Biến đầu tư tác động thành đòn bẩy tài chính cho phát triển bao trùm

Dấu ấn của tư duy kinh doanh mới

Ngày 10/12, Diễn đàn Đầu tư Tác động Việt Nam 2025 đã diễn ra tại Hà Nội, quy tụ hơn 150 nhà đầu tư, doanh nghiệp tạo tác động (SIB), các tổ chức hỗ trợ và đại diện Chính phủ. Diễn đàn khẳng định một xu hướng tất yếu của nền kinh tế hiện đại sự chuyển dịch từ mục tiêu lợi nhuận đơn thuần sang tạo ra giá trị kép (kinh tế và xã hội/môi trường).

Trong bối cảnh Việt Nam đang đóng góp 60% GDP và tạo việc làm cho 85% lực lượng lao động thông qua khu vực doanh nghiệp, sự lựa chọn phát triển dựa trên tác động xã hội đang trở thành một lực hấp dẫn mới đối với cả vốn trong nước và quốc tế.

PGS. TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh rằng khu vực doanh nghiệp không chỉ là động lực kinh tế mà đang đóng góp ngày càng nhiều vào giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia.

Điểm nhấn đáng tự hào và mang tính chính luận cao nhất chính là kết quả Chỉ số Đầu tư Tác động Việt Nam (Orange Index) 2025. Với 51/100 điểm, Việt Nam không chỉ vượt mức trung bình toàn cầu (44 điểm) mà còn tiếp tục dẫn đầu ASEAN.

Con số này là minh chứng rõ ràng cho sự trưởng thành của hệ sinh thái đầu tư tác động trong nước, phản ánh sự đồng pha giữa nhu cầu thị trường, định hướng chính sách quốc gia về phát triển bền vững và sự lớn mạnh về chất lượng của các Doanh nghiệp tạo Tác động (SIB).

Điều đặc biệt ấn tượng là sự cân bằng điểm số ở ba lĩnh vực Giới, Khí hậu và Tác động cộng đồng. Trong đó, kết quả về bình đẳng giới với 65% SIB được lãnh đạo bởi phụ nữ là một điểm sáng hiếm có trên bản đồ đầu tư toàn cầu.

 Đây là phản ánh chân thực của một xã hội đang trao quyền mạnh mẽ hơn cho phụ nữ và nhóm yếu thế thông qua mô hình kinh doanh đổi mới, đồng thời tạo ra một lợi thế cạnh tranh nhân văn cho hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam.

Việc số lượng SIB tăng từ 22.000 lên 26.000 chỉ trong ba năm (2022-2025) cho thấy tốc độ và sức sống của khu vực này, bất chấp những biến động toàn cầu. Điều này chứng minh rằng, đầu tư tác động không còn là một xu hướng từ thiện mà đã trở thành một mô hình kinh doanh bền vững, thu hút niềm tin cộng đồng và hấp dẫn các nhà đầu tư quốc tế.

Ba trụ cột hành động then chốt

Để duy trì và nâng cao vị thế dẫn đầu này, Diễn đàn đã chỉ ra ba trụ cột hành động then chốt là những định hướng mang tính chiến lược mà Chính phủ, VCCI và các đối tác quốc tế cần tập trung nguồn lực.

Thứ nhất là nâng cao năng lực cốt lõi và tư duy thị trường cho các SIB. Doanh nghiệp tạo tác động không chỉ cần ý tưởng nhân văn mà cần có khả năng quản trị và phát triển thị trường chuyên nghiệp để biến tác động xã hội thành lợi nhuận tài chính bền vững.

Thứ hai là ưu tiên các lĩnh vực có tác động lớn và tăng cường tài chính hỗn hợp. Kinh nghiệm từ các đối tác quốc tế như Canada, thông qua dự án Sẵn sàng cho Đầu tư Tác động (IIRV), cho thấy tài chính hỗn hợp (kết hợp vốn tư nhân và vốn ưu đãi/hỗ trợ kỹ thuật) là cơ chế hiệu quả để huy động vốn tư nhân vào những lĩnh vực rủi ro cao nhưng tác động lớn như khí hậu và bình đẳng giới. Sự hỗ trợ của Canada đã giúp gần 250 doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn 17,5 triệu đô la Canada, là một minh chứng sống động.

Thứ ba và quan trọng nhất là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và môi trường kinh doanh. Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, cơ quan quản lý cần sớm tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng, khuyến khích sự phát triển toàn diện của hệ sinh thái này. Hiện tại, nhu cầu thị trường và sự trưởng thành của doanh nghiệp đã đồng pha với nhau, nhưng hành lang pháp lý cần phải theo kịp để không kìm hãm động lực này.

Còn Giáo sư Durreen Shahnaz, nhà sáng lập IIX, cho rằng nếu được hỗ trợ đúng mức, Việt Nam hoàn toàn có thể mở khóa hàng tỷ đô la trong thập kỷ tới. Đây không phải là một dự báo lạc quan vô căn cứ, mà là sự nhìn nhận tiềm năng của một quốc gia có tỷ lệ SIB nữ lãnh đạo cao, có cam kết khí hậu mạnh mẽ, và có nhu cầu phát triển bền vững nội tại lớn.

Việt Nam đang đứng ở một thời điểm then chốt để chuyển đổi từ một nền kinh tế đang phát triển nhanh sang một nền kinh tế phát triển bền vững, bao trùm. Vị thế dẫn đầu ASEAN về đầu tư tác động là niềm tự hào và là cú hích chiến lược, đòi hỏi sự đồng hành chặt chẽ giữa Chính phủ, khu vực doanh nghiệp và các định chế quốc tế để kiến tạo một môi trường mà ở đó, tiền vốn chảy vào không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn tạo ra sự thay đổi tích cực, vững bền cho xã hội và hành tinh.