Cần tư duy lại vai trò của Hiệp hội ngành hàng nông sản trong bối cảnh mới

Nếu chỉ dừng lại ở những hoạt động kết nối doanh nghiệp hoặc bảo vệ quyền lợi hội viên, các hiệp hội này sẽ dần trở nên mờ nhạt và thiếu sức hút. Để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, các hiệp hội cần có một tư duy mới, một chiến lược chủ động hơn, nhằm không chỉ thu hút hội viên mà còn tạo ra giá trị thực sự cho ngành nông sản Việt Nam.

Không chỉ “thu hút hội viên” mà phải “tạo ra giá trị thực sự”

Một vấn đề lớn mà nhiều hiệp hội đang gặp phải là vẫn chỉ tập trung vào việc thu hút thêm hội viên mà không chú trọng đến việc tạo ra giá trị thực sự cho các thành viên. Doanh nghiệp sẽ chỉ tham gia khi họ nhận thấy lợi ích rõ ràng từ hiệp hội. Để làm được điều này, hiệp hội cần chủ động tổ chức các hoạt động thiết thực như kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế, nhằm cập nhật những xu hướng mới nhất. Đồng thời, các hội thảo chuyên sâu và chương trình đào tạo thực tế sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, cải thiện sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường quốc tế. Việc chia sẻ kịp thời dữ liệu thị trường cũng là một yếu tố quan trọng, giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác.

Thay vì chỉ thu phí hội viên, các hiệp hội cần tập trung vào việc tạo ra giá trị để doanh nghiệp tự nguyện tham gia, từ đó xây dựng một hệ thống hỗ trợ thực tế cho sự phát triển của ngành.

Không chỉ “bảo vệ lợi ích doanh nghiệp” mà phải “kiến tạo chính sách”

Hiệp hội không chỉ là nơi bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp mà còn phải đóng vai trò quan trọng trong việc kiến tạo chính sách. Thay vì chỉ phản ánh khó khăn và yêu cầu hỗ trợ, hiệp hội cần chủ động nghiên cứu và đề xuất các chính sách phát triển ngành hàng, đồng thời phối hợp với các cơ quan chuyên ngành để xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn, và chiến lược phát triển dài hạn. Việc không chỉ phản ứng mà còn chủ động tạo ra những chuyển động đổi mới từ bên trong sẽ giúp nâng cao vai trò của hiệp hội trong việc định hình và phát triển ngành.

Hiệp hội cần vươn lên trở thành tổ chức chủ động, kiến tạo chính sách phát triển bền vững cho ngành nông sản Việt Nam.

Không chỉ “kết nối doanh nghiệp” mà phải “xây dựng văn hóa ngành hàng, thương hiệu quốc gia”

Một ngành hàng mạnh không chỉ dựa vào năng lực của các doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào một hệ sinh thái kinh doanh lành mạnh và có bản sắc riêng. Hiệp hội cần tạo ra một môi trường kinh doanh mà trong đó các doanh nghiệp cùng tuân thủ đạo đức kinh doanh, hướng tới phát triển bền vững và có trách nhiệm với cộng đồng. Bên cạnh đó, hiệp hội cũng nên giúp xây dựng thương hiệu quốc gia, không chỉ tập trung vào việc xuất khẩu nông sản dưới thương hiệu của từng doanh nghiệp mà cần có một chiến lược chung để định vị sản phẩm "Made in Vietnam" trên thị trường quốc tế.

Mặt khác, hiệp hội cũng cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn chất lượng cao, giúp ngành nông sản nâng tầm giá trị và tránh bị cạnh tranh bằng giá thấp.

Không chỉ “tham gia hội chợ” mà phải “giới thiệu công nghệ, mở rộng thị trường”

Việc tham gia hội chợ hay xúc tiến thương mại đã không còn đủ để phát triển ngành nông sản Việt Nam. Hiệp hội cần đi xa hơn bằng cách hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật công nghệ mới nhất trong chế biến, bảo quản và sử dụng công nghệ số như blockchain trong truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, hiệp hội cần giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường mới một cách thông minh, không chỉ xuất khẩu truyền thống mà còn qua thương mại điện tử và trực tiếp với các nhà phân phối lớn.

Phối hợp với các tổ chức quốc tế để đưa sản phẩm vào chuỗi cung ứng toàn cầu cũng là một hướng đi quan trọng, nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển thị trường xuất khẩu.

Không chỉ “vận động chính sách” mà phải “xây dựng vùng nguyên liệu chuẩn hóa”

Một trong những thách thức lớn nhất khi xuất khẩu nông sản là đảm bảo truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Hiệp hội cần chủ động phối hợp với doanh nghiệp và chính quyền địa phương để tổ chức vùng nguyên liệu chuẩn, minh bạch thông tin sản xuất. Việc ứng dụng công nghệ số vào giám sát quy trình sản xuất sẽ giúp đảm bảo chất lượng đồng nhất và giảm rủi ro bị trả hàng.

Đưa tiêu chuẩn thị trường vào quy trình sản xuất ngay từ đầu là một chiến lược cần thiết để doanh nghiệp không chỉ tìm được thị trường mà còn duy trì được sự phát triển bền vững.

Không chỉ “chờ phản ứng” mà phải “chủ động tiếp cận thông tin SPS”

Nhiều doanh nghiệp chỉ nhận thức về các rào cản kỹ thuật (SPS) khi sản phẩm đã bị từ chối xuất khẩu, điều này cho thấy tư duy bị động và đầy rủi ro. Hiệp hội cần theo dõi chặt chẽ các quy định SPS của từng thị trường, kịp thời cung cấp thông tin và hướng dẫn doanh nghiệp cách đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, môi trường và lao động. Đồng thời, hiệp hội cũng nên chủ động làm việc với cơ quan SPS của các nước để tháo gỡ khó khăn trước khi chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng.

Không chỉ “làm riêng lẻ” mà phải “đi cùng nhau, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp”

Một nền nông nghiệp bền vững không thể thiếu sự đổi mới sáng tạo. Hiệp hội có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các doanh nghiệp lớn với các startup nông nghiệp, thúc đẩy sự đổi mới trong toàn ngành. Hỗ trợ các sáng kiến khởi nghiệp thông qua việc cung cấp thông tin thị trường, tài trợ và kết nối nhà đầu tư là cách thức quan trọng để tạo ra một hệ sinh thái nông nghiệp phát triển mạnh mẽ.

Rosabeth Moss Kanter từng viết: “Sự đổi mới không chỉ đến từ những ý tưởng táo bạo, mà còn từ những tổ chức biết cách thích nghi và tự làm mới mình.” Các hiệp hội ngành hàng nông sản không thể tiếp tục hoạt động theo cách cũ. Thay vào đó, họ cần phải tư duy lại vai trò của mình và trở thành người dẫn dắt, kiến tạo chiến lược phát triển ngành hàng, người kết nối giúp doanh nghiệp thích ứng với bối cảnh mới và người bảo trợ tạo hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp nông nghiệp.

Nếu thay đổi tư duy, hiệp hội sẽ không chỉ là một tổ chức hỗ trợ đơn thuần, mà trở thành động lực quan trọng giúp nông sản Việt Nam vươn ra thế giới.

Lê Minh Hoan – Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn