Canh cánh nỗi lo hàng giả, hàng nhái của nhiều doanh nghiệp
Thời đại bùng nổ công nghệ số và đại dịch Covid-19 vừa qua khiến nhu cầu mua bán hàng online được đẩy mạnh. Vấn nạn hàng giả hàng nhái hiện khiến người tiêu dùng hoang mang, các doanh nghiệp chính thống khốn đốn, từ đó đặt ra thách thức với các Bộ, ban ngành liên quan và các doanh nghiệp ngày càng cấp thiết.
Nhân kỷ niệm 13 năm Phòng, chống hàng giả, hàng nhái (29/11/2007-29/11/2020) và tiếp nối thành công của “Diễn đàn Thực trạng hàng giả, hàng nhái tại Việt Nam” được tổ chức năm 2019, Trung tâm ứng dụng Công nghệ Khai thác Quyền Sở hữu trí tuệ phối hợp với Tổng cục Quản lý thị trường – Bộ Công Thương, Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh và các cơ quan liên quan tổ chức chương trình “Diễn đàn Phòng, chống hàng giả, hàng nhái: Thách thức và giải pháp cho cộng đồng doanh nghiệp”.
Toàn cảnh diễn đàn
Hiện nay, tình trạng vi phạm về hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là vấn đề gây bức xúc trong dư luận xã hội, tác động tiêu cực tới đời sống người dân; môi sinh – môi trường; sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và môi trường đầu tư, du lịch. Nạn hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp và xuất hiện những xu hướng mới, tinh vi hơn, chuyên nghiệp hơn và mang yếu tố nước ngoài nhiều hơn.
Bên cạnh đó Việt Nam đã và đang chịu tác động bởi các Hiệp định thương mại tự do (FTA), do đó hàng hóa từ các nước bị áp thuế suất cao có khả năng sẽ tìm cách chuyển tải bất hợp pháp vào Việt Nam, giả mạo hợp thức hóa xuất xứ Việt Nam sau đó xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ, châu Âu… để lẩn tránh mức thuế suất cao do các nước này áp dụng.
Hành vi này dẫn đến nguy cơ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam bị các nước điều tra, áp thuế chống bán phá giá, thuế tự vệ, thuế trợ cấp ở mức rất cao, gây thiệt hại cho các nhà sản xuất Việt Nam, mất uy tín trên thị trường quốc tế hoặc bị hạn chế xuất khẩu vào các thị trường này nếu bị nước nhập khẩu phát hiện và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại.
Bà Nguyễn Thị Minh Huyền – Phó Cục trưởng Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương cho rằng, khó khăn và thách thức trong việc chống hàng giả hàng nhái đến từ nhiều phía, cụ thể:
Các phương thức thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn qua hình thức bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử. Các mặt hàng online thường phân tán, vì vậy khó thu thập chứng cứ, đối tượng vi phạm. Bên cạnh đó, người tiêu dùng vẫn ham rẻ, biết hàng giả nhưng vẫn mua, thích hàng nhái thương hiệu nổi tiếng hoặc chưa đủ kỹ năng và thông tin để nhận biết.
Bà Nguyễn Thị Minh Huyền – Phó Cục trưởng Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương
Phó Cục trưởng Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số còn cho rằng, các doanh nghiệp chưa phối hợp chặt chẽ với các Bộ Ban ngành liên quan, năng lực chuyên môn của cán bộ thực thi công vụ vẫn còn yếu kém, năng lực chuyên môn, kỹ thuật để nhận biết, kinh nghiệm còn thiếu…
Theo đó, Phó Cục trưởng Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số đặt ra mấu chốt là phải chặn được khi nhập hàng hóa. Vì vậy, để việc phòng chống hàng giả hàng nhái được hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ của rất nhiều bộ, ban ngành: Bộ Công An, Cục Hải Quan, Cục Quản lý thị trường, Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm, Cục Bảo vệ người tiêu dùng…
Ngoài ra, sự phối hợp chủ sở hữu nhãn hiệu đối với các cơ quan chức năng cũng rất quan trọng. Ví dụ, quy định của pháp luật để xử lý vi phạm đối với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả cần có đơn yêu cầu của chủ thể quyền trong đó chỉ rõ ra cách nhận biết hàng giả, đối tượng vi phạm. Các chủ sở hữu không muốn công khai cách nhận biết hàng thật – hàng giả do lo ngại các đối tượng làm hàng giả.
Chia sẻ về vấn nạn hàng giả, hàng nhái ngành dầu khí dưới góc nhìn của doanh nghiệp bị ảnh hưởng, ông Trần Trọng Thà – Trưởng ban Chống gian lận thương mại, Hiệp hội Gas Việt Nam cho biết: “Tình trạng sang chiết nạp Gas trái phép, thu gom, chiếm dụng bình Gas của nhau, thậm chí có những đơn vị, cá nhân đã mài chữ nổi trên vỏ chai của các hãng khác, cắt tai, mài vỏ, thay đổi kết cấu, logo để biến thành bình Gas của mình, tung ra trên thị trường đã trở thành bất cập, làm thiệt hại cho nhà kinh doanh Gas chân chính”.
Ông Lê Huy Dư – Đại diện Hiệp Hội Giấy và Bột giấy Việt Nam cũng đã chỉ ra rằng, có rất nhiều sản phẩm của Hiệp hội bị làm hàng giả, hàng nhái, cụ thể như giấy ăn, giấy vệ sinh, bỉm, băng vệ sinh, văn phòng phẩm… “Các mặt hàng này được làm giả rất “bài bản”, từ thành phẩm đến bao bì”, ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và uy tín của Hiệp hội, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ… Tuy nhiên mức phạt lại chưa đủ nặng, các đối tượng sẵn sàng nộp mức phạt đó và tiếp tục làm hàng giả hàng nhái để lừa gạt người tiêu dùng.
Ông Lê Huy Anh – Trưởng phòng Thực thi và giải quyết khiếu nại, Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT), Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, để nâng cao hiệu quả, hiệu lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ, cần hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến SHTT, mà trước tiên là Luật SHTT, để đáp ứng cam kết các cam kết quốc tế, đồng thời giải quyết được các vấn đề đặt ra trong thực tiễn, tăng cường tính hiệu quả và nghiêm minh của hoạt động thực thi quyền SHTT.
Ông Lê Huy Anh – Trưởng phòng Thực thi và giải quyết khiếu nại, Cục Sở hữu trí tuệ
Ngoài ra, Cục sở hữu trí tuệ cho rằng, cần tăng cường năng lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan bảo đảm thực thi; nâng cao năng lực và chất lượng hoạt động xác lập quyền SHTT của các cơ quan xác lập quyền SHTT; thiết lập hệ thống thông tin phục vụ công tác thực thi quyền SHTT với các chức năng; tuyên truyền và nâng cao nhận thức SHTT; mở rộng và nâng cao chất lượng các hoạt động hỗ trợ thực thi quyền SHTT; tăng cường hoạt động hợp tác quốc tế trong hoạt động thực thi quyền SHTT.
