Cải thiện quy trình quản lý thuế điện tử, nâng cao hiệu quả thu ngân sách

Việc cải tiến liên tục phương thức quản lý thuế, đặc biệt là việc phát triển Cổng Thông tin Điện tử (TTĐT) dành cho các nhà cung cấp nước ngoài (NCCNN), mang lại những kết quả rõ ràng. Cổng TTĐT chính thức đi vào hoạt động từ ngày 21/03/2022, tạo điều kiện thuận lợi cho các NCCNN thực hiện các thủ tục thuế từ xa như đăng ký thuế, kê khai, phụ thu thuế và điều chỉnh thông tin đăng ký thuế một cách nhanh chóng và dễ dàng.

Nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế trong kỷ nguyên số

Trước khi Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và các văn bản hướng dẫn có hiệu lực, công tác thu thuế đối với các nhà cung cấp dịch vụ số xuyên biên giới (như Google, Facebook, TikTok...) tại Việt Nam thực hiện cơ chế thuế nhà thầu. Theo Thông tư số 103/2014/TT-BTC, các tổ chức trong nước có trách nhiệm trừ thuế và phụ trách các nhà cung cấp nước ngoài khi mua dịch vụ hàng hoá hoặc phân phối dịch vụ của các NCCNN có trách nhiệm khấu trừ thuế và nộp thay cho các nhà cung cấp này.

Tuy nhiên, cơ chế thuế nhà thầu đã bộc lộ những giới hạn trong công việc quản lý thuế từ các NCCNN, đặc biệt trong bối cảnh các giao dịch thương mại điện tử diễn ra hoàn toàn qua mạng và trực tiếp tới người dùng tiêu dùng cuối cùng. Chính sách thuế này không thể bao gồm hết tất cả các giao dịch xuyên biên giới, dẫn đến một số NCCNN có thể né tránh nghĩa vụ thuế, khi không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.

Số thu thuế từ các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới trong ba năm gần đây có biến động nhưng chưa ổn định, với các mức thu thuế lần như là 1.168 tỷ đồng (2019), 1.144 tỷ đồng (2020) và 1.591 tỷ giá đồng (2021). Trước những khó khăn này, Tổng Cục thuế đã phát triển nhiều giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác thu thuế, đặc biệt là đối với các NCCNN không có cơ sở thường trú tại Việt Nam. Một trong những bước tiến quan trọng là sự ra đời của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, tạo cơ sở pháp lý vững chắc, đặc biệt là quy định tại Điểm 4 Điều 42, yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ không có cơ sở thường xuyên tại Việt Nam phải thực hiện trực tiếp hoặc ủy quyền thực hiện đăng ký thuế, khai thuế và nộp thuế tại Việt Nam.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, Tổng thuế Thuế tiếp tục đổi mới phương thức quản lý thuế, đặc biệt là phát triển Cổng TTĐT dành cho NCCNN, giúp các nhà cung cấp dịch vụ này thực hiện thủ tục thuế từ xa một cách nhanh chóng và thuận tiện. Đến nay, có 120 NCCNN đã đăng ký, khai thuế và nộp thuế qua Cổng TTĐT, với tổng số thuế khai và tiền trực tiếp qua Thành Đạt 8,687 tỷ đồng trong năm 2024, tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt 74% so với dự toán.

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác quản lý thuế đối với thương mại điện tử Xuyên biên giới vẫn phải là một số khó khăn. Những câu câu chủ yếu liên quan đến ba vấn đề chính: chính sách thuế, xây dựng cơ sở dữ liệu và công tác thanh tra, kiểm tra.

Một trong những vấn đề cần giải quyết là quy định về hóa đơn đối với NCCNN. Do các nhà cung cấp này không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, việc cấp và quản lý hóa đơn gặp rất nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới như các giao dịch điện tử và dịch vụ quảng cáo trực tuyến vẫn chưa được xác định rõ ràng về thuế nghĩa vụ trong hệ thống pháp lý hiện hành.

Công tác xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu cũng là một yếu tố quan trọng giúp cơ quan nhận diện thuế và giám sát các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới. Tuy nhiên, việc kết nối dữ liệu giữa các cơ quan, bộ, ngành và Tổng thuế vẫn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến việc phân tích và sử dụng dữ liệu chưa đạt được hiệu quả như kỳ vọng.

Giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý thuế

Trước những khó khăn trên, Tổng Cục Thuế đã và đang phát triển một loạt các giải pháp đồng bộ để cải thiện công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử, đặc biệt là các giao dịch xuyên biên giới. Những giải pháp này không chỉ tập trung vào các giải pháp khung hoàn thiện mà còn chú ý ứng dụng công nghệ, cải thiện cơ sở dữ liệu và tăng cường công truyền tuyên truyền.

Một là, tiếp tục hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn, kinh nghiệp quốc tế trong quản lý thuế đối với TMĐT từ đó tham mưu, đề xuất các giải pháp xây dựng chính sách thuế, quản lý thuế và các Luật liên quan đối với hoạt động TMĐT tại Việt Nam.

Hai là, tiếp tục đổi mới phương thức quản lý phù hợp với với tinh thần đổi mới, sáng tạo trong kỷ nguyên chuyển đổi số: Xây dựng cơ sở dữ liệu Big data từ các các ngân hàng, các ví điện tử, các đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến, các tổ chức thẻ quốc tế, nghiên cứu áp dụng công nghệ (trong đó có AI) để nhận diện thanh toán của hoạt động TMĐT xuyên biên giới, từ đó làm cơ sở đối soát dữ liệu kê khai của NNT, đảm bảo thu đúng, thu đủ vào NSNN; đồng thời, nhận diện NCCNN có phát sinh doanh thu tại Việt Nam nhưng chưa đăng ký thuế để đưa vào diện quản lý thuế.

Ba là, cơ quan thuế tiếp tục phân tích cơ sở dữ liệu NCCNN kê khai, nộp thuế qua Cổng TTĐT dành cho NCCNN; cơ sở dữ liệu kê khai các tổ chức Việt Nam khấu trừ, nộp thay NCCNN trong hệ thống quản lý thuế tập trung (TMS) và kết hợp dữ liệu từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xây dựng kế hoạch và tổ chức thanh kiểm tra điểm trọng điểm đối với tổ chức Việt Nam khấu trừ thay NCCNN tại Việt Nam.

Bốn là, tổng hợp kinh nghiệm quốc tế và rà soát mô hình hoạt động của các tập đoàn công nghệ lớn để tham mưu báo cáo các cấp có thẩm quyền đàm phán để sửa đổi, bổ sung các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần để phù hợp với đặc điểm của các mô hình kinh doanh trong nền kinh tế số, tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh, công bằng giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Năm là, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách mới, xây dựng chương trình tuyên truyền đến các NCCNN để kịp thời nắm bắt, hiểu và tuân thủ quy định pháp luật thuế tại Việt Nam.