Tài chính - ngân hàng

Chính sách tài khóa cần đảm bảo hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và gắn kết xã hội

Đại dịch Covid-19 tàn phá nền kinh tế thế giới và ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống và hoạt động kinh tế ở Việt Nam, từ đó đặt ra cho Chính phủ nhiều áp lực về thu, chi ngân sách trong khi vẫn phải đảm bảo mục tiêu kiểm soát lạm phát và an toàn nợ công.

Diễn đàn Chính sách tài khóa và phát triển Việt Nam được tổ chức ngày 25/11 là sự kiện được tổ chức thường niên do Liên minh Công bằng Thuế Việt Nam (VATJ) chủ trì. Đây là nơi để các nhà khoa học, nhà quản lý, hoạch định chính sách, doanh nghiệp thảo luận về các vấn đề chính sách liên quan đến hoạt động tài khóa nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô trong hoàn cảnh đặc biệt hiện nay.

Các khách mời có mặt tại diễn đàn.

Covid-19 đã ảnh hưởng rất mạnh mẽ đến nguồn thu ngân sách nhà nước. Theo quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP của thế giới năm 2020 giảm 4,4%, trong khi Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giới có tỷ lệ tăng trưởng GDP dương 1,6%. Song với việc giảm tỷ lệ tăng trưởng GDP từ 7,02% xuống còn khoảng 1,6% sẽ làm tỷ thu ngân sách nhà nước so với năm trước khoảng 68 nghìn tỷ.

Bên cạnh đó, với việc triển khai thực hiện hàng loạt các giải pháp miễn, giảm, giãn các loại thuế, phí, lệ phí do dịch Covid-19 và ảnh hưởng của dự toán lập cao, Bộ tài chính dự kiến năm 2020, ngân sách nhà nước sẽ hụt thu khoảng 189,2 nghìn tỷ đồng, giảm 12,5% so với dự toán và 14,7% so với thực hiện năm 2019.

Đại dịch Covid-19 cũng có tác động đa chiều tới chi tiêu ngân sách nhà nước. Một mặt, dịch bệnh Covid-19 đã góp phần làm giảm chi tiêu ngân sách nhà nước đối với các hoạt động đối ngoại, chi đoàn ra, chi phí hội họp…

Mặt khác, đại dịch Covid-19 cũng làm tăng lên các chi phí phòng, chống dịch bệnh và triển khai các gói hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp cho người dân khắc phục hậu quả dịch bệnh, ổn định kinh tế – xã hội, đặc biệt trong trường hợp dịch bệnh diễn biến phức tạp, đòi hỏi cần triển khai nhiều giải pháp phòng, chống dịch trên diện rộng.

Nhìn nhận trong bối cảnh đại dịch, T.S Lê Hoài Nam, Vụ Tổng hợp, Kiểm toán Nhà nước đưa ra một số lựa chọn chính sách tài khóa – thu ngân sách nhà nước như sau:

Thứ nhất, tiếp tục thực hiện các giải pháp quản lý chặt chẽ nguồn thu, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra thuế đối với thu thuế, phí, lệ thí.

Thứ hai, cân nhắc thận trọng trong việc tăng thu từ các nguồn bán tài sản, quyền tài sản với việc chấp nhận tăng bội chi ngân sách nhà nước và tăng nợ công trong ngắn hạn. “Trước mắt, trong 2020 Chính phủ nên chọn lựa giải pháp tăng cường nợ công từ 4.99% GDP như hiện nay lên tối đa 5.59% GDP để giảm áp lực thu được tiền bán vốn nhà nước tại doanh nghiệp 35.5% nghìn tỷ đồng.

Thứ ba, trong bối cảnh hội nhập kinh tế bị hạn chế do dịch bệnh, đây là  “thời điểm vàng” để Việt Nam tăng cường tiềm lực để từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển công nghiệp phụ trợ, máy móc công nghệ xuất khẩu.

T.S Lê Hoài Nam, Vụ Tổng hợp, Kiểm toán Nhà nước.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh Covid-19 hiện tại, Th.S Lưu Huyền Trang, Giảng viên Học viện Tài chính nhấn mạnh ảnh hưởng của vay nợ Chính phủ đối với tăng trưởng kinh tế tư nhân tại Việt Nam. Trong thời gian gần đây, vay nợ nước ngoài chiếm tỷ trọng ngày càng thấp, còn vay nợ trong nước ngày càng chiếm tỷ trọng cao.

Th.S Lưu Huyền Trang, Giảng viên Học viện Tài chính.

Theo Th.S Lưu Huyền Trang, trong ngắn hạn, vay nợ công trong nước đều làm giảm đầu tư tư nhân, bởi chính phủ vay trong nước để bù đắp thâm hụt đã chiếm dụng nguồn vốn của các doanh nghiệp. Còn trong dài hạn, vay nợ trong nước có tác động tích cực đến đầu tư tư nhân. Nguyên nhân là bởi, nguồn vay vốn dành cho đầu tư phát triển doanh nghiệp kinh tế tư nhân thông qua các chính sách hỗ trợ tài chính doanh nghiệp, hoặc tạo cơ sở hạ tầng cho doanh nghiệp  do đó dẫn tới hoạt động đầu tư doanh nghiệp tư nhân được đẩy mạnh.

Th.S Lưu Huyền Trang cũng đề cập đến vấn đề Chính phủ áp dụng các biện pháp tài khóa mở rộng nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, đặc biệt là giải cứu Vietnam Airlines. Điều này làm thâm hụt ngân sách nhà nước ngày càng trầm trọng hơn và có thể tăng phải tăng cường vay nợ và do đó lại ảnh hưởng đến đầu tư tư nhân. Trong khi đó, Vietjet Air hoạt động cùng ngành nhưng phải tự cơ cấu lại để tiếp tục duy trì. Th.S đặt ra câu hỏi tại sao không áp dụng biện pháp tự cơ cấu lại với Vietnam Airlines nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp này nói riêng và các doanh nghiệp nhà nước nói chung?

Theo đó, một số đề xuất mà Th.S đặt ra là, cần cân nhắc về mức độ chiếm dụng vốn trong nền kinh tế khi chính phủ tăng cường vay trong nước bằng các giấy tờ có giá trị để bù đắp thâm hụt ngân sách nhà nước.

Song song với việc tìm các nguồn bù đắp thâm hụt như hiện nay, Chính phủ cần quản lý tốt các hạng mục chi ngân sách, giảm vốn tối đa các khoản chi không cần thiết, giảm thiểu mức độ thâm hụt ngân sách. Các nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế sẽ được đưa đến đầu tư cho các doanh nghiệp tư nhân. Một khi các doanh nghiệp tư nhân phát triển, sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước và tình trạng thâm hụt theo đó được cải thiện.

Bên cạnh đó cũng cần tăng cường tìm kiếm các khoản vay ưu đãi từ bên ngoài, giảm gánh nặng cho nợ công, đẩy mạnh thực hiện hình thức đầu tư PPP. Theo đó, huy động được nguồn vốn tư nhân cho các dự án đầu tư công, giảm gánh nặng chi đầu tư công và tăng tính hiệu quả của các dự án đầu tư.

Trần Thùy

Back to top button

Hiển thị quảng cáo

Please consider supporting us by disabling your ad blocker