Chuyển đổi số – Động lực mới cho tăng trưởng bền vững của Nghệ An

Chuyển đổi số trong chiến lược phát triển kinh tế địa phương

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An khóa XX, nhiệm kỳ 2025 – 2030 đã xác định rõ vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển nhanh và bền vững. Đây không chỉ là một định hướng kỹ thuật, mà là quá trình cải cách sâu rộng về quản trị, phương thức sản xuất và tổ chức xã hội. Việc nhấn mạnh chuyển đổi số “toàn diện” trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, kinh tế và văn hóa – xã hội phản ánh cách tiếp cận đồng bộ, gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, chuyển đổi số được xem là giải pháp giúp các địa phương nâng cao khả năng thích ứng, giảm chi phí vận hành và mở rộng thị trường. Đối với Nghệ An – một tỉnh có quy mô dân số lớn, diện tích rộng, nhiều vùng miền núi và nông thôn – chuyển đổi số không chỉ tạo điều kiện phát triển kinh tế mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Thực tế triển khai trong những năm gần đây cho thấy, Nghệ An đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hệ thống dịch vụ công trực tuyến được phát triển mạnh, giúp nâng cao tính minh bạch, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Hạ tầng số, nền tảng dữ liệu dùng chung và hệ thống thông tin được nâng cấp, tạo nền tảng vận hành chính quyền điện tử hướng tới chính quyền số. Những kết quả này góp phần thúc đẩy môi trường đầu tư, kinh doanh, đồng thời cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh của tỉnh.

Đáng chú ý, việc xây dựng xã hội số gắn với công dân số đã đặt con người ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi. Đây là yếu tố then chốt, bởi nếu thiếu nguồn nhân lực và nhận thức số, mọi nền tảng công nghệ đều khó phát huy hiệu quả. Do đó, Nghệ An đang từng bước triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng số, phổ cập công nghệ thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số còn tạo ra không gian mới cho phát triển kinh tế nông thôn. Việc ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp, thương mại điện tử, du lịch số… giúp nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển kinh tế số.

Hình thành hệ sinh thái dữ liệu và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao

Một trong những minh chứng cụ thể cho chuyển đổi số tại Nghệ An là nhiệm vụ khoa học về hỗ trợ xây dựng hồ sơ, quản lý dữ liệu và số hóa sản phẩm OCOP. Nhiệm vụ này do Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An triển khai, thuộc Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, với sự tham gia của Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Nghệ An cùng các chuyên gia.

Trên cơ sở kế thừa kết quả trước đó, nhiệm vụ tập trung mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng số hóa sản phẩm OCOP, từng bước hình thành mô hình quản lý dữ liệu tập trung, hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ không gian ảo 3D/360 giúp xây dựng hồ sơ số, trưng bày sản phẩm trực quan, tạo trải nghiệm gần với thực tế. Đây là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu địa phương, hỗ trợ xúc tiến thương mại và nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo báo cáo, 57 sản phẩm OCOP đạt hạng 4 sao và 5 sao đã được số hóa, thuộc nhiều lĩnh vực như thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, dược liệu. Hệ thống dữ liệu tích hợp đầy đủ thông tin pháp lý, hình ảnh, video, giúp tăng khả năng tiếp cận người tiêu dùng trong và ngoài nước. Đây không chỉ là giải pháp công nghệ mà còn mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn, góp phần phát triển kinh tế số.

Bên cạnh đó, hệ thống phần mềm tương tác thông minh cho phép quản trị dữ liệu tập trung, truy cập đa nền tảng. Không gian trưng bày số hóa giúp người dùng “tham quan” sản phẩm từ xa, mở rộng khả năng kết nối thị trường. Mô hình này được kỳ vọng trở thành nền tảng phát triển thương mại điện tử, du lịch và xúc tiến đầu tư.

Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng với chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trần Công Thắng, quê tại Nghệ An, hiện làm việc trong lĩnh vực thiết kế đồ họa tại Nhật Bản, cho rằng Việt Nam cần có chính sách mạnh mẽ để thu hút trí thức và lao động chất lượng cao.

Theo anh, việc miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân trong thời gian đầu cho người Việt Nam ở nước ngoài trở về làm việc sẽ tạo động lực lớn. Đồng thời, môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp và cơ hội phát triển nghề nghiệp là yếu tố quyết định để giữ chân nhân lực. Doanh nghiệp cần được khuyến khích đầu tư công nghệ, đào tạo kỹ năng và nâng cao năng lực quản trị.

Đối với Nghệ An, anh đề xuất một số giải pháp cụ thể. Thứ nhất, xây dựng mạng lưới kết nối người Nghệ An ở nước ngoài thông qua các chương trình giao lưu, hội thảo, hợp tác nghề nghiệp. Đây là cầu nối quan trọng giúp chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy chuyển giao tri thức và hợp tác đầu tư.

Thứ hai, hỗ trợ khởi nghiệp cho thanh niên, đặc biệt là những người trở về từ nước ngoài. Việc thành lập các quỹ hỗ trợ, chương trình ươm tạo sẽ tạo điều kiện cho các ý tưởng đổi mới sáng tạo được triển khai, góp phần hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp.

Thứ ba, đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ, phát triển khu công nghệ cao và trung tâm nghiên cứu. Đây là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút doanh nghiệp công nghệ, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Từ góc độ phát triển, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà là quá trình tái cấu trúc nền kinh tế. Với định hướng rõ ràng, quyết tâm chính trị và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, Nghệ An đang đứng trước cơ hội trở thành một trung tâm kinh tế số của khu vực Bắc Trung Bộ.

Xuân mới mở ra kỳ vọng mới. Hành trình chuyển đổi số, nếu được triển khai đồng bộ, lấy con người làm trung tâm và gắn với phát triển bền vững, sẽ tạo ra những giá trị lâu dài. Đó không chỉ là tăng trưởng kinh tế mà còn là nâng cao chất lượng sống, xây dựng xã hội hiện đại, văn minh và giàu bản sắc. Đây cũng chính là con đường để Nghệ An phát huy truyền thống hiếu học, ý chí vươn lên, từng bước hội nhập sâu rộng và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.