An Giang định vị lại vai trò trung tâm thương mại biên giới trên tuyến Tây Nam

Xét trên bình diện khu vực, Campuchia được xác định là đối tác thương mại chiến lược của Việt Nam với đường biên giới đất liền dài hơn 1.100 km, đi qua nhiều tỉnh có tiềm năng giao thương lớn. Mạng lưới cửa khẩu phân bố dọc tuyến biên giới tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chuẩn hóa hạ tầng, logistics và dịch vụ hỗ trợ thương mại. Trong bối cảnh đó, An Giang không chỉ là địa phương tiếp giáp biên giới, mà còn là cửa ngõ trung chuyển hàng hóa quan trọng kết nối khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với thị trường Campuchia.

Thực tiễn giai đoạn 2021 – 2025 cho thấy thương mại biên giới đã trở thành động lực đáng kể đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới đất liền An Giang – Campuchia duy trì mức tăng trưởng bình quân 12,7 phần trăm mỗi năm. Riêng kim ngạch xuất khẩu từ An Giang sang Campuchia đạt trung bình trên 500 triệu USD mỗi năm, phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của tỉnh trong chuỗi cung ứng khu vực. Ở chiều ngược lại, lượng hàng nhập khẩu qua biên giới đạt trên 600 triệu USD mỗi năm, với cơ cấu hàng hóa mang tính bổ trợ cao, bao gồm nguyên phụ liệu, nông sản thô, thủy hải sản, lúa, phân bón và hàng tiêu dùng.

Sự bổ trợ này cho thấy thương mại biên giới không chỉ là hoạt động mua bán ngắn hạn, mà đang từng bước hình thành mối liên kết sản xuất – tiêu dùng mang tính ổn định, tạo dư địa cho doanh nghiệp hai bên tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Trong bối cảnh chi phí logistics và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng thương mại của An Giang trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và thời gian giao dịch.

Từ góc độ quản lý nhà nước, hệ thống hạ tầng thương mại biên giới trên tuyến Việt Nam – Campuchia đang được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng của chiến lược phát triển thị trường trong nước gắn với hội nhập khu vực. Theo đánh giá của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cả nước hiện có 218 chợ biên giới, trong đó tuyến Việt Nam – Campuchia chiếm tỷ lệ lớn. Riêng khu vực Tây Ninh, Đồng Tháp và An Giang tập trung hơn 70 phần trăm số chợ biên giới của toàn tuyến. Bên cạnh đó, hệ thống siêu thị và logistics dù còn khiêm tốn nhưng đã bắt đầu hình thành, tạo nền tảng cho việc nâng cấp phương thức giao thương từ truyền thống sang hiện đại.

Trong 9 tháng năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam – Campuchia đạt 5,9 tỷ USD, tăng 15,5 phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy tiềm năng mở rộng vẫn còn rất lớn, đặc biệt khi các cơ chế hợp tác song phương tiếp tục được hoàn thiện. Các thỏa thuận như Hiệp định Thương mại biên giới 2024 hay Bản thỏa thuận thúc đẩy thương mại giai đoạn 2025 – 2026 đã tạo ra hành lang pháp lý đồng bộ, giúp các địa phương biên giới, trong đó có An Giang, đẩy nhanh quy hoạch trung tâm logistics, kho ngoại quan và chợ biên giới.

Trên nền tảng đó, Bộ Công Thương đang triển khai các mục tiêu cụ thể nhằm nâng tầm thương mại biên giới trong giai đoạn tới, hướng đến mục tiêu kim ngạch song phương Việt Nam – Campuchia đạt 20 tỷ USD vào năm 2030. Định hướng này không chỉ tập trung vào tăng quy mô giao dịch, mà còn nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hạ tầng cửa khẩu, nâng cao năng lực kho bãi và dịch vụ logistics, qua đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đầu tư, mở rộng thị phần.

Đối với An Giang, tầm nhìn đến năm 2030 mở ra một không gian phát triển mới khi các trung tâm hội chợ, triển lãm biên giới được định hướng hình thành tại những khu vực có tiềm năng giao thương và du lịch lớn như Châu Đốc – Tịnh Biên. Đây không chỉ là nơi giới thiệu, quảng bá hàng hóa, mà còn là điểm kết nối doanh nghiệp theo chuỗi sản xuất – phân phối – logistics, góp phần nâng cao giá trị thương mại biên giới từ chiều rộng sang chiều sâu.

Một điểm nhấn quan trọng của diễn đàn là hoạt động ký kết biên bản hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và Campuchia trong các lĩnh vực như phân phối hàng tiêu dùng, vận tải logistics, quảng bá du lịch và trao đổi khách du lịch. Những thỏa thuận này cho thấy xu hướng dịch chuyển từ giao dịch đơn lẻ sang hợp tác dài hạn, đặt nền móng cho các mô hình liên kết kinh doanh bền vững trên tuyến biên giới Tây Nam.

Có thể thấy, với việc kích hoạt đồng bộ các yếu tố hạ tầng, chính sách và kết nối doanh nghiệp, An Giang đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm thương mại biên giới của khu vực. Đây không chỉ là câu chuyện phát triển của một địa phương, mà còn là minh chứng cho cách tiếp cận mới trong chiến lược phát triển kinh tế biên giới, nơi thương mại được xem là động lực then chốt để mở rộng không gian đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập.