Bức tranh tổng thể và hướng mở cho tăng trưởng mới

Động lực phục hồi rõ nét nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, lạm phát toàn cầu chưa hạ nhiệt và nhiều điểm nóng địa chính trị kéo dài, kết quả đạt được cho thấy nền tảng ổn định vĩ mô của Việt Nam đang được củng cố, trong khi cách thức điều hành kinh tế ngày càng cho thấy sự linh hoạt và thích ứng tốt hơn.

Điều quan trọng hơn, tinh thần điều hành không chỉ dừng ở phản ứng trước khó khăn mà đang chuyển dịch sang tư duy “tái thiết – kích hoạt động lực mới”. Chính phủ thể hiện quyết tâm củng cố thể chế, mở rộng không gian phát triển và tạo lập các thị trường mới để duy trì tốc độ tăng trưởng trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt. Những định hướng này mang ý nghĩa chiến lược trong việc định hình mô hình tăng trưởng giai đoạn tới, với trọng tâm là kinh tế số, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và tăng cường năng lực sản xuất trong nước.

Bức tranh tổng thể của nền kinh tế trong 11 tháng cho thấy đà phục hồi ngày càng rõ rệt và có chiều sâu hơn so với cùng kỳ các năm trước. Ba yếu tố nổi bật tạo nên nền móng ổn định của giai đoạn này bao gồm kiểm soát lạm phát, tăng trưởng thu ngân sách và sự cải thiện của thương mại quốc tế.

Thứ nhất, việc kiểm soát lạm phát với mức tăng khoảng 3,3% trong mười một tháng tạo không gian điều hành thuận lợi cho chính sách tiền tệ và tâm lý thị trường. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế còn chịu áp lực giá cả, việc giữ lạm phát ở mức an toàn phản ánh hiệu quả của các công cụ điều tiết, đồng thời giúp ổn định môi trường kinh doanh.

Thứ hai, thu ngân sách tăng mạnh và vượt xa dự toán dù Chính phủ thực hiện nhiều biện pháp miễn – giảm – gia hạn thuế, phí nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Điều này thể hiện hoạt động sản xuất – kinh doanh trong nước vẫn duy trì tốt, đồng thời năng lực quản lý thu được cải thiện. Thu từ các khu vực kinh tế chủ lực và từ hoạt động thương mại quốc tế đều tăng, tạo dư địa tài khóa cho đầu tư phát triển trong năm 2026.

Thứ ba, khu vực xuất nhập khẩu và sản xuất công nghiệp có sự khởi sắc rõ rệt. Tổng kim ngạch thương mại gần chạm ngưỡng 840 tỷ USD, xuất siêu duy trì ổn định. Chỉ số sản xuất công nghiệp bật tăng trong tháng 11 cho thấy chuỗi cung ứng tiếp tục phục hồi, trong khi nhiều địa phương báo cáo mức tăng trưởng cả năm trên 8%. Cùng với đó, tiêu dùng nội địa tăng hơn 7% tiếp tục đóng vai trò là trụ cột quan trọng của tăng trưởng, bù đắp sự chậm phục hồi của cầu thế giới.

Một điểm sáng đáng chú ý nữa là sự hồi phục mạnh của khu vực doanh nghiệp trong nước, với hơn 275.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, vượt xa số lượng rút lui. Điều này không chỉ phản ánh niềm tin thị trường cải thiện mà còn thể hiện quá trình tái tạo năng lực sản xuất mới của nền kinh tế.

Tuy nhiên, những kết quả tích cực này vẫn đi kèm thách thức. Áp lực tỷ giá và lãi suất gia tăng khi các nền kinh tế lớn vẫn duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt; động lực xuất khẩu truyền thống chưa đạt kỳ vọng; thị trường bất động sản và giá nhà ở vẫn cao trong khi nguồn cung nhà ở xã hội thiếu; tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại có xu hướng tăng vào dịp cuối năm; và hệ thống pháp luật, thủ tục hành chính tiếp tục là điểm nghẽn ở nhiều lĩnh vực. Những yếu tố này đòi hỏi điều hành vĩ mô phải liên tục điều chỉnh theo hướng chủ động, gắn kết và phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành.

Chìa khóa mở không gian tăng trưởng mới

Trong nhóm các động lực thúc đẩy tăng trưởng, đầu tư công và phát triển hạ tầng tiếp tục là trọng tâm điều hành của Chính phủ. Với tỷ lệ giải ngân trên 60% trong 11 tháng, nhiều dự án hạ tầng giao thông quan trọng đang chuẩn bị khánh thành hoặc khởi công trong tháng 12. Khi những dự án này đi vào vận hành, kỳ vọng lan tỏa tới thị trường xây dựng, logistics, bất động sản công nghiệp và dịch vụ sẽ rõ nét hơn. Đây được xem là tiền đề quan trọng để phục hồi tổng cầu và kích hoạt chu kỳ đầu tư mới trong năm 2026.

Cùng với đó, dòng vốn FDI tiếp tục duy trì xu hướng mở rộng, với vốn thực hiện đạt mức cao nhất trong 5 năm. Điều này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh, đặc biệt khi Chính phủ đẩy nhanh tiến trình cải cách thể chế và cải thiện chất lượng điều hành. Sự gia tăng của FDI, song hành với khả năng hấp thụ vốn của khu vực doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện cho nền kinh tế tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, để tận dụng hết tiềm năng này, điểm then chốt là cải cách thể chế. Chính phủ đã xác định một loạt nhiệm vụ trọng tâm như: rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan quy hoạch; hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp; giảm mạnh các thủ tục gây cản trở doanh nghiệp; xây dựng các nghị quyết chiến lược về kinh tế nhà nước, FDI, văn hóa; và cải cách hành chính theo hướng minh bạch, cắt giảm chi phí tuân thủ.

Những định hướng này cho thấy nỗ lực chuyển từ xử lý tình huống sang kiến tạo khung khổ điều hành dài hạn để thu hút nguồn lực xã hội, tăng năng suất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng chú trọng hỗ trợ sản xuất – kinh doanh thông qua mở rộng gói kích cầu tiêu dùng, cân đối cung cầu hàng hóa dịp Tết, hỗ trợ thị trường lao động, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời khắc phục hậu quả thiên tai nhằm đảm bảo hoạt động kinh tế – xã hội không bị gián đoạn.

Ở góc độ xã hội, mục tiêu phát triển bao trùm tiếp tục được nhấn mạnh, với trọng tâm là chương trình xây dựng 100.000 căn nhà ở xã hội năm 2025, chính sách chăm lo Tết cho người có công, hộ nghèo và các vùng khó khăn, cùng với các biện pháp ứng phó thiên tai.

Những định hướng điều hành được đưa ra tại phiên họp tháng 11/2025 cho thấy Chính phủ đang xây dựng mô hình tăng trưởng theo bốn trục chính gồm: hạ tầng hiện đại, thị trường nội địa vững mạnh, liên kết vùng – đô thị hiệu quả và thể chế tiên tiến. Đây là nền tảng để Việt Nam chuyển từ giai đoạn phục hồi sang tăng trưởng cao và bền vững hơn. Với quyết tâm cải cách thể chế, thúc đẩy hạ tầng, làm mới các động lực tăng trưởng và tăng cường an sinh, nền kinh tế Việt Nam có cơ sở để bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động hơn, khả năng chống chịu tốt hơn và triển vọng tăng trưởng chất lượng cao hơn.