Đẩy mạnh xuất khẩu trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu khốc liệt

Đa dạng hoá thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm

Nhìn lại bức tranh kinh tế, tính đến giữa tháng 9 năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã đạt hơn 637 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu đạt 325 tỷ USD, nhập khẩu đạt gần 312 tỷ USD, tạo ra thặng dư thương mại 13,3 tỷ USD. Đây là con số cho thấy sức bật mạnh mẽ của nền kinh tế, song cũng đặt ra áp lực không nhỏ khi các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU hay Trung Quốc đều đang gia tăng biện pháp phòng vệ thương mại, trong khi sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu lại tạo ra cả cơ hội và thách thức đan xen. Chính trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2025 trên 12% mà Chính phủ đặt ra, cũng như khát vọng tăng trưởng GDP đạt mức 8,3 – 8,5%, là những chỉ tiêu tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi nếu Việt Nam triển khai một cách đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả các giải pháp mà Chỉ thị đã xác định.

Điểm nhấn quan trọng trong Chỉ thị lần này là sự khẳng định rõ ràng vai trò của đa dạng hóa thị trường và sản phẩm, coi đây là phương thức cốt lõi để giảm thiểu rủi ro, mở rộng dư địa tăng trưởng và bảo đảm cho xuất khẩu Việt Nam có thể đứng vững trước những biến động khó lường của kinh tế thế giới. Không chỉ dừng lại ở việc khai thác hiệu quả 17 hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã ký kết, Việt Nam còn đang đẩy mạnh các cuộc đàm phán để mở ra những cánh cửa mới tại các khu vực tiềm năng như Trung Đông, Nam Mỹ, châu Phi hay Trung Á. Đây là những thị trường tuy xa về địa lý nhưng lại có nhu cầu lớn đối với hàng hóa Việt Nam, đặc biệt là nông sản, dệt may, đồ gỗ và các sản phẩm chế biến. Việc Chính phủ đặt mục tiêu ký kết các hiệp định thương mại tự do với Mercosur và GCC ngay trong quý IV/2025 là bước đi chiến lược nhằm đưa doanh nghiệp Việt Nam đến gần hơn với những thị trường có sức mua lớn nhưng ít bị bão hòa.

Tuy nhiên, đa dạng hóa thị trường chỉ là một nửa của câu chuyện. Để thâm nhập sâu hơn và bền vững hơn, sản phẩm Việt Nam phải mang trong mình những giá trị khác biệt, đáp ứng chuẩn mực ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Vì vậy, Chỉ thị nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh nghiên cứu giống cây trồng vật nuôi mới, áp dụng công nghệ sinh học và công nghệ chế biến sâu, chú trọng tới yếu tố carbon thấp, chỉ dẫn địa lý rõ ràng và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, môi trường, trách nhiệm xã hội. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc để hàng hóa Việt Nam có thể vượt qua rào cản kỹ thuật tại các thị trường phát triển, mà còn là điều kiện để xây dựng thương hiệu quốc gia, biến “Made in Vietnam” thành dấu ấn gắn liền với chất lượng, sự bền vững và giá trị gia tăng cao.

Song song với đó, phát triển mạnh mẽ hạ tầng logistics, từ cảng biển nước sâu đến trung tâm kho bãi, dịch vụ vận tải quốc tế, là một giải pháp thiết thực để giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu. Một hệ thống logistics hiện đại sẽ không chỉ phục vụ nhu cầu của doanh nghiệp trong nước, mà còn góp phần đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, từ đó nâng cao vị thế quốc gia trên bản đồ thương mại thế giới.

Ngoại giao kinh tế và vai trò của doanh nghiệp 

Một khía cạnh nổi bật khác của Chỉ thị là việc nhấn mạnh vai trò của ngoại giao kinh tế. Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng gắn chặt với yếu tố chính trị, việc xây dựng quan hệ tin cậy, chân thành, hài hòa lợi ích với các đối tác lớn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự ổn định và mở rộng của thị trường xuất khẩu. Bộ Ngoại giao, cùng với các cơ quan thương vụ, trung tâm xúc tiến thương mại ở nước ngoài, không chỉ đóng vai trò là cầu nối về thông tin, mà còn trực tiếp tham gia giải quyết các vướng mắc, tháo gỡ rào cản, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội mới. Đây chính là hình thức “ngoại giao phục vụ phát triển” được cụ thể hóa, gắn chặt với lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, mọi chính sách và giải pháp, dù được thiết kế tốt đến đâu, cũng sẽ không thể thành công nếu thiếu sự đồng hành chủ động, sáng tạo và linh hoạt của chính doanh nghiệp, đối tượng chủ thể trung tâm của hoạt động xuất khẩu. Doanh nghiệp không chỉ cần tổ chức sản xuất và kinh doanh một cách hiệu quả, mà còn phải đầu tư mạnh mẽ vào khoa học công nghệ, đổi mới quy trình quản trị, chú trọng tới phát triển sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường, xây dựng thương hiệu và khai thác các thị trường ngách. Chính các doanh nghiệp, bằng sự nhạy bén và tinh thần cầu thị, sẽ là những người trực tiếp biến các cơ hội thành hiện thực, biến các mục tiêu vĩ mô thành kết quả cụ thể trong từng hợp đồng xuất khẩu, từng thị trường mới.

Tại Chỉ thị này, vai trò của hiệp hội ngành hàng cũng được đề cao. Các hiệp hội không chỉ là tổ chức đại diện bảo vệ quyền lợi của hội viên, mà còn là kênh thông tin, đào tạo, liên kết quan trọng, góp phần hình thành sức mạnh tập thể, tăng khả năng đàm phán và thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đây chính là cách để cộng đồng doanh nghiệp không đi đơn lẻ, mà cùng nhau tạo ra lợi thế cạnh tranh chung.