Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU – Việt Nam diễn ra tại Hà Nội ngày 24/3/2026 đã cho thấy một bước chuyển từ các cam kết hợp tác mang tính định hướng sang những chương trình đầu tư cụ thể, có khả năng tạo tác động dài hạn.
Định hình không gian hợp tác mới trong kỷ nguyên chuyển đổi
Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới đối mặt với những thách thức đan xen, từ biến đổi khí hậu đến gián đoạn chuỗi cung ứng, việc tăng cường hợp tác đa phương và thúc đẩy đầu tư bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết. Việt Nam, sau gần 40 năm đổi mới, đang bước vào giai đoạn phát triển mới với ba trụ cột chiến lược: hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh, việc tăng cường hợp tác đa phương và thúc đẩy đầu tư bền vững là yêu cầu cấp thiết.
Những nền tảng này không chỉ giúp Việt Nam duy trì ổn định kinh tế vĩ mô mà còn tạo sức hấp dẫn đối với các dòng vốn quốc tế. Năm 2025, quy mô nền kinh tế ước đạt khoảng 514 tỷ USD, trong khi tổng vốn FDI đăng ký vượt 38 tỷ USD, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào triển vọng dài hạn.
Trong tầm nhìn phát triển, Việt Nam không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh mà còn hướng đến tăng trưởng bền vững, bao trùm và dựa trên đổi mới sáng tạo. Đây cũng chính là điểm giao thoa lợi ích với Liên minh châu Âu (EU), đối tác được Việt Nam xác định là lâu dài và tin cậy.
Ở chiều ngược lại, EU nhìn nhận Việt Nam là một nền kinh tế năng động với nhu cầu lớn về năng lượng, hạ tầng và công nghệ. Theo Cao ủy phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế Jozef Síkela, giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam phụ thuộc vào hai yếu tố then chốt: nguồn năng lượng ổn định và việc làm chất lượng cao . Điều này mở ra không gian hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực mà EU có thế mạnh như năng lượng tái tạo, giao thông xanh và tài chính bền vững.
Việt Nam không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh mà còn hướng đến tăng trưởng bền vững, bao trùm và dựa trên đổi mới sáng tạo
Một trong những trụ cột quan trọng của hợp tác song phương là tận dụng các hiệp định thương mại và đầu tư. Sau 6 năm triển khai, EVFTA đã góp phần thúc đẩy mạnh mẽ thương mại hai chiều, với kim ngạch đạt 76 tỷ USD năm 2025. Tuy nhiên, dư địa hợp tác vẫn còn lớn, đặc biệt khi Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) chưa được tất cả các quốc gia thành viên EU phê chuẩn.
Bước chuyển sang đầu tư thực chất
Điểm nhấn của Diễn đàn năm nay là việc EU công bố gói đầu tư hơn 560 triệu euro dành cho Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực then chốt của quá trình chuyển đổi xanh. Trong số các dự án trọng điểm, nhà máy thủy điện tích năng Bắc Ái với công suất 1.200 MW được xem là một cấu phần quan trọng nhằm nâng cao độ ổn định của hệ thống điện. Dự án này không chỉ giúp tích trữ năng lượng khi nguồn cung dồi dào mà còn đảm bảo cung ứng khi nhu cầu tăng cao, qua đó hỗ trợ quá trình tích hợp năng lượng tái tạo.
Bên cạnh đó, EU cũng khởi động cơ chế hỗ trợ giao thông bền vững trị giá 40 triệu euro, với mục tiêu huy động hơn 1 tỷ euro cho các dự án đường sắt và giao thông đô thị. Đây là lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu đầu tư rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và áp lực giảm phát thải ngày càng cao.
Một hướng đi khác là mở rộng khả năng tiếp cận tài chính xanh cho khu vực tư nhân. Thỏa thuận tài trợ 200 triệu euro giữa Ngân hàng Đầu tư châu Âu và Techcombank được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp đầu tư vào năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng và giao thông điện hóa.
Thay vì các dự án đơn lẻ, EU đang thúc đẩy mô hình kết hợp giữa tài chính, công nghệ, tiêu chuẩn và chính sách nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
Theo Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư châu Âu Nicola Beer, cách tiếp cận của EIB là kết hợp nguồn lực công và tư để tạo ra tác động thực chất, mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân như không khí sạch hơn, năng lượng hiệu quả hơn và nhiều cơ hội việc làm mới. Đây cũng là cách EU định vị vai trò của mình như một đối tác ổn định và dài hạn trong quá trình chuyển đổi của Việt Nam.
Không chỉ dừng lại ở các dự án mới, EU và EIB cũng đang tiếp tục mở rộng các chương trình hợp tác hiện hữu, từ phát triển hạ tầng năng lượng đến giao thông đô thị. Những dự án như tuyến metro số 3 tại Hà Nội là ví dụ điển hình cho việc chuyển hóa cam kết thành công trình cụ thể, góp phần thay đổi diện mạo đô thị và hành vi di chuyển.
Điểm đáng chú ý của Diễn đàn năm nay không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở cách tiếp cận mang tính hệ sinh thái. Thay vì các dự án đơn lẻ, EU đang thúc đẩy mô hình kết hợp giữa tài chính, công nghệ, tiêu chuẩn và chính sách nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG ngày càng trở thành “giấy thông hành” để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Việc EU hỗ trợ chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tài chính sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với các yêu cầu khắt khe hơn của thị trường quốc tế.
Song song với đó, các sáng kiến như Quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) đang bước vào giai đoạn triển khai, mở ra cơ hội huy động nguồn lực lớn cho quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam. Đây là lĩnh vực đòi hỏi không chỉ vốn đầu tư mà còn sự đồng bộ về chính sách và năng lực thực thi.
Diễn đàn cũng ghi nhận nhiều thỏa thuận hợp tác giữa doanh nghiệp hai bên trong các lĩnh vực logistics, y tế số, công nghiệp và dịch vụ. Những kết nối này cho thấy xu hướng dịch chuyển từ hợp tác cấp Chính phủ sang hợp tác sâu rộng giữa khu vực tư nhân.
Cùng với đó, việc EuroCham công bố Sách Trắng 2026 với các khuyến nghị chính sách cụ thể tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Những đề xuất này được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, ổn định và dễ dự đoán hơn.
