Đề xuất áp dụng ngay biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc

Theo đánh giá tác động, khoảng 94% hộ gia đình sẽ được giảm hoặc giữ nguyên tiền điện, trong khi các hộ tiêu thụ trên 778 kWh/tháng có thể phải trả thêm. Chính sách hướng đến điều chỉnh hành vi sử dụng điện, tăng khả năng khai thác năng lượng tái tạo và giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Khoảng 94% hộ gia đình giảm hoặc giữ nguyên tiền điện

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Quyết định 14/2025/QĐ-TTg, trong đó đề xuất cho phép áp dụng ngay cơ cấu biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc cùng khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới. Việc triển khai không phải chờ kỳ điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo và không làm thay đổi mức giá bình quân hiện hành là 2.204,0655 đồng/kWh.

Theo phương án được đề xuất, biểu giá điện sinh hoạt được rút gọn từ sáu bậc xuống năm bậc. Bậc 1 áp dụng cho mức tiêu thụ từ 0–100 kWh; bậc 4 mở rộng đến 700 kWh, tương ứng lượng điện từ 401–700 kWh; bậc 5 áp dụng cho lượng điện từ 701 kWh trở lên. Cách thiết kế mới điều chỉnh khoảng tiêu thụ giữa các bậc, qua đó thay đổi số tiền điện phải trả theo mức sử dụng của từng hộ.

Đánh giá tác động cho thấy khoảng 94% hộ gia đình, tương ứng nhóm tiêu thụ đến 777 kWh/tháng, sẽ được giảm hoặc giữ nguyên tiền điện. Nhóm này chiếm khoảng 73% tổng sản lượng điện sinh hoạt. Mức giảm lớn nhất thuộc về các hộ sử dụng khoảng 400 kWh/tháng.

Với hộ tiêu thụ 778 kWh/tháng, chi phí điện dự kiến tương đương mức hiện hành. Các hộ sử dụng trên ngưỡng này sẽ phải trả thêm tiền điện. Chẳng hạn, nhóm có mức tiêu thụ bình quân 1.182 kWh/tháng dự kiến tăng gần 190.000 đồng/tháng.

Như vậy, tác động của biểu giá mới phụ thuộc trực tiếp vào lượng điện tiêu thụ. Phần lớn hộ gia đình được dự báo không tăng chi phí, trong khi nhóm sử dụng điện nhiều cần tính toán lại mức tiêu thụ để hạn chế khoản phải trả thêm.

Điều chỉnh khung giờ để giảm áp lực hệ thống điện

Bên cạnh biểu giá sinh hoạt, Bộ Công Thương đề xuất áp dụng sớm khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới đối với khách hàng sản xuất, kinh doanh dịch vụ. Việc điều chỉnh nhằm khuyến khích dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi khung giờ cao điểm buổi tối, đồng thời tăng khả năng hấp thụ nguồn điện tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời vào ban ngày.

Theo báo cáo của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), nhu cầu phụ tải và công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đang tăng nhanh. Vì vậy, việc điều chỉnh thời gian sử dụng điện được đặt ra nhằm phân bổ phụ tải hợp lý hơn, giảm áp lực vận hành và góp phần bảo đảm cung cấp điện trong mùa khô năm 2027.

Tác động đối với các nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh được tính toán dựa trên số liệu tiêu thụ điện năm 2025. Với ngành sản xuất sắt, thép, tiền điện dự kiến tăng bình quân dưới 9% khi thay đổi khung giờ. Tuy nhiên, chi phí điện chiếm dưới 10% tổng giá thành sản xuất thép nên mức tăng được đánh giá không gây ảnh hưởng quá lớn đến giá thành và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đối với hoạt động trồng thanh long, tiền điện dự kiến tăng dưới 6%. Các cơ sở có thể giảm chi phí bằng cách điều chỉnh thời gian vận hành hệ thống đèn từ 19h–5h sang 20h–6h sáng hôm sau, qua đó tránh khung giờ cao điểm mới và tận dụng đủ sáu giờ thấp điểm.

Với cơ sở lưu trú du lịch, chi phí điện có thể tăng dưới 6% nếu chỉ xét tác động thay đổi khung giờ. Tuy nhiên, khi kết hợp với cơ cấu giá điện mới áp dụng cho nhóm khách hàng này theo giá điện sản xuất, tổng chi phí dự kiến giảm. Tương tự, dịch vụ sạc xe điện có thể tăng khoảng 3% nếu chỉ thay đổi khung giờ, nhưng chi phí thực tế được dự báo giảm khi áp dụng cơ cấu giá mới, với mức giá nằm giữa giá điện sản xuất và giá điện kinh doanh.

Các mức tác động trên cho thấy doanh nghiệp cần đánh giá lại lịch vận hành thiết bị, thời gian sản xuất và khả năng chuyển dịch phụ tải. Những cơ sở có thể chủ động điều chỉnh thời gian sử dụng điện sẽ có thêm dư địa kiểm soát chi phí.

Việc áp dụng sớm biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc và khung giờ mới được Bộ Công Thương đặt trong mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng điện, khai thác tốt hơn nguồn năng lượng tái tạo và bảo đảm vận hành hệ thống điện an toàn. Hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào cách phân bổ các bậc giá, khung giờ áp dụng và khả năng điều chỉnh thói quen tiêu thụ của hộ gia đình, doanh nghiệp.

Ở giai đoạn lấy ý kiến dự thảo, các đề xuất vẫn cần được hoàn thiện trước khi triển khai chính thức. Người dân và doanh nghiệp cần theo dõi quy định cuối cùng để xác định chính xác mức chi phí điện phải trả và chủ động xây dựng phương án sử dụng điện phù hợp.