Cải cách thủ tục, giảm chi phí để tăng sức cạnh tranh cho ngành sữa

Nút thắt từ tư duy quản lý đa ngành

Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo sát sao của Trung ương và Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh phân cấp tài khóa cho các địa phương.

Những nỗ lực này đã mang lại các số liệu vô cùng khả quan khi Bộ đã cắt giảm được 8.987 ngày giải quyết thủ tục, tương ứng giảm hơn 53%, giúp tiết kiệm khoảng 5.310 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Số thủ tục hành chính cấp Bộ cũng được tinh gọn mạnh mẽ từ 267 xuống còn 148 thủ tục. Đồng thời, Bộ đã bãi bỏ 13 trong tổng số 40 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, đạt tỷ lệ cắt giảm hơn 36%, vượt yêu cầu tối thiểu mà Trung ương đề ra.

Tuy nhiên, đối với ngành sữa, một lĩnh vực chịu sự giao thoa quản lý của nhiều cơ quan chuyên ngành, cộng đồng doanh nghiệp cho biết vẫn còn không ít quy định chồng chéo cần tiếp tục rà soát để việc giảm chi phí đi vào thực chất.

Ông Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam, phân tích hiện nay sữa tươi nguyên liệu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý; hoạt động chế biến thuộc trách nhiệm của Bộ Công Thương; trong khi các sản phẩm sữa bổ sung vi chất dinh dưỡng lại do Bộ Y tế phụ trách. Chính sự phân mảnh này đã tạo ra những nút thắt lớn, điển hình là quy định kiểm dịch đối với các sản phẩm sữa đã qua chế biến.

Hiện tại, tất cả các loại sữa và sản phẩm từ sữa khi lưu thông đều thuộc diện phải kiểm dịch bắt buộc. Theo Hiệp hội Sữa Việt Nam, cách tiếp cận cào bằng này chưa thực sự phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại dựa trên mức độ rủi ro. Xét về mặt kỹ thuật, các sản phẩm như sữa thanh trùng, sữa tiệt trùng hay sữa bột đều đã trải qua quy trình xử lý nhiệt nghiêm ngặt và đóng gói khép kín trên các dây chuyền công nghệ hiện đại.

Nguy cơ mang mầm bệnh hay lây lan dịch bệnh từ nhóm này là rất thấp. Việc bắt buộc kiểm dịch nội địa đối với các thành phẩm đã qua chế biến vô tình làm phát sinh thêm thời gian, chi phí lưu kho và làm giảm đáng kể sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Cần quy chuẩn đồng bộ để bảo vệ chuỗi giá trị

Bên cạnh bất cập về kiểm dịch, làn sóng sáp nhập, thay đổi địa giới hành chính tại các địa phương thời gian qua cũng đang làm phát sinh những vướng mắc mang tính thủ tục. Nhiều doanh nghiệp phản ánh, các giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm đã được cơ quan thẩm quyền cấp hợp pháp trước đây bỗng nhiên gặp khó khăn khi sử dụng do địa phương thay đổi tên gọi hoặc sáp nhập đơn vị hành chính.

Để duy trì tính ổn định của hoạt động sản xuất kinh doanh, Hiệp hội Sữa Việt Nam kiến nghị các giấy tờ pháp lý cũ cần được kế thừa giá trị tuyệt đối. Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần sớm ban hành hướng dẫn thống nhất để các địa phương triển khai đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi áp dụng một kiểu gây phiền hà cho doanh nghiệp.

Ở một góc nhìn sâu sắc hơn về chuỗi giá trị từ nông trại đến bàn ăn, TS. Nguyễn Văn Trọng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam, chỉ ra một khoảng trống pháp lý lớn: sự thiếu hụt quy chuẩn quốc gia về sữa tươi nguyên liệu. Hiện nay, hoạt động thu mua sữa tươi trên thị trường vẫn chủ yếu dựa trên các tiêu chuẩn riêng do từng doanh nghiệp chế biến tự ban hành, chưa có một bộ thước đo chung làm căn cứ pháp lý cho toàn ngành.

Thực trạng này đẩy người chăn nuôi bò sữa vào thế yếu và chịu nhiều rủi ro. Giá thu mua có thể bị điều chỉnh giảm sâu nếu một vài chỉ tiêu kỹ thuật không đáp ứng đúng bộ tiêu chuẩn nội bộ của phía thu mua. Do đó, việc sớm ban hành một quy chuẩn quốc gia thống nhất về sữa tươi nguyên liệu không chỉ giúp minh bạch hóa các tiêu chí đánh giá chất lượng mà còn bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà máy chế biến và người nông dân.

Việc tháo gỡ đồng bộ từ thủ tục hành chính đến quy chuẩn kỹ thuật sẽ là bệ đỡ vững chắc giúp ngành sữa Việt Nam tối ưu hóa năng lực vận hành và phát triển bền vững.