Cải cách thủ tục hành chính thuế nhằm đáp ứng nhu cầu tất yếu, thực tiễn trong giai đoạn 2025–2026
Lê Phượng
Trong tiến trình xây dựng một nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) đóng vai trò trung tâm, đặc biệt trong các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp như thuế.
Thủ tục hành chính thuế không chỉ là công cụ quản lý của nhà nước mà còn là yếu tố cấu thành môi trường đầu tư, kinh doanh quốc gia. Do đó, việc đơn giản hóa, cắt giảm TTHC thuế được xem là bước đi chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và hội nhập kinh tế quốc tế.
Trên tinh thần chỉ đạo tại Công điện số 22/CĐ-TTg ngày 09/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ, ngành Thuế đã xác lập cải cách TTHC là nhiệm vụ trọng tâm, cần triển khai khẩn trương, đồng bộ và quyết liệt. Hội thảo lấy ý kiến về phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC thuế do Cục Thuế tổ chức là minh chứng rõ ràng cho quyết tâm cải cách hành chính thuế trong giai đoạn 2025–2026.
Quang cảnh Hội thảo lấy ý kiến về phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế
Cải cách TTHC thuế không phải là hoạt động tự phát, mà dựa trên nền tảng pháp lý và chỉ đạo vĩ mô. Cụ thể, Công điện số 22/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành cắt giảm tối thiểu 30% thời gian xử lý TTHC và chi phí tuân thủ, đồng thời bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Tiếp đó, Nghị quyết số 66/NQ-CP năm 2025 nêu rõ mục tiêu đến năm 2026 là giảm 50% thời gian giải quyết TTHC, 50% chi phí tuân thủ, 100% báo cáo doanh nghiệp thực hiện điện tử, 100% TTHC đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến toàn trình.
Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính và Cục Thuế đã cụ thể hóa thành các chỉ đạo nội bộ như Thông báo số 316/TB-BTC ngày 14/3/2025, với mục tiêu rõ ràng: giảm 30–40% TTHC và giảm tối đa chi phí cho người nộp thuế (NNT).
Hệ thống TTHC thuế hiện hành gồm 219 thủ tục, thực hiện ở 3 cấp: Cục, Chi cục và Đội thuế liên huyện. Trong đó: 134 TTHC (chiếm 61,2%) đã được cung cấp ở mức dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 105 TTHC đã tích hợp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Về hình thức tiếp nhận hồ sơ, có sự chuyển biến rõ rệt theo hướng điện tử hóa. Cụ thể, năm 2024, hơn 87% hồ sơ TTHC thuế được thực hiện trực tuyến, tăng mạnh so với các năm trước. Những thủ tục có tần suất cao như khai thuế, hoàn thuế, đăng ký thuế đều có tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến trên 99%. Điều này cho thấy hiệu quả ban đầu của cải cách hành chính thuế, góp phần giảm áp lực cho cơ quan quản lý và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, hệ thống TTHC thuế vẫn tồn tại nhiều bất cập như: biểu mẫu còn phức tạp, một số thủ tục chưa được điện tử hóa toàn trình, việc khai báo thông tin còn trùng lặp, dữ liệu chưa được chia sẻ giữa các cơ quan quản lý nhà nước.
Ngành thuế đã xác định tám nhóm nhiệm vụ chiến lược nhằm thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa TTHC thuế trong giai đoạn 2025–2026, bao gồm:
Rà soát pháp lý: Hệ thống văn bản liên quan đến TTHC thuế được xem xét toàn diện, từ Luật Quản lý thuế, Nghị định 126/2020/NĐ-CP, Thông tư 80/2021/TT-BTC, đến các thông tư mới ban hành như Thông tư 86/2024/TT-BTC;
Điện tử hóa quy trình: Tất cả TTHC đủ điều kiện sẽ được nâng lên mức dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tích hợp với Cổng Dịch vụ công Quốc gia và các cơ sở dữ liệu dân cư, doanh nghiệp, bảo hiểm xã hội;
Tự động hóa xử lý hồ sơ: Thay vì xử lý thủ công, các phần mềm quản lý thuế sẽ được nâng cấp, tái sử dụng dữ liệu đã số hóa nhằm giảm tối đa thời gian xử lý;
Chuẩn hóa biểu mẫu, hồ sơ: Các thành phần hồ sơ, giấy tờ được rà soát, loại bỏ nội dung trùng lặp, biểu mẫu được đơn giản hóa ngôn ngữ để người dân dễ hiểu, dễ làm;
Thực hiện “một lần khai, nhiều lần dùng”: Người nộp thuế không phải khai lại thông tin đã có trong hệ thống;
Tăng cường lấy ý kiến phản hồi: Định kỳ khảo sát mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp để kịp thời điều chỉnh TTHC phù hợp thực tiễn;
Ngoài ra, một số thủ tục liên ngành cũng sẽ được liên thông, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong xử lý hồ sơ thuế.
Hội thảo lấy ý kiến về phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC thuế là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm sự đồng thuận từ các bên liên quan. Đại biểu từ Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp, VCCI, các hiệp hội và doanh nghiệp đã có những chia sẻ thực tiễn quý báu, đồng thời đóng góp nhiều giải pháp cụ thể cho ngành Thuế.
Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh năm phương hướng triển khai gồm: Rà soát toàn diện, xác định TTHC có thể đơn giản hóa; Đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường dịch vụ công trực tuyến; Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan trong xử lý hồ sơ; Đề xuất kịp thời sửa đổi quy định pháp lý không còn phù hợp; Truyền thông, hỗ trợ người dân trong thực hiện TTHC mới.
Cải cách TTHC thuế không chỉ là yêu cầu từ Chính phủ mà còn là nhu cầu nội tại từ thực tiễn quản lý và nhu cầu của xã hội. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, tăng trưởng kinh tế gắn liền với sự minh bạch, thuận lợi về thủ tục, việc cắt giảm và đơn giản hóa TTHC thuế cần được triển khai sâu rộng, đồng bộ và quyết liệt.
Với những giải pháp đã và đang được triển khai, cùng sự đồng thuận từ các bên liên quan, ngành Thuế hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một hệ thống thủ tục hành chính hiện đại, tinh gọn và hiệu quả hơn, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững của đất nước.
