Đánh thức tài nguyên số từ cuộc tổng điều tra kinh tế

Bước nhảy vọt về chất lượng từ cuộc cách mạng số hóa

Cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 đã khép lại với những kết quả sơ bộ vô cùng tích cực, đánh dấu một bước tiến vượt bậc của ngành thống kê quốc gia. Trong bối cảnh thời gian thực hiện bị siết chặt và rút ngắn đáng kể so với các kỳ điều tra trước, việc bảo đảm, thậm chí nâng cao chất lượng thông tin thu thập là một thách thức không hề nhỏ.

Tuy nhiên, phát biểu tại hội nghị tổng kết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương, khẳng định cuộc tổng điều tra đã diễn ra hiệu quả, đáp ứng trọn vẹn các yêu cầu nghiêm ngặt đặt ra cho chặng đường phát triển kinh tế xã hội giai đoạn tới.

Thành công này trước hết đến từ sự thay đổi căn bản trong phương thức tiếp cận và tổ chức thực hiện. Thay vì vận hành theo lối mòn thủ công, ban chỉ đạo các cấp đã tối ưu hóa và liên thông thành công nguồn dữ liệu khổng lồ sẵn có từ các cơ quan thuế, hải quan và hệ thống đăng ký kinh doanh quốc gia. Sự phối hợp nhịp nhàng, đồng bộ từ trung ương đến cơ sở đã loại bỏ hoàn toàn các khâu trung gian rườm rà, giảm tải áp lực cho cả điều tra viên lẫn đối tượng được điều tra.

Đặc biệt, điểm sáng lớn nhất của kỳ điều tra này chính là việc ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ tiên tiến và trí tuệ nhân tạo (AI) vào toàn bộ quy trình vận hành. Đây là hành động thực tế nhằm cụ thể hóa tinh thần đột phá của Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia.

Nhờ sự can thiệp của công nghệ, việc giám sát địa bàn, kiểm tra tính logic của bảng hỏi và xử lý dữ liệu lớn được thực hiện theo thời gian thực. Điều này không chỉ đẩy nhanh tiến độ bàn giao kết quả mà còn hạn chế tối đa các sai số cơ học, mang lại một bức tranh toàn cảnh chính xác và chân thực hơn bao giờ hết về thực lực của nền kinh tế nước nhà.

Biến số liệu trên giấy thành tài nguyên sống phục vụ điều hành

Bên cạnh những cải tiến về mặt kỹ thuật, kết quả sơ bộ của cuộc tổng điều tra đã mang lại những tín hiệu đầy lạc quan về sức khỏe của nền kinh tế. Những thông tin ban đầu về khối doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể cho thấy quy mô phát triển của các chủ thể kinh tế đã có sự tăng trưởng rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, những con số thống kê đẹp chỉ thực sự có giá trị khi chúng được bước ra khỏi các báo cáo tổng kết để đi vào cuộc sống, trở thành công cụ đắc lực cho các nhà hoạch định chính sách.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đã chỉ đạo ngành thống kê phải lập tức bắt tay vào giai đoạn rà soát, khẩn trương làm sạch dữ liệu để hoàn thiện báo cáo chính thức và các chuyên đề chuyên sâu. Yêu cầu tối thượng được đặt ra là toàn bộ kho dữ liệu thu thập được phải đáp ứng nghiêm ngặt bốn tiêu chí: đúng, đủ, sạch, sống, và luôn trong trạng thái sẵn sàng kết nối, chia sẻ giữa các bộ ngành, địa phương.

Số liệu thống kê không được phép ngủ yên trong các ổ cứng máy tính hay nằm im trên các trang giấy, mà phải được khai thác như một nguồn tài nguyên số quốc gia để định lượng chính xác sức mạnh kinh tế, từ đó thiết kế các chính sách hỗ trợ ngành nghề sát thực tế nhất.

Nhìn về tương lai, cuộc tổng điều tra năm nay chính là một bài học thực tiễn vô giá để chuẩn hóa quy trình thống kê quốc gia theo hướng nền nếp, khoa học, công khai và minh bạch. Bằng việc làm rõ cách thức đo lường và tính toán, người dân cùng cộng đồng doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận và sử dụng thông tin.

Khi các con số thống kê được xã hội tin cậy và ứng dụng hiệu quả, đó cũng là lúc chúng ta có một điểm tựa vững chắc để điều hành nền kinh tế vượt qua các biến động, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và thịnh vượng.

Tính đến ngày 31/12.2025, khu vực kinh tế ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của khối doanh nghiệp với 859.048 đơn vị (tăng 25,5% so với năm 2020, riêng khối FDI tăng 33,9%). Sự phát triển này kéo theo lực lượng lao động tăng 19,7%, đạt gần 17,6 triệu người. Khối cơ sở kinh doanh cá thể gần 5,3 triệu cơ sở và hợp tác xã là 17.145 đơn vị, tuy vẫn tăng nhẹ về số lượng nhưng lại ghi nhận sự sụt giảm về lao động, tương ứng giảm 1,1% và 6,1% so với năm 2020.

So với năm 2020, số lượng cơ sở hành chính, sự nghiệp cuối năm 2025 giảm 16,4% còn 70.900 đơn vị và số lượng lao động giảm 2,2% còn gần 3,7 triệu người. Đáng chú ý, các tổ chức xã hội có sự phân hóa rất rõ rệt: các hiệp hội tăng mạnh 82,1% với 11.500 tổ chức cùng 34.200 lao động; trong khi các tổ chức phi Chính phủ lại thu hẹp còn 176 tổ chức, giảm 4,3% với lượng lao động sụt giảm sâu tới 40,7%...