Điều kiện xét tặng danh hiệu, giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp

Doanh nhân phải đáp ứng nhiều điều kiện

Theo Quyết định 45/2026/QĐ-TTg, doanh nhân tham gia xét tôn vinh phải có phẩm chất đạo đức tốt, chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các quy định tại cơ quan, tổ chức, nơi cư trú.

Thời gian giữ chức vụ quản lý cũng được quy định cụ thể. Doanh nhân phải giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác ổn định và phát triển liên tục từ 5 năm trở lên nếu tham gia danh hiệu, giải thưởng của bộ, ngành, đoàn thể trung ương. Với danh hiệu, giải thưởng cấp tỉnh, thành phố, thời gian tối thiểu là 3 năm tính đến thời điểm nộp hồ sơ.

Trường hợp doanh nhân điều hành nhiều doanh nghiệp hoặc chuyển việc, thời gian điều hành tại các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác được cộng dồn để tính điều kiện xét danh hiệu, giải thưởng.

Đổi mới sáng tạo là một tiêu chí cụ thể. Doanh nhân phải có sáng kiến cải tiến, biện pháp quản lý hoặc ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh vào sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Việc ứng dụng AI trong hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng được xem xét khi góp phần nâng năng suất, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh.

Cùng với công nghệ, tiêu chí xét tôn vinh đặt yêu cầu đối với việc phát triển nguồn nhân lực. Doanh nhân phải quan tâm đào tạo, nâng cao trình độ, tay nghề người lao động và thực hiện đầy đủ các chế độ theo quy định pháp luật.

Trách nhiệm xã hội cũng nằm trong nhóm điều kiện. Doanh nhân phải tích cực tham gia các phong trào thi đua do bộ, ngành, địa phương hoặc trung ương phát động; có đóng góp, ủng hộ và thực hiện trách nhiệm xã hội tại địa phương. Việc phát triển tổ chức Đảng, Công đoàn và các tổ chức quần chúng trong doanh nghiệp, nếu có, cũng được đặt ra.

Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp do doanh nhân quản lý là điều kiện quan trọng. Doanh nghiệp phải thực hiện đúng pháp luật, có doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước, bảo đảm thu nhập người lao động ổn định và có tăng trưởng. Các chỉ tiêu về ổn định và tăng trưởng phải được cụ thể hóa trong quy chế xét tặng của cơ quan, đơn vị tổ chức.

Doanh nghiệp cũng không được có vụ việc vi phạm pháp luật đã được cơ quan có thẩm quyền kết luận. Đối với doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác, điều kiện xét tôn vinh tập trung vào tuân thủ pháp luật, hiệu quả kinh doanh, đổi mới công nghệ, nghĩa vụ tài chính và quyền lợi người lao động.

Doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện theo ngành, nghề đăng ký hoặc giấy phép đầu tư, đồng thời tuân thủ pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư, lao động, đất đai, xây dựng, môi trường, sở hữu trí tuệ, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các quy định liên quan.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh phải mang lại lợi nhuận, nộp ngân sách ổn định và có tăng trưởng dương. Các chỉ tiêu này phải được lượng hóa trong quy chế xét tặng của cơ quan, đơn vị tổ chức.

Doanh nghiệp cũng phải có sáng kiến, cải tiến kỹ thuật hoặc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và AI có hiệu quả. Việc ứng dụng AI được đặt trong yêu cầu tự động hóa quy trình, tối ưu năng suất, nâng chất lượng và tạo giá trị cho xã hội.

Kiểm soát từ điều kiện đến quy trình xét chọn

Quyết định 45/2026/QĐ-TTg không dừng ở việc xác định đối tượng và tiêu chí xét tôn vinh. Quy định còn đặt yêu cầu về nghĩa vụ tài chính, quyền lợi người lao động và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp phải chấp hành đầy đủ nghĩa vụ về tài chính, thuế và các khoản thu khác của ngân sách nhà nước. Đồng thời, doanh nghiệp phải bảo đảm người lao động có việc làm ổn định, mức thu nhập không thấp hơn mức thu nhập trung bình ngành, lĩnh vực; thực hiện đầy đủ, kịp thời bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các chính sách liên quan.

Công tác an sinh xã hội và tham gia các phong trào thi đua cũng là một phần của tiêu chí. Doanh nghiệp được yêu cầu tích cực phát triển tổ chức Đảng, Công đoàn và các tổ chức quần chúng nếu có.

Điều kiện cuối cùng được nhấn mạnh là doanh nghiệp không có vụ việc vi phạm pháp luật đã được cơ quan có thẩm quyền kết luận.

Quyết định số 45/2026/QĐ-TTg gồm 6 chương, 72 điều, quy định thi hành một số nội dung của Luật Thi đua, khen thưởng. Ngoài nội dung về tôn vinh và trao tặng danh hiệu, giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác, Quyết định còn quy định về thẩm quyền khen thưởng, đề nghị khen thưởng đối với doanh nghiệp và một số tổ chức; trình tự, thủ tục xét tặng, truy tặng Huy chương Thanh niên xung phong vẻ vang; các loại mẫu huân chương, huy chương, kỷ niệm chương, bằng danh hiệu thi đua, khen thưởng và thủ tục cấp đổi, cấp lại hiện vật khen thưởng.