Bắc Giang: Phát triển công nghiệp chưa tương xứng giữa lượng và chất

35 dự án đang vướng thủ tục chuyển đổi đất đai

Bắc Giang được đánh giá là địa phương thuộc Top đầu khu vực phía Bắc trong phát triển CCN. Vai trò và đóng góp của các CCN là không thể phủ nhận trong quá trình phát triển sản xuất công nghiệp, nhất là ở ở khu vực nông thôn. Dù vậy, thông qua thực hiện Chuyên đề “Hiệu quả trong hoạt động đầu tư, xây dựng, chấp hành pháp luật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”, Tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư ghi nhận hiện trạng phát triển một số CCN tại địa phương còn nhiều bất cập.

Theo số liệu Sở TN&MT và Sở Công thương tỉnh Bắc Giang, hiện nay, Bắc Giang đã thành lập 54 CCN, tổng diện tích 2.168 ha. Hiện 32 CCN có hạ tầng kỹ thuật đi vào hoạt động, tổng diện tích 1.010 ha. Trong đó, diện tích đất công nghiệp đã cho doanh nghiệp thứ cấp thuê 517 ha với 248 dự án. 223 dự án đã đi vào hoạt động, tạo việc làm cho hơn 46 nghìn lao động và 25 dự án đang triển khai đầu tư xây dựng. 

Cùng với đó, toàn tỉnh Bắc Giang có 16 CCN do UBND cấp huyện làm chủ đầu tư, tổng diện tích 202 ha, cơ bản đã lấp đầy; có 38 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư, tổng diện tích 1.966 ha. Trong đó, có một số cụm cơ bản đã đầu tư xong hạ tầng, đang thu hút các nhà đầu tư thứ cấp.

Thời gian qua, một số CCN đã đầu tư xây dựng đồng bộ. Tuy nhiên, vẫn còn một số huyện và chủ đầu tư CCN chưa quyết liệt trong triển khai công việc liên quan. Nhiều dự án chưa hoàn thiện thủ tục về chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa; một số CCN khó bồi thường giải phóng mặt bằng, mặc dù, phần diện tích còn lại rất ít, dẫn đến chậm tiến độ.

Theo Sở TN&MT Bắc Giang, hiện toàn tỉnh có 35 dự án đang vướng mắc trong việc chuyển đổi đất lúa. Trong đó, có một số dự án CCN. Hiện Sở đã cho rà soát và thống kê toàn bộ dữ liệu đất lúa của 35 dự án này, sẽ sớm trình Bộ Tài nguyên và Môi trường xin chuyển đổi. Các dự án CCN còn có trường hợp vướng mắc về GPMB, đề nghị các huyện, thành phố và chủ đầu tư gửi hồ sơ để Sở để xem xét, tìm hướng giải quyết.

Đơn cử tại Dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật CCN JUTECH, đến quý IV/2023, dự án phải hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật cũng như lấp đầy ít nhất 60% diện tích đất công nghiệp. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại còn tồn tại một số bất cập cần rà soát, tháo gỡ...

Được biết, Dự án được thành lập vào tháng 10/2020 tại xã Hương Lâm, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang theo Quyết định số 960/QĐ-UBND với diện tích 75ha; vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng khoảng 714,2 tỷ đồng. Dự án do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ JUTECH làm chủ đầu tư. Đây là CCN thu hút đa ngành: Điện, điện tử, truyền thông, cơ khí, may mặc, thiết bị dụng cụ y tế, dược, chế biến nông sản thực phẩm, công nghiệp phụ trợ.

Về tiến độ thực hiện dự án, năm 2020 - 2022 thực hiện các thủ tục pháp lý, lập quy hoạch chi tiết, lập thiết kế bản vẽ thi công, đánh giá tác động môi trường, chuyển đổi đất lúa, bồi thường giải phóng mặt bằng, khởi công xây dựng hạ tầng trong đó có trạm xử lý nước thải, đồng thời thu hút các nhà đầu tư sản xuất kinh doanh. Năm 2022 - 2023 hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật của dự án và lấp đầy ít nhất 60% diện tích đất công nghiệp. Năm 2023 – 2024, thu hút đầu tư lấp đầy 100% diện tích đất công nghiệp.

Tháng 3/2021, UBND tỉnh Bắc Giang đã ban hành quyết định phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng CCN JUTECH, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (tỷ lệ 1/500) với quy mô 74,90ha. Trong đó, đất nhà máy, kho tàng là 573.702 m2, chiếm 76.49%; Đất cây xanh 75.103m2 (10.01%); Đất hành chính dịch vụ 6.360 m2 (0.85%); Đất hạ tầng kỹ thuật 11.175 m2 (1,49%); Đất giao thông 83.650 m2 (11,15%).

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, CCN JUTECH mới đang triển khai san lấp một phần mặt bằng của dự án, đồng thời làm đường giao thông nội bộ, xây dựng hệ thống đường ống cống thoát nước.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Bắc Giang yêu cầu Sở Công Thương tăng cường kiểm tra, đôn đốc, rà soát, đánh giá toàn diện tiến độ thực hiện đối với các CCN. Chủ động làm việc với các địa phương, chủ đầu tư, sở, ngành liên quan, kịp thời giải quyết, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Báo cáo tiến độ và đề xuất Chủ tịch UBND tỉnh có biện pháp chỉ đạo hằng tháng, hằng quý hoặc theo tình hình thực tế thực hiện.

Đồng thời, UBND tỉnh Bắc Giang cũng giao Sở TN&MT hướng dẫn, đôn đốc các địa phương, chủ đầu tư trong quá trình thiết lập hồ sơ chuyển đổi mục đích đất trồng lúa; chủ trì, phối hợp với chủ đầu tư nắm bắt tiến độ giải quyết của các cơ quan TƯ về chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa theo tiến độ đề ra. Hướng dẫn và kịp thời giải quyết những khó khăn đối với công tác bồi thường GPMB, hoàn thiện hồ sơ thuê đất theo tiến độ đề ra và những thủ tục thuộc lĩnh vực chuyên ngành của Sở.

Cùng với đó, giao Sở Xây dựng đôn đốc, yêu cầu UBND các huyện: Yên Thế, Tân Yên, Việt Yên, Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động rà soát phù hợp với quy hoạch chung đô thị, quy hoạch xây dựng vùng huyện đối với 10 CCN mới được thành lập, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết.

UBND tỉnh Bắc Giang cũng yêu cầu các huyện, thành phố, chỉ đạo cơ quan chuyên môn, UBND cấp xã tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các CCN; xây dựng cụ thể lộ trình, thời gian, phân công trách nhiệm cho tổ chức, cá nhân trong công tác giải phóng mặt bằng; kịp thời bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư để tổ chức thi công. Phối hợp với chủ đầu tư các CCN tăng cường tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận của nhân dân, người có đất thu hồi trong quá trình thực hiện các CCN trên địa bàn.

Chủ đầu tư các CCN bảo đảm đủ kinh phí; chủ động làm việc với UBND cấp huyện, các sở, ngành để kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện theo thẩm quyền. Trường hợp vượt quá thẩm quyền thì báo cáo Sở Công Thương tổng hợp, tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, giải quyết.

Nhiều CCN không có khu xử lý nước thải tập trung

Các CCN trên địa bàn tỉnh được xây dựng và đi vào hoạt động đã tích cực góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Ngày càng nhiều cụm công nghiệp có tỷ lệ lấp đầy cao, tuy nhiên, việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường lại chưa được chú trọng, nhất là hệ thống xử lý nước thải đã và đang ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cũng như mục tiêu phát triển bền vững...

Bắc Giang hiện có 32/54 CCN đi vào hoạt động. Trong đó, mới có 19 CCN có khu xử lý nước thải tập trung. Theo Sở Công Thương tỉnh Bắc Giang, toàn tỉnh hiện có 6/8 khu công nghiệp, 32/54 CCN đi vào hoạt động. Trong đó, 6 khu công nghiệp và 19 CCN đi vào hoạt động đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Dự kiến từ nay đến hết năm 2023, có thêm 3 cụm CCN đi vào hoạt động có trạm xử lý nước thải, gồm các CCN Hà Thịnh, Đoan Bái (Hiệp Hòa) và Đồng Đình (Tân Yên). Như vậy đến nay, vẫn còn 13 CCN chưa có khu xử lý nước thải tập trung. Các CCN chưa có khu xử lý nước thải phần lớn được thành lập từ nhiều năm trước do cấp huyện làm chủ đầu tư.

Liên quan đến vấn đề này, Sở TN&MT tỉnh Bắc Giang cho biết, trong 13 CCN chưa có khu xử lý nước thải tập, có 7 CCN do UBND cấp huyện làm chủ đầu tư. Vấn đề này khiến địa phương “đau đầu” bởi các CCN hình thành trước Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg của Chính phủ ban hành Quy chế quản lý CCN. Hầu hết những CCN này có diện tích nhỏ, do UBND huyện làm chủ đầu tư, trong khi đó ngân sách của huyện hạn hẹp nên hạ tầng kỹ thuật được đầu tư ít. Bởi vậy, nhiều CCN không có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường, không có đường giao thông nội bộ, các dự án thứ cấp đấu nối trực tiếp với đường quốc lộ, tỉnh lộ, liên xã.

Mặt khác, các CCN này là dù thuộc cấp huyện quản lý nhưng lại chưa có quy định, mô hình tổ chức bộ máy, các địa phương phải cử cán bộ kiêm nhiệm làm công tác quản lý. Điều này khiến cho mô hình hoạt động của các CCN đạt hiệu quả không cao.

Trong khi đó, kinh phí cho việc xây dựng và duy trì hoạt động của hệ thống xử lý nước thải công nghiệp rất tốn kém, không phải chủ đầu tư khu công nghiệp nào cũng sẵn sàng triển khai, do đó công tác bảo vệ môi trường thường bị bỏ ngỏ hoặc chỉ làm mang tính chất đối phó với cơ quan chức năng khi bị kiểm tra.

Theo Sở TN&MT Bắc Giang, hiện nay, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang đã chỉ đạo trong giai đoạn 2024 - 2025, đối với 7 CCN này sẽ phải tiến hành đầu tư khu xử lý nước thải tập trung. Trong trường hợp chủ đầu tư là UBND cấp huyện có những khó khăn, vướng mắc không thể đầu tư được thì sẽ khuyến khích các nhà đầu tư thứ cấp để thực hiện.

Đối với 6 CCN còn lại, Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ phối hợp với Sở Công Thương đôn đốc các chủ đầu tư hoàn thiện khu xử lý nước thải tập trung khi tiếp nhận các nhà đầu tư thứ cấp vào hoạt động trong CCN.

Chỉ đạo đã có, giải pháp đã rõ, hy vọng với quyết tâm cao của các cấp ủy, chính quyền, sự đồng thuận của người dân, từ những thành quả nổi bật đạt được, theo đánh Bắc Giang sẽ từng bước khắc phục những khó khăn, tồn tại là điểm đến thu hút của nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước.