Bản Tình ca ngành điện: Những chàng trai Phù Đổng tiếp bước viết lên trang sử mới

“Biết mấy tự hào ngành điện chúng ta. Nhớ mãi năm xưa Người đã đến nơi này. Người dạy ta yêu thương, cùng kề vai bên nhau, bao tháng năm thăng trầm mà lòng vẫn sắt son, vang khúc ca trên đường, người thợ điện hát quân hành…” (Trích đoạn lời bài hát Bản tình ca ngành Điện – Tác giả Nhạc sĩ Đào Hữu Thi).

Hệ thống truyền tải điện Việt Nam từng bước hiện đại hóa, mở rộng số lượng và tăng công suất truyền tải

Đầu những năm 90 của thế kỷ trước, các nhà máy điện ở miền Bắc, đặc biệt là Thủy điện Hòa Bình không phát huy được tối đa công suất, trong khi khu vực miền Nam với một nền kinh tế năng động thì nhu cầu điện rất lớn dẫn đến mất cân bằng cung cầu, phải hạn chế phụ tải bằng cách cắt điện luân phiên.

Trước tình hình đó, trên cơ sở định hướng xây dựng đường dây siêu cao áp thống nhất hệ thống điện Bắc - Nam đã được đề cập đến trong tổng sơ đồ phát triển lưới điện giai đoạn 1 (1981 - 1985) của Việt Nam được xây dựng với sự hợp tác của Liên Xô và quá trình nghiên cứu tâm huyết của đội ngũ cán bộ tư vấn trong nước, tới năm 1990 đã hoàn thành khảo sát lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Cuối năm 1991 đầu năm 1992 triển khai khảo sát kỹ thuật và lập thiết kế kỹ thuật. Với các kết quả nghiên cứu khoa học và xét đến nhiều yếu tố kỹ thuật, chính trị, an ninh năng lượng, tháng 01/1992, công trình được Bộ Chính trị thông qua và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) ra Quyết định số 61/CT ngày 25/2/1992 phê duyệt Luận chứng kinh tế - kỹ thuật với quyết định thời gian hoàn thành là 2 năm, cho phép thực hiện song song công tác khảo sát, thiết kế, nhập vật tư - thiết bị và thi công để đảm bảo tiến độ dự án.

Đường dây 500 Kv được chia làm 4 cung đoạn để khảo sát thiết kế và xây lắp, với sự tham gia đông đảo của cả đội ngũ chính quy cán bộ, kỹ sư trong nghề, kết hợp với nhân dân địa phương, bộ đội, công an… trong suốt trong 2 năm, không kể ngày nghỉ, ngày lễ, mưa rét, bão lụt. Nhiều vị trí, máy móc không thể đưa lên được, phải huy động người các địa phương gùi từng bao xi măng, từng bao cát lên đỉnh núi cheo leo để đúc móng, như đỉnh đèo Hải Vân, đồi núi Đại Lộc, Giằng, Khâm Đức, đèo Lò Xo…

Ngày 21/1/1993, tại trạm biến áp Phú Lâm, Thủ tướng Võ Văn Kiệt phát lệnh khởi công công trình. Đến 19 giờ 7 phút ngày 27/5/1994, tại Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã hạ lệnh hòa hệ thống điện miền Nam với 4 tổ máy của Nhà máy thủy điện Hòa Bình tại trạm Đà Nẵng, qua đường dây 500 kV, chính thức đưa hệ thống 500 kV vào vận hành. Không chỉ hoàn vốn trong 3 năm đầu vận hành, đường dây đã giải quyết căn bản tình trạng thiếu điện cho miền Nam và miền Trung, đưa mức tăng trưởng điện thương phẩm cả nước từ 5-6% giai đoạn 1990 - 1992 lên đột biến 18,2% giai đoạn 1993 - 1997.

Công trình xây dựng đường dây 500kV Bắc - Nam là kỳ tích của thế kỷ 20. Điều này đã được Đảng, Nhà nước và Chính phủ khẳng định. Sau 2 năm sau ngày khởi công, toàn bộ đường dây và các trạm 500kV đã được bàn giao cho bên vận hành thực hiện các thí nghiệm, chuẩn bị cho việc khởi động toàn bộ hệ thống tải điện 500kV. Kỳ tích này xuất phát từ quyết tâm chính trị rất cao của lực lượng tham gia dự án cũng như sự giúp đỡ mọi mặt của chính quyền 17 tỉnh, thành phố và người dân vùng dự án.

Sau hơn 10 năm vận hành đường dây 500kV Bắc - Nam mạch 1, ngày 23/9/2005, ngành Điện Việt Nam lại đánh dấu một kỳ tích mới: Hoàn thành đóng điện đưa vào vận hành đường dây 500kV Bắc - Nam mạch 2. Việc đưa vào vận hành 2 mạch đường dây 500kV Bắc - Nam đã giải quyết cơ bản tình trạng quá tải khai thác Nhà máy Thủy điện Ialy (720MW); giải quyết thiếu điện rất lớn ở miền Bắc và đặc biệt là Hà Nội trong giai đoạn 2005-2008, tránh nguy cơ xảy ra sự cố hay sửa chữa đường dây mạch 1 buộc phải sa thải từ 1.150MW đến 1.300MW công suất hệ thống điện miền Bắc, gây mất điện diện rộng.

Tháng 5/2023, sau một chặng đường rất dài chuẩn bị, chỉnh sửa, bổ sung Quy hoạch Điện VIII đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, mở ra không gian phát triển mới, kỷ nguyên mới của ngành năng lượng Việt Nam. Từng câu, từng chữ mở đầu bản quy hoạch mang tầm chiến lược này đã toát lên khát vọng "đi trước, mở đường cho phát triển", "Điện là ngành hạ tầng quan trọng, phát triển điện lực phải đi trước một bước tạo nền tảng thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, nâng cao đời sống Nhân dân và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Quy hoạch phát triển điện phải có tầm nhìn dài hạn, hiệu quả, bền vững và đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết".

Nhằm hiện thực hóa khát vọng ấy, theo bản quy hoạch, nhu cầu đầu tư nâng cấp hạ tầng lưới điện sẽ vào khoảng 11% tổng nhu cầu vốn của ngành điện giai đoạn 2021-2030, tương đương với khoảng 1,48 tỷ USD mỗi năm, và 7% trong giai đoạn 2031-2050; tương đương với khoảng 1,74 tỷ USD mỗi năm.

Trong đó, đặc biệt có dự án đường dây 500 kV mạch 3 kéo dài (Quảng Trạch – Phố Nối) gồm 4 dự án thành phần: Đường dây 500 kV Quảng Trạch – Quỳnh Lưu; đường dây 500 kV Quỳnh Lưu – Thanh Hóa; đường dây 500 kV nhà máy Nhiệt điện (NMNĐ) Nam Định I – Thanh Hóa và NMNĐ Nam Định I – Phố Nối.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối có tổng chiều dài khoảng 519 km, đi qua địa bàn 211 xã, phường, của 43 huyện, thị xã thuộc 9 tỉnh gồm Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Ninh Bình, Nam Định, Thái Bình, Hải Dương và Hưng Yên với tổng số 1.177 móng cột, tổng mức đầu tư khoảng 22.300 tỷ đồng.

Đây là dự án quan trọng trong cung ứng điện nói chung và truyền tải điện của Việt Nam nói riêng; việc hoàn thiện dự án sẽ giúp tăng công suất truyền tải điện từ miền Trung ra miền Bắc từ 2.200 MW lên 5.000 MW nhằm giải quyết vấn đề cung ứng điện cho miền Bắc đang gặp rất nhiều khó khăn, cấp bách.

Với ý nghĩa cấp bách và tầm quan trọng của dự án này Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu khẩn trương xây dựng đường dây này để đưa vào vận hành trong tháng 6/2024. Thủ tướng Chính phủ Phạm minh Chính nhấn mạnh: "Mục tiêu này là áp lực lớn, đòi hỏi phải có quyết tâm cao, hành động quyết liệt, có trọng tâm, trọng điểm, làm việc gì dứt việc đó".

“Những chàng trai Phù Đồng” viết tiếp bản hùng ca

Ngày 21/12/1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Nhà máy điện Yên Phụ và Nhà máy điện Bờ Hồ (nay là Công ty điện lực Hà Nội). Ở hai nhà máy, Bác Hồ đã thăm hỏi sức khoẻ, tình hình sinh hoạt, công việc của công nhân, cán bộ. Bác nói:

"Bác thay mặt Chính phủ khen ngợi và cảm ơn các cô, các chú. Bây giờ nhà máy thuộc về các cô, các chú, tất cả các cô, các chú phải đoàn kết chặt chẽ hăng hái thi đua để xứng đáng là người chủ của nhà máy".

Nhạc sĩ Đào Hữu Thi từng là người lính chiến đấu tại Trường Sơn. Những tháng năm gian khổ đã trở thành nguồn cảm hứng để ông sáng tác những bài hát làm sống dậy miền ký ức kiêu hùng của những người lính gửi trọn thanh xuân cho Trường Sơn. Ông đã có nhiều ca khúc viết về Trường Sơn, viết về anh bộ đội cụ Hồ trên đường vào Nam chiến đấu, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước...

Bản tình ca ngành điện đã được nhạc sĩ Đào Hữu Thi đã gửi vào ca khúc chính là kỷ niệm Bác Hồ về thăm ngành Điện. Bài hát là một lời hiệu triệu thôi thúc lớp lớp các thế hệ những người làm điện tiếp tục cống hiến hết mình cho đất nước. “Người dạy ta yêu thương, cùng kề vai bên nhau. Bao tháng năm thăng trầm mà lòng vẫn sắt son…”. Dẫu không ít khó khăn vất vả, nhưng chính trong gian khó ấy, thợ điện càng thêm tin yêu, đoàn kết, coi ngành Điện là ngôi nhà chung, anh em trên dưới một lòng vượt qua mọi thử thách, mang ánh sáng niềm tin đến mọi miền Tổ quốc.

Trên công trường dự án đường dây 500kV mạch 3, những người thợ điện đã và đang vượt qua bao gian khó, tự hào với những thành quả đạt được từ bàn tay, khối óc, những người thợ với tinh thần cùng ngành điện cả nước viết tiếp bản hùng ca, tiếp nối những kỳ tích của bao thế hệ đi trước và hát vang  “Bản tình ca ngành Điện”. Nét đẹp người thợ điện đã góp phần làm tỏa sáng thêm cho hình ảnh EVN giàu truyền thống cách mạng. Những người công nhân áo cam đang đóng góp những “chiến công” thầm lặng, vượt nắng thắng mưa vì nhân dân phục vụ, đưa dòng điện thân yêu đến mọi miền tổ quốc, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng Quốc gia, đóng góp vào công cuộc công nghiệp hóa, điện đại hóa đất nước.

Theo thông tin chia sẻ của Chủ tịch HĐTV EVN Đặng Hoàng An, đây là dự án có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đối với Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia mà còn ý nghĩa đối với toàn EVN nhằm đảm bảo an ninh năng lượng của đất nước. Tập đoàn mong muốn mỗi Tổng công ty Điện lực tham gia tăng cường dựng cột, kéo dây cho Dự án đường dây 500 kV mạch 3 cần quyết tâm cao nhất, nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức chuẩn bị sẵn nhân lực tại các vị trí cột để sau khi cột thép về đến công trường có thể tổ chức dựng cột được ngay.

Thời gian thi công của dự án còn lại rất ngắn, thời tiết trong khu vực đang chuyển mùa nên mưa nắng thất thường, lãnh đạo EVN đề nghị các tổ đội của các Tổng công ty Điện lực tập trung cao độ, chú trọng an toàn trong thi công để hoàn thành dựng cột, kéo dây vào 20/6/2024 và hoàn thành Dự án trước 30/6/2024 theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Đến chiều ngày 30/5/2024, các Tổng công ty Điện lực: miền Bắc, miền Trung, miền Nam, TP Hà Nội, TP.HCM đã đăng ký huy động 119 tổ đội (mỗi tổ đội 12-15 người) với hơn 1.500 kỹ sư, công nhân tham gia thi công dựng cột kéo dây Dự án đường dây 500kV mạch 3. Trước đó, Tổng công ty Truyền tải cũng đã huy động 800 lao động tham gia hỗ trợ triển khai dự án. Trong đó, rất nhiều thanh niên công nhân đã xung phong, tình nguyện tham gia dự án.

Theo khảo sát của Tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư, lực lượng xung kích của các Tổng công ty cùng các đơn vị thành viên lên đường tiếp sức hỗ trợ thi công xây dựng dự án:

- Sau lời kêu gọi của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, tại Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), 28 Đội xung kích với quân số 303 người từ 27 Công ty Điện lực và Công ty và Dịch vụ Điện lực miền Bắc đã xung kích tham gia hỗ trợ thi công trên công trường 500kV mạch 3. Nhiều đội xung kích đã lên đường từ ngày 30/5 để bảo đảm 100% quân số chi viện của EVNNPC có mặt tại công trường và triển khai công việc từ ngày 1/6.

- Với tinh thần “Tất cả vì đường dây 500kV mạch 3”, Đội xung kích – “Lực lượng tinh nhuệ" của Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) đã tham gia hỗ trợ thi công công trình, EVNHANOI chi viện 200 kỹ sư, công nhân cho Dự án 500kV mạch 3. Ngày 29/5, EVNHANOI đã khảo sát, phối hợp cùng các bên liên quan tiếp nhận mặt bằng thi công tại vị trí cột số 303 tại Mỹ Hào, Hưng Yên.

Sáng 29/5, 14 tổ xung kích thuộc Tổng công ty Điện lực miền Trung đã lên đường nhằm chia lửa cho tuyến dự án được xác định là trọng điểm quốc gia. Theo thông tin chia sẻ ông Nguyễn Kim Chiến, trưởng Ban Quản lý đầu tư - Tổng công ty Điện lực miền Trung cho biết: "Ngay sau khi Ban lãnh đạo tổng công ty tính toán nhân lực, trong sáng 29-5 gần 200 cán bộ kỹ sư và công nhân điện tại 13 đơn vị điện lực trải dài dọc miền Trung - Tây Nguyên và Công ty Dịch vụ Điện lực miền Trung đã chính thức lên xe tăng cường cho tuyến đường dây Quảng Trạch - Phố Nối."

Ngày 30/5, Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) huy động hơn 350 kỹ sư, công nhân có tay nghề cao từ 31 đội xung kích đại diện cho 21 công ty điện lực thành viên đồng loạt ra quân xuất phát lên đường hỗ trợ thi công dự án Đường dây 500kV mạch 3 Quảng Trạch - Phố Nối.

Ngày 31/5, hơn 150 cán bộ, kỹ sư, công nhân thuộc Tổng Công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC) đã lên đường tiếp sức hỗ trợ thi công xây dựng dự án đường dây 500kV mạch 3 Quảng Trạch – Phố Nối.

* Bài viết thực hiện theo Chuyên đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống ngành Điện lực Việt Nam (21/12/1954 - 21/12/2024) và 55 năm thực hiện Di chúc của Người (02/9/1969 – 02/9/2024), trong bài viết có sử dụng tư liệu của EVN.