Công ty Quản lý tài sản và bài toán khơi thông tín dụng

Thêm đầu mối xử lý nợ xấu

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 359/2026/NĐ-CP về thành lập, tổ chức, hoạt động và cơ chế tài chính của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam.

Theo Nghị định, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thành lập Công ty Quản lý tài sản nhằm xử lý nợ xấu và thúc đẩy tăng trưởng tín dụng hợp lý cho nền kinh tế. Đây là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, với vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng, chịu sự quản lý nhà nước, thanh tra và giám sát của Ngân hàng Nhà nước.

Công ty hoạt động theo nguyên tắc lấy thu bù chi, không vì mục tiêu lợi nhuận, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch trong mua và xử lý nợ xấu, hạn chế rủi ro và chi phí phát sinh.

Công ty được mua nợ xấu của các tổ chức tín dụng Việt Nam theo giá trị thị trường hoặc bằng trái phiếu đặc biệt, đồng thời có thể chuyển khoản nợ đã mua bằng trái phiếu đặc biệt thành khoản nợ mua theo giá thị trường. Đối với tổ chức tín dụng liên doanh, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Công ty được mua nợ xấu theo giá trị thị trường.

Sau khi mua nợ, Công ty thực hiện thu hồi, đòi nợ, xử lý và bán nợ, tài sản bảo đảm; quản lý khoản nợ xấu đã mua và kiểm tra, giám sát tài sản bảo đảm cùng hồ sơ liên quan. Phạm vi nghiệp vụ còn gồm cơ cấu lại khoản nợ, điều chỉnh điều kiện trả nợ và chuyển nợ thành vốn góp, vốn cổ phần của khách hàng vay.

Công ty được đầu tư, sửa chữa, nâng cấp, khai thác, sử dụng và cho thuê tài sản bảo đảm đã thu nợ; thực hiện tư vấn, môi giới mua bán nợ và tài sản; đầu tư tài chính, góp vốn, mua cổ phần và tổ chức bán đấu giá tài sản.

Một số nghiệp vụ khác cũng được đưa vào phạm vi hoạt động như bảo lãnh cho tổ chức, cá nhân vay vốn tại các tổ chức tín dụng, hỗ trợ các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thu hồi, xử lý nợ, tài sản bảo đảm và tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp.

Công ty có thể ủy quyền cho tổ chức tín dụng Việt Nam bán nợ thực hiện việc thu hồi, xử lý nợ và tài sản bảo đảm, cơ cấu lại khoản nợ, điều chỉnh điều kiện trả nợ, khai thác tài sản bảo đảm và quản lý khoản nợ xấu đã mua.

Doanh nghiệp còn khả năng phục hồi vẫn có thể vay vốn

Điểm đáng chú ý của cơ chế mới là khoản nợ xấu được bán cho Công ty Quản lý tài sản không đồng nghĩa doanh nghiệp mất hoàn toàn khả năng tiếp cận tín dụng.

Theo Nghị định, khách hàng vay có khoản nợ xấu bán cho Công ty Quản lý tài sản và có phương án sản xuất, kinh doanh hoặc dự án đầu tư khả thi vẫn được tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài xem xét tiếp tục cấp tín dụng theo thỏa thuận và quy định pháp luật.

Quy định này đặt trọng tâm vào khả năng phục hồi của doanh nghiệp và tính khả thi của phương án sử dụng vốn. Doanh nghiệp phải có phương án đủ cơ sở để tổ chức tín dụng đánh giá khả năng hoạt động, tạo dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Cơ chế xử lý vì vậy được mở theo nhiều hướng, từ thu hồi và bán tài sản bảo đảm đến cơ cấu lại khoản nợ, điều chỉnh điều kiện trả nợ hoặc chuyển nợ thành vốn góp, vốn cổ phần. Với doanh nghiệp còn khả năng hoạt động, việc tái cơ cấu khoản nợ có thể được thực hiện song song với quá trình xây dựng lại phương án kinh doanh.

Công ty Quản lý tài sản cũng được giao chức năng tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ xử lý những khoản nợ gắn với doanh nghiệp còn khả năng phục hồi thay vì chỉ tập trung vào thu hồi tài sản.

Bên cạnh xử lý nợ, Nghị định quy định rõ cơ cấu tổ chức của Công ty. Hội đồng thành viên có không quá 7 thành viên, Ban kiểm soát có không quá 3 thành viên, cùng Tổng giám đốc và một số Phó Tổng giám đốc. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch và các thành viên Hội đồng thành viên, Trưởng ban và các thành viên Ban kiểm soát, Tổng giám đốc và các Phó Tổng giám đốc.

Trụ sở chính của Công ty đặt tại Hà Nội. Công ty được thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện tại một số tỉnh, thành phố lớn trực thuộc Trung ương sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.

Với vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng, Công ty Quản lý tài sản trở thành đầu mối chuyên trách trong mua và xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng. Cơ chế hoạt động được thiết kế theo hướng xử lý khoản nợ bằng nhiều nghiệp vụ, đồng thời duy trì khả năng tiếp cận tín dụng đối với doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi.

Vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai là lựa chọn đúng phương thức xử lý đối với từng khoản nợ, kiểm soát chi phí và bảo đảm giá trị tài sản. Với doanh nghiệp còn khả năng phục hồi, khả năng tiếp tục vay vốn sẽ phụ thuộc vào chất lượng phương án sản xuất, kinh doanh và năng lực thực hiện phương án đó.