương mại, năng lượng và công nghệ, mà còn hướng tới hợp tác trong trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và an ninh mạng, nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung cho các quốc gia trong khu vực.

Thúc đẩy khuôn khổ thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính chúc mừng Tổng thống Donald Trump về những thành tựu nổi bật của Hoa Kỳ thời gian qua, đồng thời đánh giá cao vai trò cá nhân của ông trong thúc đẩy các tiến trình đối thoại và giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình. Trên tinh thần đối tác chiến lược toàn diện, Thủ tướng đã đề xuất 4 định hướng hợp tác lớn nhằm đưa quan hệ ASEAN - Hoa Kỳ phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững hơn trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, thúc đẩy kết nối kinh tế, thương mại và đầu tư, hướng tới quan hệ thương mại cân bằng, hài hòa và phát triển lâu dài, góp phần củng cố chuỗi cung ứng khu vực. Thứ hai, đẩy mạnh hợp tác về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và an ninh năng lượng, bao gồm kết nối hạ tầng năng lượng và hợp tác năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Thứ ba, tăng cường hợp tác an ninh mạng và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, trong đó sáng kiến của Hoa Kỳ về chống lừa đảo trực tuyến và sáng kiến của Việt Nam về nâng cao hiệu quả truy bắt tội phạm truy nã được xem là nền tảng để hai bên phối hợp hành động. Cuối cùng là thúc đẩy hợp tác duy trì hòa bình, an ninh và ổn định khu vực, đặc biệt tại Biển Đông, dựa trên luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, ASEAN và Hoa Kỳ cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm trong việc duy trì một môi trường hòa bình, an toàn và thịnh vượng cho toàn khu vực, coi đây là nền tảng để phát triển kinh tế, thương mại và đầu tư trong dài hạn. Hội nghị đã kết thúc với việc thông qua “Tuyên bố Tầm nhìn chung ASEAN - Hoa Kỳ về một khu vực mạnh mẽ, an toàn và thịnh vượng hơn”, tạo định hướng chiến lược cho giai đoạn hợp tác tiếp theo giữa hai bên.

Cũng trong ngày 26/10, Việt Nam và Hoa Kỳ đã thống nhất công bố Tuyên bố chung về Khuôn khổ Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, phản ánh kết quả các phiên đàm phán thương mại song phương được triển khai từ tháng 4/2025. Văn bản này khẳng định quyết tâm của hai nước trong việc xây dựng mối quan hệ kinh tế - thương mại ổn định, cân bằng và phù hợp với cấp độ phát triển của mỗi bên, dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng thể chế chính trị và cùng có lợi.

Tuyên bố chung bao gồm nhiều nội dung trọng yếu như: hợp tác tháo gỡ rào cản phi thuế quan, thống nhất cam kết trong thương mại số, dịch vụ và đầu tư; thảo luận về sở hữu trí tuệ, phát triển bền vững và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Quá trình đàm phán do Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên dẫn đầu phía Việt Nam, phối hợp cùng nhiều bộ, ngành và cơ quan hữu quan, trong khi phía Hoa Kỳ có sự tham gia của Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) và Bộ Thương mại Hoa Kỳ.

Trước đó, ngày 1/8/2025, Nhà Trắng đã công bố Sắc lệnh của Tổng thống Donald Trump điều chỉnh mức thuế đối ứng, trong đó mức thuế dành cho Việt Nam được giảm từ 46% xuống còn 20%, phản ánh thiện chí hợp tác và đánh dấu bước tiến quan trọng trong tiến trình đàm phán giữa hai nền kinh tế. Tính đến hết tháng 9/2025, tổng kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 126,4 tỷ USD, khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu và trong chiến lược kinh tế - thương mại của Hoa Kỳ tại khu vực Đông Nam Á.

Nguồn: VGP News