Cảnh báo việc dư thừa xi măng nhưng vẫn có nhiều dự án xin đầu tư

Tiêu thụ nội địa giảm

Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA) Nguyễn Quang Cung cho biết, tổng công suất thiết kế hiện nay của ngành xi măng là 107 triệu tấn/năm. Nhờ ứng dụng công nghệ, điều chỉnh tỷ lệ phụ gia, có thể sản xuất thêm hơn 20 triệu tấn nữa, trong khi tiêu thụ nội địa 3-4 năm nay chỉ khoảng trên dưới 60 triệu tấn/năm.

Công suất lớn, nhưng tiêu thụ nội địa hạn chế, xuất khẩu hơn 45 triệu tấn/năm, nhưng cả 2 kênh này đang bị suy giảm do tiến độ các dự án đầu tư xây dựng chậm được triển khai, riêng xuất khẩu đã giảm trên 23% so với cùng kỳ do các thị trường lớn đều giảm nhập khẩu xi măng, clinker từ Việt Nam.

Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, 7 tháng qua, xuất khẩu xi măng sụt giảm 23% về lượng và 12,3% về trị giá, với 18,8 triệu tấn và 833 triệu USD. Xuất khẩu vẫn đang trên đà giảm tiếp, khiến các nhà sản xuất xi măng rất lo ngại. Theo số liệu thống kê từ Báo cáo ngành Xi măng tháng 6, toàn ngành sản xuất đạt 6,66 triệu tấn giảm 7% so với tháng 5. 

                

Lượng tiêu thụ xi măng nội địa trong tháng 6/2022 khoảng 5,59 triệu tấn giảm nhẹ so với cùng kỳ năm 2021. Nguyên nhân do giá bán các loại xi măng đã tăng đáng kể (xi măng đã tăng giá 3 lần từ cuối tháng 3 tới tháng 6) và thời điểm này đã qua giai đoạn cao điểm về nhu cầu xi măng.

Bên cạnh đó, xây dựng dân dụng giảm, giải ngân vốn đầu tư thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nước trong 6 tháng ước đạt 151.046,65 tỷ đồng, bằng 27,86% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn mức 29,02% của cùng kỳ năm ngoái.

Xuất khẩu sang các thị trường giảm mạnh.

Xuất khẩu xi măng và clinker tháng 6/2022 giảm mạnh, chỉ đạt 1,38 triệu tấn; trong đó xuất khẩu xi măng khoảng 1,12 triệu tấn, giảm 26,3% so với tháng 5. Tổng lượng xi măng và clinker xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2022 đạt 17,05 triệu tấn, giảm 5 triệu tấn so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu clinker sụt giảm chủ yếu diễn ra trong 3 tháng quý II/2022.

Thị trường lớn nhất của ngành xi măng Việt Nam là Philippines và Trung Quốc.  Quý II/2022, Trung Quốc vẫn duy trì phong tỏa một số thành phố lớn với chính sách “zero Covid”, lượng nhập khẩu vào nước này suy giảm mạnh. Mặt khác, mức cầu tại thị trường này cũng giảm do thị trường bất động sản lao dốc, các dự án xây dựng đình trệ.

Philippines đã áp thuế chống bán phá giá mặt hàng xi măng nhập từ Việt Nam nên đẩy giá xi măng lên cao, khó cạnh tranh. Thuế chống bán phá giá nước này áp cho một số nhà xuất khẩu của Việt Nam hơn 10%. Bên cạnh đó, nhập khẩu vào thị trường này cũng bị ảnh hưởng bởi vận tải biển khó khăn và giá cước cao.

Vẫn còn dự án xin đầu tư

Dư cung lớn, bán hàng nội địa lẫn xuất khẩu đều khó, nhưng ngành xi măng vẫn tiếp tục phình to khi nhiều dự án đang đầu tư và tiếp tục xin đầu tư với quy mô dự án có công suất lớn.

Theo tìm hiểu, tại Thanh Hóa, có hơn 10 dây chuyền xi măng đang hoạt động, công suất trên 23 triệu tấn. Trong đó, Vicem Bỉm Sơn trên 5,5 triệu tấn, Xi măng Long Sơn 7,5 triệu tấn, Công Thanh 6 triệu tấn, Nghi Sơn 4,5 triệu tấn…

Dự kiến, từ nay đến cuối năm 2022 sẽ có thêm 2 dây chuyền xi măng (tổng công suất gần 10 triệu tấn/năm) đi vào hoạt động, gồm Xuân Thành 3 (4,5 triệu tấn), Long Thành (2,3 triệu tấn), Long Sơn 4 (2,5 triệu tấn).  Riêng Dự án xi măng Đại Dương 1, công suất trên 2 triệu tấn đáng lẽ vận hành cuối năm nay, nhưng đã lùi hạn hoàn thành sang năm 2023. Như vậy, cuối năm nay, công suất ngành xi măng sẽ đạt gần 117 triệu tấn.

 “Ngành xi măng đang tiếp tục dư cung ở quy mô lớn hơn, khi từ năm 2019 đến nay không còn quy hoạch ngành nữa, việc xét duyệt chủ yếu do địa phương kiến nghị Thủ tướng Chính phủ. Cần phải xem xét lại việc thực hiện quy hoạch, cấp phép cho các dự án xi măng”, Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam cho hay.

Bộ Xây dựng cũng cho biết, tỉnh Thanh Hóa đã chấp thuận chủ trương đầu tư dự án dây chuyền xi măng 3 và 4 cho Công ty cổ phần Xi măng Đại Dương. Tuy nhiên, Chiến lược Phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1266/QĐ-TTg ngày 18/8/2020, quy định “Tổng công suất thiết kế các nhà máy xi măng đến năm 2025 không vượt quá 125 triệu tấn/năm”.

Đại diện Bộ Xây dựng cho biết. “Việc chấp thuận chủ trương đầu tư dự án dây chuyền xi măng 3 và 4 cho Xi măng Đại Dương đã vượt tổng công suất thiết kế của các nhà máy xi măng quy định tại Quyết định số 1266/QĐ-TTg và chưa thực hiện việc lấy ý kiến Bộ Xây dựng theo quy định tại Nghị định số 09/2021/NĐ-CP của Chính phủ”,