Công viên địa chất toàn cầu sẽ là động lực giúp Ninh Bình phát triển xanh, bền vững và hài hòa

Tại Việt Nam, UNESCO đã vinh danh 3 công viên địa chất toàn cầu, đó là: Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn, Hà Giang; Công viên địa chất toàn cầu Non Nước Cao Bằng và Công viên địa chất toàn cầu Đắk Nông.

PGS.TS Trần Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản cho rằng việc xây dựng một công viên địa chất toàn cầu ở Ninh Bình là một hướng đi hợp lý, phù hợp với xu hướng phát triển và hoàn toàn có thể thực hiện được bởi Ninh Bình có đầy đủ các lợi thế, ưu thế phù hợp với các tiêu chí. Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Tràng An đáp ứng 3 tiêu chí về địa chất địa mạo (tiêu chí VIII), cảnh quan (tiêu chí VII) và còn đáp ứng tiêu chí V-tương tác giữa con người với những thay đổi không thể đảo ngược của môi trường. Như vậy, Ninh Bình đã đáp ứng được một yêu cầu tiên quyết của UNESCO là phải có ít nhất một di sản địa chất có ý nghĩa quốc tế.

Công viên địa chất Ninh Bình có thể bao gồm một số khu bảo tồn như chính bản thân Di sản thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An, Vườn Quốc gia Cúc Phương, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long. Ngoài ra, Công viên địa chất Ninh Bình có thể bao gồm thêm thành phố Ninh Bình với rất nhiều di tích văn hóa, lịch sử, khảo cổ học khác, điển hình như núi Non Nước. Công viên địa chất Ninh Bình có thể còn được mở rộng hơn nữa ra các huyện xung quanh, để bao gồm thêm nhiều di tích, danh thắng khác như suối nước nóng Kênh Gà, nhà thờ đá Phát Diệm, khu vực phòng tuyến Tam Điệp, cửa biển cổ Thần Phù, một phần của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Kim Sơn… Đan xen giữa những khu bảo tồn, di tích, danh thắng kể trên là những vùng phát triển bền vững. Quy mô, phạm vi, ranh giới của Công viên địa chất Ninh Bình sẽ được xác định sau khi điều tra, khảo sát, đánh giá tổng thể tiềm năng di sản của vùng công viên địa chất dự kiến, kết hợp với cân nhắc các phương án phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh và của các huyện, thành phố khác.

Nếu được công nhận là công viên địa chất toàn cầu sẽ mở ra những cơ hội để nâng cao vị thế của Quần thể Danh thắng Tràng An và tỉnh Ninh Bình. Đồng thời góp phần cải thiện phương thức sống và sinh kế của cộng đồng địa phương; mở rộng sự công nhận và vị thế quốc tế ở một số khu bảo tồn, di tích, di sản khác. Qua đó, tăng thêm vị thế kinh tế-xã hội của tỉnh Ninh Bình ở Việt Nam và trên trường quốc tế, đặc biệt là trong lĩnh vực bảo tồn và du lịch.

Chuyên gia tư vấn quốc tế UNESCO - ông Paul Dingwall, cho biết, công viên địa chất là một tập hợp các di sản địa chất, được đặt trong một hệ thống, một tổng thể thống nhất, là nơi du khách có thể đến tham quan, nghỉ ngơi, học hỏi-nơi có thể phát triển du lịch địa chất. Đây là một loại hình du lịch văn hóa sinh thái mới, có thể phát triển ở những khu vực có các đặc điểm, giá trị địa chất quan trọng, được khai thác nhằm nâng cao chất lượng du lịch nói chung và đặc biệt là thu hút những du khách quan tâm đến những đặc điểm, giá trị này. Du lịch địa chất là sợi dây kết nối giữa tự nhiên và văn hóa của một vùng, một khu vực, có thể đáp ứng những xu hướng cũng như nhu cầu mới của du khách, qua đó góp phần vào công cuộc phát triển bền vững của nhiều vùng lãnh thổ.

Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, lộ trình ngắn nhất để Ninh Bình có thể được UNESCO công nhận là công viên địa chất toàn cầu cần khoảng 3 năm. Để làm được điều đó, Ninh Bình cần triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ quan trọng. Cụ thể gồm: Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về các giá trị của công viên địa chất gắn với phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Thứ hai, thực hiện công tác xác lập, khoanh vùng bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong khu vực dự kiến trở thành công viên địa chất toàn cầu UNESCO Ninh Bình; khôi phục, tôn tạo, xếp hạng và làm sống lại các giá trị di sản địa chất; phục dựng một số ngành nghề thủ công, tập tục, lễ nghi truyền thống, di tích lịch sử…

Thứ ba, ưu tiên quy hoạch và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch gắn với các di sản của công viên địa chất toàn cầu. Tích cực mời gọi đầu tư, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất phục vụ phát triển du lịch tại các khu vực có nhiều tiềm năng phát triển du lịch trong vùng và cam kết và trách nhiệm trong việc giữ vững danh hiệu.

Trong Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Ninh Bình tiếp tục kiên định các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội theo hướng "Xanh, Bền vững và Hài hòa", theo đó, việc xây dựng công viên địa chất toàn cầu sẽ là một giải pháp giúp Ninh Bình thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã đề ra.