Câu chuyện về xăng có lẽ đã nhiều năm nay, năm nào cũng sẽ có một câu chuyện. Thế nhưng, nếu như người tiêu dùng vốn “đã quen” với chuyện thấp thỏm chuyện xăng tăng giá bao năm qua, thì sang năm nay và trong thời điểm hiện tại lại là chuyện “có tiền đã chắc có xăng?”
“Đổ đầy bình đi, mai xăng tăng giá”
Đó là câu nói chắc hẳn ai cũng đã từng nghe vào mỗi dịp có thông tin giá xăng dầu sẽ tăng. Cao điểm như vào kỳ tháng 5 của năm nay (2022), giá xăng tăng kỷ lục vượt mốc 30.000đ/lít. Cụ thể, chiều ngày 23/5/2022, Bộ Công Thương ban hành Công văn số 2738/BCT-TTTN về việc điều hành kinh doanh xăng dầu. Theo đó, xăng E5 RON 92 tăng 680 đồng/lít, giá xăng RON 95 được điều chỉnh tăng 670 đồng/lít. Sau khi tăng, mức giá bán lẻ tối đa với xăng E5 RON 92 là 29.630 đồng/lít và xăng RON 95 là 30.650 đồng/lít.
Trước thời điểm xăng chính thức tăng giá, các hiệu ứng của người tiêu dùng được thể hiện. Đồng loạt các hiện tượng ùn ứ, tắc nghẽn tại các khu vực bán lẻ xăng dầu xảy ra khi người dân đua nhau đi đổ xăng để hưởng được mức giá cũ trước thời điểm tăng giá xăng. Thậm chí, thực tế đã ghi nhận không ít các trường hợp có dấu hiệu đầu cơ, tích trữ xăng dầu để bán lại hưởng chênh lệch hoặc mua tích trữ để dùng dần.
Ở thời điểm đó, giải thích về nguyên nhân dẫn đến giá xăng dầu tăng cao, Bộ Công Thương cho rằng, giá xăng tăng mạnh có nhiều nguyên nhân. Đầu tiên, thị trường xăng dầu thế giới tuần qua có nhiều biến động lớn. Việc EU đưa ra đề xuất cấm vận đối với các sản phẩm xăng dầu từ Nga và OPEC+ không tăng sản lượng so với kế hoạch như đề xuất của EU đã gây lo ngại về nguồn cung xăng dầu cho thị trường.
Bên cạnh đó, theo Bộ Công Thương, nhu cầu dầu thô tăng sau khi Mỹ công bố kế hoạch mua 60 triệu thùng để bổ sung cho kho dự trữ khẩn cấp. Các yếu tố trên đã đẩy giá các mặt hàng xăng dầu thành phẩm tăng cao so với tuần trước.
Ghi nhận lúc 21h30 tối ngày 10/10 tại một cây xăng trên đường Xuân Thủy (quận Cầu Giấy, Hà Nội), rất đông người dân đã dân ùn ùn xếp hàng chờ mua xăng trước giờ điều chỉnh giá. - Ảnh Phạm Hưng
Dẫn chứng gần đây nhất như thế, để có thể nhìn lại thấy rằng nhiều năm qua, câu chuyện xăng dầu thường chỉ xoay quanh việc tăng giá, khiến cho người dân thấp thỏm lo lắng bởi sự tác động của xăng dầu kéo theo nhiều ảnh hưởng khác đến các vấn đề về hàng hoá, giao thương dẫn đến thị trường bị áp lực, các mặt hàng đều vì đó mà tăng theo.
Thế nhưng, ở những thời điểm đó, chỉ cần có tiền là ai cũng có thể mua được xăng, chứ không như những gì đang diễn ra trong khoảng thời gian ngắn gần đây.
Có tiền chưa chắc đã mua được xăng!
Từ khoảng cuối tháng 8 năm nay (2022), đã xuất hiện tình trạng nhiều cửa hàng xăng dầu “đóng cửa báo hết xăng”. Ở Hà Nội, nhiều ngày cuối tháng 10 đã “nở rộ” tình trạng thiếu xăng dầu, đại lý treo biển hết xăng còn dầu, thậm chí dù không treo biển nhưng khi khách vào đổ xăng, nhân viên hướng dẫn rời đi vì hết xăng. Nhiều người phải đi qua mấy quận mới đổ được xăng dầu chuẩn bị cho ngày làm việc mới.
Đáng chú ý là hai ngày 30-31/10, nhiều cây xăng tại Hà Nội xuất hiện tình trạng hết xăng dầu, gây khó khăn cho người dân trong ngày làm việc mới đầu tuần. Cảnh 'hết xăng, còn dầu' tại một số cửa hàng thuộc nhóm doanh nghiệp tư nhân tái diễn vào dịp cuối tuần khiến nhiều người muốn đổ xăng dầu chuẩn bị cho ngày làm việc mới rất khó khăn, phải đi xa hơn so với dự định.
Có thể kể đến vài ví dụ như: Tại cây xăng thuộc hệ thống của Công ty CP Đầu tư phát triển thương mại và dịch vụ Trường Thịnh, cửa hàng xăng dầu Mỹ Đình, phường Phú Đô, Q Nam Từ Liêm, tình trạng cửa hàng xăng dầu đóng cửa cả ngày 31/10, nhân viên cửa hàng chăng dây, báo hết xăng. Người dân tại khu vực Phú Đô không thể đổ xăng được phải di chuyển ra các cây xăng khác.
Tại cửa hàng xăng dầu thuộc Công ty TNHH Hải Linh, phường Mỹ Đình 1, Q. Nam Từ Liêm, Hà Nội cũng trong tình trạng hết xăng dầu cục bộ. Nhân viên tại đây cho biết, xăng dầu cấp phát cục bộ đang hết, cửa hàng đang chờ xăng dầu.
Tại cây xăng dầu trên phường Phú Đô, Q. Nam Từ Liêm, Hà Nội trong tình trạng căng dây, hết xăng (Ảnh Khải Phạm)
Cũng tại Hà Nội, cây xăng thuộc hệ thống Công ty Nam Triệu trên đường Trần Phú (quận Hà Đông), nhân viên cho biết hàng hết từ sáng, và phải khoảng 23 giờ đêm mới có hàng về.
Điểm chung của các đại lý xăng dầu hết xăng, còn dầu trên địa bàn Hà Nội đều thông báo hết xăng, chờ đổ. Các đại lý đều thuộc hệ thống xăng dầu tư nhân, không phải là các công ty, hệ thống xăng dầu lớn, tình trạng này ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn cung xăng dầu trên thị trường.
Thậm chí, hiện tượng thiếu xăng dầu đã trở thành những nghi vấn với hàng loạt các giả thuyết đề ra. Nhiều lực lượng chức năng, quản lý thị trường đã vào cuộc kiểm tra, và cũng đã có không ít cửa hàng xăng dầu bị xử phạt vì có dấu hiệu “đóng cửa găm hàng”.
Thế nhưng, đó là khi các chủ doanh nghiệp có “lòng tham”, còn khi mà chủ doanh nghiệp “kêu lỗ” không dám bán xăng, không có tiền nhập xăng về, lại là vấn đề trở nên đáng lo ngại hơn nữa.
Như hôm 19-8, một công ty xăng dầu đã gửi thông báo cho thương nhân phân phối với nội dung chiết khấu chỉ 0 đồng. Với mức chiết khấu này, chưa kể chi phí vận hành thì 1 lít xăng bán đến người tiêu dùng cửa hàng lỗ khoảng 1.500 đồng, còn dầu lỗ 3.000 đồng/lít.
“Từ khi xăng dầu giảm liên tục, trung bình cửa hàng lỗ 10-15 triệu đồng/ngày, thậm chí cao hơn nếu bán ra nhiều. Hiện nay các đại lý đang cố gắng cầm cự bán cho hết hàng để xin tạm đóng cửa vì quá lỗ” – một chủ cửa hàng nói.
“Dị biệt” đến bao giờ?
Mới đây, tại họp báo Chính phủ (chiều 29/10), Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải cho rằng, thị trường xăng dầu năm nay diễn biến dị biệt, khi từ đầu năm tới tháng 6 giá tăng gần 58% so với cùng kỳ. Nhưng từ cuối tháng 6 đến tháng 9 lại giảm liên tục với biên độ lớn, song vẫn ở mức cao so với năm ngoái.
"Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu khó khăn, thua lỗ liên tục và phải cắt giảm chi phí kinh doanh, giảm mạnh chiết khấu bán hàng, nên đơn vị bán lẻ bị ảnh hưởng chi phí, giảm sản lượng", ông Hải nói.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải - Ảnh: Dân Việt
Ông Hải cho biết, Bộ Công Thương đã hai lần họp với các doanh nghiệp đầu mối, chủ thể đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo nguồn cung xăng dầu. Bộ đề xuất cơ quan quản lý điều chỉnh chi phí kinh doanh xăng dầu để tính đúng, đủ cho doanh nghiệp. "Chi phí đưa xăng dầu từ nước ngoài về Việt Nam tăng cao nhưng lại chưa kịp thời tính đúng, tính đủ, nên doanh nghiệp cũng ảnh hưởng tới hạn chế lượng nhập khẩu, thua lỗ", Thứ trưởng Công Thương nhận xét.
Trong cuộc sống hiện tại, khi xã hội phát triển với tốc độ chóng mặt, và các nguồn nhiên liệu khác tại Việt Nam vẫn chưa thực sự phát triển, thì xăng dầu vẫn giữ vai trò là quan trọng số 1 tại nước ta.
Hầu hết tất cả các loại hàng hoá đến các dịch vụ, đều có sự điều chỉnh giá dựa trên sự thay đổi của xăng dầu – nguồn nhiên liệu chủ đạo của hoạt động vận tải hàng hoá. Chính vì thế, sự biến đổi thất thường tăng giảm, giảm ít tăng nhiều của giá xăng nhiều năm qua đã khiến người tiêu dùng quá nhiều lần phải “tăng xông”.
Thế nhưng, khi mà nó đang diễn biến theo kiểu dị biệt (như lời của Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải) thì người tiêu dùng còn tiếp tục khổ và không biết sẽ khổ đén bao giờ.
Ở thời điểm hiện tại, nhiều địa phương, nhất là tại Hà Nội, trong nhiều khoảng thời gian, đúng là “có tiền cũng không thể mua được xăng”. Đến chiều tối ngày 3.11, ngay tại Hà Nội, hiện tượng cửa hàng xăng dầu đóng cửa nghỉ bán vẫn xuất hiện. Và quả thực, người dân vẫn không biết họ sẽ phải sống trong tình cảnh này đến bao giờ?
