Bất an với xe tự chế

Nỗi ám ảnh mang tên xe tự chế

Xe ba bánh, xe ba gác tự chế từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh với nhiều người dân Thủ đô. Những chiếc xe tự chế chở hàng hóa cồng kềnh, không có vật dụng che chắn, len lỏi, tung hoành trên khắp các ngả đường không chỉ khiến người tham gia giao thông khiếp sợ mà còn khiến lực lượng chức năng rất vất vả trong kiểm tra, xử lý. Đã có những vụ tai nạn thương tâm xảy ra mà nguyên nhân chính từ xe tự chế này. 

Theo thống kê, trong quý I/2024, tình hình tai nạn giao thông (TNGT) trên địa bàn Thủ đô diễn biến phức tạp, số vụ tai nạn gia tăng ở mức cao.Cụ thể, toàn thành phố đã xảy ra 385 vụ TNGT, làm 175 người chết, 313 người bị thương; Tăng 106 vụ (37,99%), tăng 16 người chết (10,06%), tăng 130 người bị thương (71,04%) so với cùng kỳ năm 2023. Có 8/30 quận, huyện, thị xã có số người chết do TNGT tăng cao (trên 10 người/quý), tăng cả 3 tiêu chí (số vụ, số người chết, số người bị thương) so với cùng kỳ năm 2023, gồm: Hoàng Mai, Long Biên, Nam Từ Liêm, Gia Lâm, Đông Anh, Sơn Tây, Chương Mỹ, Ứng Hòa.

Các vi phạm về trật tự an toàn giao thông chủ yếu như: vi phạm nồng độ cồn; vi phạm tốc độ; vượt ẩu; đi sai làn đường; không chấp hành tín hiệu đèn giao thông, biển báo hiệu đường bộ… Trong số đó, đáng chú ý là các xe quá khổ, quá tải, cơi nới thành thùng, xe công nông, xe 3, 4 bánh tự chế ... tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất an toàn giao thông.

Thực tế, để giải quyết vấn đề này, thành phố đã ban hành nhiều văn bản, yêu cầu cơ quan chức năng tăng cường công tác kiểm tra, xử lý. Tuy nhiên, sau mỗi đợt ra quân, các loại xe “độ”, xe tự chế lại tiếp tục tung hoành trên khắp các ngả đường Thủ đô.

Có nhiều nguyên nhân đưa ra để lý giải vì sao vẫn chưa thể giải quyết cơ bản vấn đề xe tự chế ở Hà Nội. Trong đó, nguyên nhân quan trọng là sự thiếu kiên trì, quyết liệt, e ngại của lực lượng chức năng. Không ít người thực thi công vụ ngại "đụng" vào xe tự chế, phần vì cho rằng đó là phương tiện mưu sinh của người lao động thu nhập thấp. Theo số liệu của Công an TP Hà Nội, trên địa bàn có khoảng 6.000 xe 3 bánh tự chế, trong đó chỉ 1.300 chiếc của thương bệnh binh. Như vậy, phần lớn xe còn lại, khoảng 4.700 chiếc, là của những người vận chuyển hàng hóa thuê hoặc các đối tượng giả thương bệnh binh.

Cần kiên quyết xử lý triệt để

Theo Nghị quyết 32/2007/NQ-CP của Chính phủ về một số giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế tai nạn và ùn tắc giao thông, kể từ ngày 1/1/2008, đình chỉ lưu hành ô tô đã hết niên hạn sử dụng, xe công nông, xe tự chế 3, 4 bánh. Trường hợp cố tình vi phạm sẽ bị tịch thu phương tiện xử lý, bán phế liệu, sung vào công quỹ.

Trước đó, Chỉ thị số 46/2004/CT-TTg ngày 9/12/2004 của Thủ tướng Chính phủ về việc quản lý xe công nông tham gia giao thông đường bộ và Thông tư Liên tịch số 32 ngày 28/12/2007 của liên Bộ: Công an - Giao thông vận tải, kể từ ngày 1/1/2008, cấm lưu hành đối với các loại xe “tự chế” bao gồm: Xe công nông; xe máy kéo nhỏ phục vụ cho sản xuất nông, lâm nghiệp và xe thô sơ 3, 4 bánh nếu không làm thủ tục đăng ký, cấp biển số theo quy định hiện hành; xe cơ giới 3 bánh, trừ xe cơ giới 3 bánh dùng làm phương tiện đi lại của thương binh, người tàn tật (không chở thêm người và hàng hóa) có đăng ký, biển số…  

Mặc dù, Nghị quyết đã có, Chỉ thị đã rõ những loại xe này vẫn tồn tại và thậm chí hoạt động rất phổ biến tại một số khu vực của Thành phố Hà Nội.

Đơn cử, ngay trên địa bàn huyện Quốc Oai, phóng viên đã khảo sát thực tế và ghi nhận,hiện nay, các loại xe công nông, xe tự chế 3, 4 bánh, xe máy cày kéo rơ-moóc để vận chuyển vật liệu xây dựng… vẫn còn lưu thông trên các tuyến giao thông đường bộ huyện Quốc Oai.

Dọc trên tuyến Tỉnh lộ 81, đường trục chính Bắc Nam, đường Phố Huyện, đường Phủ Quốc, ĐT419 trong khoảng 1 giờ đồng hồ, chúng tôi đã chứng kiến hàng chục chiếc xe công nông, xe tự chế, xe thô sơ chở hàng cồng kềnh ngang nhiên hoạt động. Các phương tiện này thường được sử dụng để vận chuyển vật liệu xây dựng, hàng hóa cồng kềnh... Đặc biệt, có xe tự chế chở rơ móc mang theo những thanh sắt, dài đến 5 – 6m di chuyển với tốc độ cao khiến cho những người tham gia giao thông phải dừng lại hoặc giảm tốc độ vì sợ va chạm; những phương tiện này tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn giao thông.

Trước tình hình hoạt động ngày càng phức tạp của các loại hình xe mô tô kéo theo xe khác, vật khác, các xe ba, bốn bánh tự chế gây mất mỹ quan đô thị, tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc và tai nạn giao thông, mới đây, Công an thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch về tổng điều tra, tuyên truyền, vận động và kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm liên qua đến người điều khiển, chủ phương tiện, cơ sở sản xuất, kinh doanh xe ba, bốn bánh tự sản xuất, lắp ráp, xe mô tô kéo theo xe khác, vật khác trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Sau 1 tháng triển khai xử lý xe tự chế (15/3 - 14/4/2024), lực lượng CSGT Công an TP đã xử lý 1.815 trường hợp vi phạm liên quan đến xe ba, bốn bánh tự sản xuất lắp ráp, xe mô tô kéo theo xe khác, vật khác, xe chở hàng hóa cồng kềnh. Trong đó, lực lượng chức năng đã phát hiện và tạm giữ 366 xe ba, bốn bánh tự sản xuất lắp ráp. Đồng thời, có 691 trường hợp xe mô tô, xe gắn máy vi phạm chở hàng hóa cồng kềnh, kéo theo xe khác, vật khác bị phát hiện với 174 phương tiện bị tạm giữ.

Theo Phòng CSGT TP. Hà Nội, để chấm dứt tình trạng xe ba bánh tự chế, tự lắp ráp chở hàng cồng kềnh, vi phạm luật giao thông trên địa bàn TP, trong thời gian tới, Phòng CSGT Công an TP sẽ tiếp tục tăng cường lực lượng tuyên truyền, vận động, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, để kế hoạch được hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ của các lực lượng chức năng, các tổ chức chính trị - xã hội. Trong đó, Công an, Phòng Lao động - Thương binh và xã hội các địa phương... rà soát các đối tượng chính sách, tuyên truyền, vận động không sử dụng phương tiện tự chế, yêu cầu các cơ sở gia công cơ khí không nhận chế tạo, sản xuất xe ba bánh.

Những chế tài đủ sức răn đe đối với các hành vi vi phạm giao thông như xe tự chế đã có từ lâu. Theo đó, ngoài phạt tiền 800.000 đồng đến 1 triệu đồng với người điều khiển vi phạm, lực lượng chức năng có thể tước giấy phép lái xe 1-3 tháng và tịch thu phương tiện. Nếu những chiếc xe tự chế nghênh ngang chạy giữa ban ngày trên đường cùng người điều khiển đều bị xử lý nghiêm như mỗi đợt ra quân thì có lẽ "hung thần" này đã vắng bóng từ lâu trên các tuyến phố Hà Nội.

Nương tay với xe tự chế chính là nương tay với nguy cơ mất an toàn giao thông.