Chung tay hành động vì trẻ sinh non: Đầu tư cho tương lai nguồn nhân lực Việt Nam
Mai Thảo
Sinh non từ lâu không chỉ là một thách thức y học. Đối với các nền kinh tế đang phát triển, đây còn là chỉ dấu quan trọng của chất lượng dân số, hiệu quả chính sách y tế và mức độ đầu tư cho nguồn nhân lực tương lai. Mỗi năm, hơn 13 triệu trẻ sinh non ra đời trên toàn cầu, đồng nghĩa cứ 10 trẻ thì có một em chưa kịp đủ tháng.
Tại Việt Nam, khoảng 25% ca tử vong sơ sinh liên quan đến sinh non hoặc nhẹ cân. Con số này phản ánh hai chiều: áp lực của hệ thống y tế trong chăm sóc trẻ rủi ro cao, và nhu cầu cấp thiết của xã hội trong việc bảo đảm rằng mỗi đứa trẻ sinh ra đều có cơ hội phát triển trở thành nguồn nhân lực khỏe mạnh, sẵn sàng đóng góp cho nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, sự kiện Bộ Y tế phối hợp UNICEF tổ chức Lễ hưởng ứng “Ngày Thế giới vì trẻ sinh non” ngày 14/11 tại Hà Nội trở thành hoạt động có ý nghĩa không chỉ về mặt y khoa mà còn về chính sách phát triển. Nằm trong chuỗi “Tháng cao điểm hành động vì trẻ sinh non năm 2025”, chương trình thể hiện sự phối hợp giữa nhà nước, các tổ chức quốc tế và cộng đồng nhằm giảm thiểu rủi ro, nâng cao chất lượng chăm sóc và mở rộng cơ hội sống cho trẻ sinh non, đây là nhóm đối tượng có tác động trực tiếp đến chất lượng dân số trong nhiều thập kỷ tới.
TS. Nguyễn Tri Thức - Thứ trưởng Bộ Y tế; bà Silvia Danailov - Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam; đại diện WHO; cùng đại diện các bệnh viện và các đơn vị đồng hành cùng kêu gọi hành động vì trẻ sinh non.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, TS. Nguyễn Tri Thức, Việt Nam đã điều trị thành công nhiều trẻ siêu nhẹ cân, dưới 500 gram. Những thành tựu này không chỉ mang ý nghĩa nhân văn mà còn thể hiện tiến bộ khoa học công nghệ và năng lực của hệ thống y tế. Ông nhấn mạnh rằng mục tiêu lâu dài của ngành y tế là đảm bảo mọi trẻ em sinh ra đều khỏe mạnh, có nền tảng phát triển toàn diện để trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới.
Từ góc nhìn kinh tế, việc duy trì sức khỏe sinh sản và chất lượng trẻ sơ sinh là yếu tố nền tảng để bảo đảm tăng trưởng dài hạn. Một trẻ sinh non nếu không được chăm sóc tốt có nguy cơ gặp rối loạn phát triển, hạn chế khả năng học tập, giảm năng suất lao động khi trưởng thành. Điều đó tạo ra chi phí xã hội lớn hơn nhiều lần so với việc đầu tư chăm sóc sớm và bài bản. Ngược lại, mỗi trường hợp sinh non được cứu sống và phát triển khỏe mạnh là một “lợi suất kép”: giảm chi phí y tế về sau và bổ sung vào lực lượng lao động tương lai những cá nhân có khả năng, trí tuệ và sức khỏe đầy đủ.
Những tiến bộ trong chăm sóc trẻ sinh non của Việt Nam những năm qua trước hết là kết quả của việc đầu tư đồng bộ: nâng cấp thiết bị, chuẩn hóa quy trình chăm sóc, mở rộng mạng lưới nhân lực và triển khai các phương pháp ít xâm lấn, chi phí thấp nhưng hiệu quả cao. Một ví dụ điển hình là phương pháp tiếp xúc da kề da, hay kỹ thuật ấp Kangaroo. Theo bác sĩ Lê Thị Hà (Trung tâm Sơ sinh – Bệnh viện Nhi Trung ương), đây không chỉ là kỹ thuật y học giúp ổn định nhịp tim, hô hấp, mà còn là cách tăng kết nối tình cảm, hỗ trợ trẻ tăng trưởng nhanh hơn. Từ góc độ kinh tế, đây là minh chứng cho thấy những can thiệp mang tính “chi phí tối ưu” hoàn toàn có thể đem lại hiệu quả vượt trội, phù hợp với điều kiện của các quốc gia muốn phát triển hệ thống chăm sóc trẻ em một cách bền vững.
UNICEF đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam và cam kết tiếp tục hỗ trợ thông qua đào tạo nhân viên y tế, cung cấp sổ tay chăm sóc và hỗ trợ cha mẹ trong hành trình nuôi dưỡng trẻ sinh non. Những hỗ trợ này về bản chất là khoản đầu tư song hành cùng Việt Nam trong mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khi những địa phương có tỷ lệ tử vong trẻ em cao được tiếp cận các biện pháp can thiệp cứu sống, chênh lệch phát triển vùng miền cũng được thu hẹp, góp phần bảo đảm tính công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục – yếu tố cốt lõi của tăng trưởng bao trùm.
Không chỉ có hệ thống, những câu chuyện thực tế đóng vai trò nhắc nhở rằng phía sau các chỉ số là cuộc sống của những con người cụ thể. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiều trường hợp sinh non chỉ nặng khoảng 600 gram vẫn có thể sống và phát triển bình thường nhờ sự chăm sóc kiên trì của y bác sĩ và gia đình. Bé Minh Đạt, sinh tuần 28, nặng 1,2 kg, từng xuất huyết não và điều trị võng mạc, hiện đã khỏe mạnh trong ngày tròn một tuổi. Sự trưởng thành của em không chỉ là niềm vui của gia đình mà còn là minh chứng rằng đầu tư y tế có thể tạo ra những kết quả mang giá trị lâu dài về kinh tế – xã hội.
Đây cũng là thông điệp mà TS. BS. Trần Đăng Khoa (Cục Bà mẹ và Trẻ em) nhấn mạnh: chăm sóc trẻ sinh non cần được triển khai toàn diện trước, trong và sau sinh, kết hợp theo dõi dài hạn để tối đa hóa kết quả sức khỏe và khả năng phát triển. Những can thiệp ít xâm lấn, chi phí thấp nhưng tác động lớn sẽ là chìa khóa để Việt Nam duy trì mức đầu tư hợp lý, cân đối ngân sách nhưng vẫn đảm bảo chất lượng chăm sóc.
