Mở lối cho doanh nghiệp thương mại điện tử

Chiếc bẫy chi phí trên các nền tảng số

Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam liên tục ghi nhận những cột mốc bứt phá đầy ấn tượng về mặt quy mô. Số liệu mới nhất từ Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM) cho thấy, chỉ riêng trong quý 1 năm 2026, quy mô thị trường đã chạm mốc 134.000 tỷ đồng, tăng trưởng tới 32% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh màu hồng của những số liệu tổng thể lại là một thực tế khắc nghiệt mà các nhà bán hàng đang phải gánh chịu.

Ông Nguyễn Mạnh Tấn, Giám đốc Marketing Haravan, thẳng thắn nhìn nhận rằng trong bối cảnh hiện tại, tần suất nghe về những câu chuyện thua lỗ diễn ra phổ biến hơn chuyện có lãi. Đằng sau những bí kíp nghìn đơn được quảng bá rầm rộ trên các nền tảng mạng xã hội là một nghịch lý đáng buồn khi phần lớn các nhà bán hàng đều đang phải cắn răng bán lỗ.

Môi trường kinh doanh trên các sàn TMĐT lớn đang ngày càng trở nên đắt đỏ và bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Các khoản phí giao dịch, phí cố định cùng tiền hoa hồng của nền tảng hiện đã chiếm từ 19% đến 20% giá trị của mỗi đơn hàng.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, Phó Tổng Thư ký VECOM, áp lực chi phí này không ngừng gia tăng do các sàn lớn đồng loạt điều chỉnh tăng biểu phí thời gian qua. Nếu doanh nghiệp tính thêm các khoản chi phí quảng cáo, hỗ trợ voucher vận chuyển để thu hút người mua, tổng chi phí vận hành thực tế trên sàn có thể dễ dàng chạm ngưỡng từ 20% đến 25%.

Điều này đồng nghĩa với việc nhà bán hàng mất đi một phần tư doanh thu ngay khi đơn hàng vừa được xác nhận thành công, trong khi chưa tính đến các chi phí cốt lõi khác như giá vốn nhập hàng, marketing và nhân sự.

Sự phụ thuộc quá lớn vào các nền tảng trung gian còn khiến doanh nghiệp rơi vào thế yếu khi hoàn toàn mù mờ về dữ liệu khách hàng, không thể thực hiện các chiến dịch chăm sóc sau bán hay thúc đẩy hành vi mua lại. Bên cạnh đó, gánh nặng từ tỷ lệ hoàn đơn cao, đặc biệt là trong ngành thời trang nhanh (Fast Fashion), đang trực tiếp đánh sập dòng tiền của các hệ thống phân phối nhỏ lẻ.

Cuộc dịch chuyển sang mô hình đa kênh tự động

Nguyên nhân dẫn đến sự kém hiệu quả dòng vốn không chỉ đến từ các yếu tố khách quan bên ngoài mà còn xuất phát từ chính những lỗ hổng trong bộ máy vận hành nội bộ. Việc quản trị và đối soát dữ liệu bằng các công cụ thô sơ, thủ công đang tạo ra những điểm rò rỉ tài chính đáng kể.

Kết quả nghiên cứu từ tập đoàn công nghệ IBM đã chỉ ra một thực tế chi phí để khắc phục một lỗi phát sinh trong quá trình vận hành đơn hàng cao gấp 100 lần so với chi phí đầu tư vào các công cụ quản trị để phòng ngừa sai sót ngay từ đầu. Tình trạng dữ liệu phân mảnh giữa các bộ phận kho vận, kế toán và chăm sóc khách hàng đang trở thành rào cản lớn ngăn doanh nghiệp thấu hiểu người dùng để tối ưu hóa trải nghiệm mua sắm.

Để thoát khỏi cái bẫy bán nhiều lỗ lớn, việc thay đổi tư duy vận hành và tiếp cận công nghệ một cách triệt để là lộ trình mang tính sống còn. Ông Nguyễn Minh Đức nhận định, việc chủ động áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình quản trị là giải pháp mấu chốt để thúc đẩy doanh thu và tăng trưởng lợi nhuận từ 15% đến 25%.

AI có khả năng tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đến 50% thời lượng xử lý hoặc nguồn nhân lực vận hành. Nhiều công cụ hiện đại như Meta Business AI đang hỗ trợ đắc lực trong việc tư vấn khách hàng tự động 24/7 và tự học hỏi từ dữ liệu đa nguồn để tối ưu hóa tỷ lệ chốt đơn thực tế. Sàn thương mại điện tử là cái chợ, còn website của thương hiệu chính là ngôi nhà, là cửa hàng riêng của doanh nghiệp để xây dựng giá trị bền vững.

Trong chiến lược tiếp cận thị trường dài hạn, mô hình Omnichannel (bán hàng đa kênh) đã trở thành lựa chọn bắt buộc chứ không còn là một phương án thử nghiệm. Cả hai chuyên gia từ VECOM và Haravan đều thống nhất rằng việc đa dạng hóa kênh bán, giảm bớt sự lệ thuộc vào các sàn TMĐT là quyết định then chốt để gia tăng biên lợi nhuận.

Hình ảnh so sánh trực quan của ông Nguyễn Mạnh Tấn đã làm rõ bản chất vấn đề: sàn TMĐT giống như một ngôi chợ chung, nơi doanh nghiệp phải tuân theo luật chơi và chịu áp lực phí của ban quản lý, còn website riêng chính là ngôi nhà, là cửa hàng độc lập của thương hiệu.

Việc đầu tư xây dựng website riêng giúp doanh nghiệp làm chủ hoàn toàn nguồn dữ liệu khách hàng, định hình giá trị thương hiệu một cách bền vững và miễn nhiễm trước các làn sóng tăng phí sàn.

Sự chuyển dịch từ quản trị thủ công bằng Excel sang các nền tảng tự động hóa toàn diện sẽ giúp các nhà bán hàng kiểm soát chặt chẽ chi phí, loại bỏ sai số lãng phí để tập trung nguồn lực sống còn vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ.