Chi tiêu cảm tính nhường chỗ cho mua sắm có kế hoạch trong dịp Tết 2026

Tiêu dùng Tết 2026 chuyển hướng ưu tiên sản phẩm thiết yếu

Trong bối cảnh thu nhập chịu nhiều áp lực và tâm lý thận trọng gia tăng, người tiêu dùng Việt Nam không từ bỏ nhu cầu mua sắm Tết, nhưng đã thay đổi căn bản cách tiếp cận. Từ thói quen chi tiêu theo cảm xúc, thị trường đang dịch chuyển sang mô hình tiêu dùng có kế hoạch, ưu tiên tối ưu ngân sách và lựa chọn giá trị thực chất. Sự thay đổi này đang tái định hình cục diện toàn bộ thị trường bán lẻ, từ kênh phân phối, cơ cấu hàng hóa cho tới chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất của thị trường Tết 2026 là sự điều chỉnh thứ tự ưu tiên trong danh mục mua sắm của các hộ gia đình. Thay vì chi tiêu dàn trải cho nhiều nhóm hàng như trước, người tiêu dùng hiện tập trung nguồn lực tài chính cho những nhu cầu cốt lõi gắn liền với sinh hoạt và phong tục Tết.

Khảo sát thị trường cho thấy, hơn 70% hộ gia đình vẫn duy trì chi tiêu cho các nhóm hàng thiết yếu như thực phẩm, đồ uống và quà biếu. Đây tiếp tục là “trụ cột” của thị trường Tết, phản ánh nhu cầu ổn định và khó thay thế trong dịp lễ quan trọng nhất năm. Ngược lại, khoảng 60% người tiêu dùng cho biết chủ động cắt giảm chi phí đối với các mặt hàng không thực sự cần thiết để cân đối ngân sách gia đình.

Sự thận trọng này thể hiện rõ tại các cửa hàng và chợ truyền thống. Dù chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nguyên đán, nhiều tuyến phố kinh doanh thời trang, giày dép tại Hà Nội vẫn trong tình trạng vắng khách. Doanh thu tại không ít cửa hàng giảm mạnh so với cùng kỳ các năm trước, từ mức hàng chục triệu đồng mỗi ngày xuống chỉ còn khoảng 4–5 triệu đồng/ngày. Ngay cả khi áp dụng các chương trình giảm giá sâu từ 30–40%, sức mua vẫn không cải thiện đáng kể.

Thực tế này cho thấy, tâm lý “mua để có Tết” đang dần nhường chỗ cho tư duy “mua đúng – mua đủ”. Người tiêu dùng không còn bị cuốn theo không khí mua sắm cao điểm, mà dành nhiều thời gian cân nhắc, so sánh và lựa chọn những sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế.

Thương mại điện tử vươn lên thành kênh mua sắm chủ đạo mùa Tết

Song song với xu hướng thắt chặt chi tiêu là sự “lên ngôi” mạnh mẽ của thương mại điện tử. Trong mùa Tết 2026, mua sắm trực tuyến không chỉ đóng vai trò là kênh tiện lợi, mà còn trở thành công cụ giúp người tiêu dùng tối ưu hóa chi phí và thời gian.

Tỷ lệ người lựa chọn sàn thương mại điện tử để mua sắm Tết đã tăng mạnh, từ 48% lên 63%. Sự gia tăng này phản ánh rõ nhu cầu săn tìm ưu đãi, tận dụng các chương trình giảm giá, mã khuyến mại và tiết kiệm chi phí đi lại trong giai đoạn cuối năm bận rộn. Đặc biệt, nhóm người tiêu dùng trẻ thuộc thế hệ Gen Z và Gen Y đang dẫn dắt xu hướng “chi tiêu thông minh” khi chủ động xác định nhu cầu, lên danh sách mua sắm từ sớm và lựa chọn thời điểm mua phù hợp.

Dữ liệu thị trường cho thấy, trong giai đoạn cao điểm từ giữa tháng 12/2025 đến trước Tết Nguyên đán 2026, doanh số phát sinh trên hai sàn Shopee và TikTok Shop đạt khoảng 67.700 tỷ đồng. Hàng triệu sản phẩm được tiêu thụ thông qua hàng chục nghìn gian hàng, cho thấy quy mô và sức lan tỏa ngày càng lớn của thương mại điện tử trong mùa mua sắm Tết.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố giá, hành vi mua sắm trực tuyến cũng đang thay đổi theo hướng ưu tiên trải nghiệm. Người tiêu dùng ngày càng quen với việc đặt hàng thông qua các hình thức kết hợp giải trí, livestream, tương tác trực tiếp với người bán, đồng thời quan tâm nhiều hơn đến tốc độ giao nhận và dịch vụ hậu mãi.

Một điểm đáng chú ý khác là sự dịch chuyển trong lựa chọn thương hiệu. Thay vì tìm kiếm các sản phẩm xa xỉ hoặc thương hiệu ngoại, người tiêu dùng ngày càng ưu tiên hàng chính hãng, thương hiệu Việt và những sản phẩm gắn liền với văn hóa, thói quen sử dụng trong dịp Tết. Số lượng đơn hàng đến từ các thương hiệu Việt trên sàn thương mại điện tử tăng khoảng 30% so với mùa Tết trước, cho thấy niềm tin của người tiêu dùng đối với hàng nội địa đang được củng cố.

Ở chiều ngược lại, kênh bán lẻ truyền thống đang chịu áp lực lớn trước sự thay đổi hành vi mua sắm. Lượng khách giảm, chi phí vận hành cao và khả năng cạnh tranh về giá hạn chế khiến nhiều cửa hàng gặp khó trong việc kích cầu. Việc giảm giá sâu không còn là “đòn bẩy” hiệu quả nếu không đi kèm với trải nghiệm mua sắm thuận tiện và phù hợp với nhu cầu mới của người tiêu dùng.

Thị trường Tết 2026 không trầm lắng, nhưng đã thay đổi bản chất. Nhu cầu mua sắm vẫn hiện hữu, song được dẫn dắt bởi tư duy tính toán kỹ lưỡng, ưu tiên thiết yếu và giá trị thực. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử tiếp tục khẳng định vai trò kênh phân phối chủ đạo, còn doanh nghiệp bán lẻ buộc phải thích ứng nhanh hơn với xu hướng tiêu dùng có kế hoạch nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.