Hoàng hôn vàng rực phủ lên hàng dừa Bến Tre, mở ra khát vọng chinh phục thị trường toàn cầu. Từ giọt nước trong veo đến các sản phẩm tinh chế trên kệ hàng toàn cầu, “xứ dừa” đã kết nối truyền thống và hiện đại, hướng tới nền nông nghiệp bền vững.
Hành trình từ vườn dừa ra thế giới
Dưới tán dừa rợp mát ở xã Thanh Tân, Mỏ Cày Bắc, ông Nguyễn Văn Bảy, một nông dân kỳ cựu, nở nụ cười: “Sản phẩm nhà tôi giờ vươn ra Mỹ, Trung Quốc, và nghe nói châu Âu cũng ưa chuộng, giá tốt hơn nhờ liên kết hợp tác xã và doanh nghiệp.” Với sự hỗ trợ từ hợp tác xã, ông Bảy chuyển sang canh tác hữu cơ đạt chuẩn, cung cấp nguyên liệu cho Công ty CP Đầu tư Dừa Bến Tre (BEINCO), Công ty TNHH XNK Trái cây Chánh Thu (Chánh Thu)..., mở đường cho dừa Bến Tre chinh phục thế giới.
Sản phẩm từ dừa của BEINCO, biểu tượng cho sự sáng tạo và chất lượng trong chế biến dừa Bến Tre
Năm 2024, ngành dừa Bến Tre đạt diện tích gần 80.000 ha với sản lượng hơn 700.000 tấn, đóng góp 500 triệu USD vào kim ngạch xuất khẩu 1,75 tỷ USD của tỉnh. Các sản phẩm từ nguyên liệu thô đến chế biến sâu đáp ứng nhu cầu ổn định tại Mỹ, EU và Trung Quốc. Sang quý I/2025, sản lượng dừa đạt hơn 180 triệu trái, tăng 1,4% so với cùng kỳ, nhờ cải tiến kỹ thuật và mở rộng thị trường quốc tế.
Cam kết nông nghiệp xanh giúp tỉnh giảm 557 ha diện tích nhiễm sâu bệnh, trong đó có sâu đầu đen, nhờ thả 64 triệu con ong ký sinh và cải tiến kỹ thuật canh tác. Giá dừa khô ổn định ở mức 100.000–150.000 đồng/12 trái, mang lại thu nhập bền vững cho hơn 200.000 hộ dân. Diện tích dừa hữu cơ tăng từ 20.800 ha (2024) lên 21.300 ha, chiếm hơn 26% tổng diện tích, tạo nền tảng cho chế biến giá trị cao và phát triển bền vững.
Các doanh nghiệp địa phương như BEINCO và Chánh Thu đóng vai trò quan trọng trong việc đưa nông sản Bến Tre ra thị trường quốc tế. BEINCO, dưới sự dẫn dắt của ông Trần Văn Đức – Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc, chuyên chế biến các sản phẩm như nước dừa, dầu dừa, dừa nắp khoen... Năm qua, BEINCO đạt kim ngạch xuất khẩu 40 triệu USD, chủ yếu tại Mỹ. Trong khi đó, Chánh Thu, với kinh nghiệm dày dặn, tập trung cung cấp dừa tươi và trái cây, đáp ứng tiêu chuẩn EU, Trung Quốc.
Ông Trần Văn Đức, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc BEINCO, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Bến Tre, dẫn dắt doanh nghiệp địa phương thúc đẩy ngành dừa vươn xa
Để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, Bến Tre đẩy mạnh canh tác hữu cơ, tham gia hội chợ như Fruit Logistica, đưa sản phẩm chế biến sâu vào siêu thị châu Âu. Gần đây, tỉnh mở rộng cung cấp dừa tươi sang Trung Quốc với 32 mã số vùng trồng mới cho hơn 810 ha. Tổng diện tích nông sản đạt chuẩn, bao gồm dừa, bưởi, sầu riêng và các loại cây ăn trái khác, đạt gần 10.000 ha với 354 mã số vùng trồng. Nhờ liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, ngành dừa Bến Tre tiếp tục ghi dấu ấn toàn cầu.
Giá trị bền vững từ dừa
Tại Bến Tre, cây dừa không chỉ là biểu tượng văn hóa mà còn là nguồn tài nguyên quý giá. Như ông Đức từng nói: “Mọi bộ phận của cây dừa đều mang lại giá trị độc đáo.” Vỏ dừa được chế biến thành than hoạt tính y tế đạt chuẩn Mỹ, phục vụ ngành lọc nước. Xơ dừa được chế biến thành thảm phủ nông trại, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường quốc tế. Gáo dừa, qua bàn tay nghệ nhân, trở thành ly, bát tinh xảo, được ưa chuộng ở châu Âu. Những sản phẩm này tăng thu nhập, giảm rác thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Mô hình tôm-dừa tại Bến Tre, kết hợp nuôi tôm càng xanh dưới tán dừa, mang lại thu nhập bền vững và bảo vệ môi trường
Sự đa dạng của cây dừa còn thể hiện qua mô hình tôm-dừa hiệu quả. Trong ba tháng đầu năm 2025, nông dân áp dụng mô hình trên 260 ha vườn dừa kết hợp nuôi tôm càng xanh, thu hoạch 306 tấn, giá bán 150.000-300.000 đồng/kg, giúp thu nhập tăng đáng kể. Nhờ bóng dừa tạo môi trường ổn định, kết hợp kiểm soát nước và quy trình nuôi đạt chuẩn GAP, tôm phát triển tự nhiên, sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe như EU. Mô hình này không chỉ tăng nguồn thu mà còn bảo vệ đất đai, mở ra hướng phát triển lâu dài.
Bên cạnh mô hình tôm-dừa, việc cải tiến giống cây là chìa khóa nâng cao năng suất. Trung tâm Giống và Hoa kiểng phát triển giống MD2 và Queen, kháng bệnh, năng suất cao. Từ năm 2025, mã QR Code trên cây giống cho phép truy xuất nguồn gốc rõ ràng, giúp khách hàng quốc tế tin cậy vào chất lượng và nâng cao giá trị giống dừa Bến Tre.
Hệ thống thủy lợi Ba Lai và nhà máy nước Thạnh Phú đảm bảo tưới tiêu và cấp nước sạch, hỗ trợ sản xuất dừa quy mô lớn. Đến cuối tháng 3/2025, Bến Tre có 170 HTX nông nghiệp, trong đó 82 HTX liên kết với doanh nghiệp để cung cấp phân bón, thức ăn chăn nuôi, hỗ trợ nông dân sản xuất dừa, tôm đạt chuẩn hữu cơ và GAP, kết nối thị trường xuất khẩu như Hoa Kỳ, Châu Âu và New Zealand.
Dù đạt nhiều thành tựu, ngành dừa và tôm biển của Bến Tre vẫn đối mặt thách thức trong chế biến sâu. Ngành dừa và tôm biển bị hạn chế bởi sản xuất nhỏ lẻ, thiếu công nghệ cao, khiến sản phẩm chưa thể mở rộng sang thực phẩm chức năng, mỹ phẩm hay chế biến sâu. Ông Võ Tiến Sĩ - Phó Giám đốc Sở NN&MT, nhấn mạnh: “Chế biến ngay tại địa phương, gắn với vùng nguyên liệu tập trung, sẽ nâng cao giá trị nông sản, đặc biệt là tôm biển.”
Trụ sở Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bến Tre, nơi định hướng phát triển nông nghiệp xanh và bền vững
Để vượt qua thách thức về chế biến sâu, trong Quý II/2025, Bến Tre tập trung xây dựng và nâng cấp các nhà máy chế biến hiện đại, phát triển các sản phẩm giá trị cao như tôm đông lạnh cao cấp và thực phẩm chức năng từ dừa, khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ tự động hóa và chế biến sinh học. Tỉnh đang hỗ trợ hợp nhất sản xuất nhỏ lẻ thông qua liên kết hợp tác xã và doanh nghiệp để hình thành các khu chế biến tập trung, đề xuất chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ vốn để nhập máy móc hiện đại, từ đó khắc phục hạn chế thiếu công nghệ.
Nhắm mục tiêu tăng trưởng kinh tế vượt 6% trong năm 2025, Bến Tre đặt ngành dừa làm trọng tâm. Từ mô hình tôm-dừa, giống dừa mới, đến chương trình OCOP, mỗi bước đi đều khẳng định sự sáng tạo. Dù còn thách thức, người dân Bến Tre không ngừng nỗ lực đưa sản phẩm vươn xa, ghi dấu ấn toàn cầu.
Nông nghiệp Bến Tre – động lực phát triển kinh tế
Nông nghiệp Bến Tre là trụ cột kinh tế xanh, với 8 nhóm sản phẩm chủ lực trải rộng 9 địa phương. Năm 2024, tỉnh giải ngân hơn 4.500 tỷ đồng vốn đầu tư công, nâng cấp hạ tầng nông nghiệp, từ hệ thống thủy lợi Ba Lai đến trạm bơm cấp nước, đảm bảo sản xuất ổn định trước hạn mặn.
Ngành giống và hoa kiểng Chợ Lách tỏa sáng với 10 triệu sản phẩm, phục vụ thị trường nội địa và hướng tới thị trường quốc tế. Chăn nuôi phát triển an toàn với hơn 210.500 con bò, 415.000 con heo, được kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt. Thủy sản bứt phá với sản lượng hơn 120.600 tấn, nổi bật là hơn 3.800 ha nuôi tôm công nghệ cao, đạt 95% kế hoạch, sẵn sàng cho xuất khẩu chất lượng cao.
Với 118 xã đạt chuẩn nông thôn mới, gồm 49 xã nâng cao và 19 xã kiểu mẫu, cùng 357 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, Bến Tre thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị và chuyển đổi số. Hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2025, tỉnh tiên phong trong nông nghiệp bền vững, tích hợp công nghệ cao và phát triển tuần hoàn.
