Tài chính - ngân hàng

Kinh tế ngầm – Phần kinh tế không thể bị tách rời của mọi quốc gia

Với bản chất phức tạp, khó thống kê, đo lường nên việc kiểm soát khu vực kinh tế phi chính thức thực sự là bài toán khó ở mỗi quốc gia. Nếu kiểm soát tốt thì sẽ đảm bảo việc ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế chính thức.

Bản chất phức tạp

Đối lập với khái niệm nền chính thức vốn hợp pháp với luật pháp, thuế hay được thông qua bởi các quy định thương mại, kinh tế ngầm có thể được gọi là kinh tế phi chính thức, kinh tế ma, kinh tế song song hay khu vực kinh tế chưa được quan sát.

Nền kinh tế ngầm (Underground economy) có thể được liệt kê cả theo hướng tiêu cực lẫn tích cực dựa theo các nguyên do chủ quan và khách quan. Tuy có thể ước tính và cộng thêm vào chỉ số GDP – là số liệu chủ chốt để đo lường sức mạnh của một nền kinh tế,  thì khu vực chưa được quan sát này dường như không giúp ích cho sức nặng của một nền kinh tế, ngược lại còn mang lại nhưng tác hại, ảnh hưởng vô hình với xã hội.

Các hình thức của nền kinh tế phi chính thức – kinh tế ngầm.

Với bản chất là chưa thể quan sát hay thống kê được, kinh tế ngầm hiện diện hầu hết ở mọi lĩnh vực kinh tế, bao gồm cả hợp pháp lẫn bất hợp pháp.

Từ các hoạt động thương mại nhỏ lẻ như buôn bán gia đình, các giao dịch không hóa đơn cho đến những thứ bất hợp pháp như mại dâm, buôn lậu và rửa tiền.

Về cơ bản, sự hiện diện của khu vực kinh tế ngầm rât sâu rộng, có thể chia làm ba nhóm chính, bao gồm: Nhóm hoạt động bất hợp pháp; nhóm hoạt động hợp lệ nhưng chưa hợp pháp; nhóm hoạt động buôn bán nhỏ lẻ.

Thực trạng kinh tế ngầm

Do có bản chất là khu vực kinh tế không thể thống kê và đối lập với kinh tế chính thức, mỗi quốc gia đều có một quy mô kinh tế ngầm nhất định một cách khách quan lẫn chủ quan. Theo báo cáo của Quỹ tiền tệ Thế giới (IMF) thì hiện với 158 quốc gia được khảo sát, trung bình kinh tế ngầm tương đương 31,9% GDP, với cao nhất thuộc về Zimbabwe với 60,6%, tương tự thấp nhất là Thụy Sĩ với 7,2%.

Khu vực kinh tế phi chính thức dễ nhận thấy ở một số nước đang phát triển.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, khu vực kinh tế không được kiểm chứng chiếm tỉ trọng càng cao đối với những nền kinh tế đang phát triển, có độ mở cao hay cần cải thiện khả năng quản lý. Với thiệt hại lớn cho nền kinh tế nên kinh tế ngầm luôn được các cơ quan quản lý quan tâm, tìm phương án làm giảm ảnh hưởng đến cả nền kinh tế.

Ở Việt Nam, kinh tế phi chính thức có sự hiện diện rất sâu sắc, nhất là đối với những ngành buôn bán nhỏ lẻ, hộ gia đình.

Tuy nhiên cần nhìn nhận khách quan hơn về tính chất của kinh tế ngầm ở Việt Nam, người ta thường hiểu sai về bản chất của kinh tế ngầm đi kèm với sự bất hợp pháp, theo hướng tiêu cực, nếu chúng ta kiểm soát tốt kinh tế ngầm, thì nó không những không phải là những khái niệm tiêu cực, mà ngược lại còn bổ sung lớn, bổ trợ cho nền kinh tế Việt Nam phát triển.

Theo nghiên cứu của Đại học Fullbright, quy mô kinh tế phi chính thức ở Việt Nam hiện ở ngưỡng 25-30% GDP, là một quy mô rất lớn, thực tế nếu có thể thống kê những thành phần kinh tế này thì GDP danh nghĩa của nước ta sẽ có sự gia tăng đáng kể, tuy nhiên như đã đề cập thì sự gia tăng GDP này chỉ trên cơ sở con số, thực tế sức mạnh nền kinh tế quốc gia không hưởng lợi nhiều.

Khu vực kinh tế phi chính thức ở một số quốc gia và Việt Nam.

Rất khó để có thể đo lường và thống kê quy mô kinh tế ngầm vì vốn dĩ dòng tiền đó không chịu sự giám sát hay chứng thực bởi bất kì cơ quan có thẩm quyền nào. Tùy thuộc vào bối cảnh, nền kinh tế ngầm có thể có hại nhưng cũng có thể mang lại những ưu điểm nhất định.

Ở những nước có nền kinh tế đang phát triển song lại có quy mô kinh tế phi chính thức lớn thì phần thuế mất mát từ những giao dịch ngầm có thể làm chậm quá trinh tăng trưởng kinh tế, ngược lại dòng tiền từ kinh tế ngầm lại có thể dùng để tái đầu tư vào nền kinh tế, giúp thúc đẩy hoạt động kinh tế và kích thích cung-cầu.

Để nâng cao khả năng kiểm soát được khu vực kinh tế phi chính thức này, sự hoàn thiện chuyên môn của đội ngũ nhân sự thực hiện hoạt động quản lý, đo lường, thống kê lẫn xây dựng là điều cần thiết.

Ngoài ra, hoàn thiện các quy phạm pháp luật một cách chặt chẽ, cụ thể nhằm góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả đo lường khu vực phi chính thức.

Nguyễn Nghi

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Back to top button